Na gruntach ornych nawozy naturalne stałe można stosować do 31 października, a nawozy naturalne płynne – co do zasady do 20 października. Na trwałych użytkach zielonych, uprawach wieloletnich i uprawach trwałych terminy wynoszą odpowiednio 30 listopada oraz 31 października. Zasady wynikają z Programu azotanowego, a dla części gmin obowiązują odrębne daty.
Terminy stosowania nawozów naturalnych
Nawozy naturalne stałe to przede wszystkim obornik i pomiot ptasi. Do nawozów naturalnych płynnych zalicza się gnojowicę oraz gnojówkę. Rozróżnienie ma znaczenie, ponieważ dla każdej grupy przepisy wyznaczają inną datę graniczną.
W przypadku nawozów płynnych na gruntach ornych trzeba sprawdzić także gminę. Dla niektórych obszarów wskazanych w załącznikach do Programu azotanowego termin końcowy przypada 15 albo 25 października.
| Rodzaj nawozu | Grunty orne | Użytki zielone, uprawy wieloletnie i trwałe |
|---|---|---|
| Nawozy naturalne stałe – obornik, pomiot ptasi | Do 31 października | Do 30 listopada |
| Nawozy naturalne płynne – gnojowica, gnojówka | Do 20 października, a w niektórych gminach do 15 lub 25 października | Do 31 października |
| Nawozy azotowe mineralne | Do 20 października, a w niektórych gminach do 15 lub 25 października | Do 31 października |
Wykaz gmin z innymi terminami znajduje się w załącznikach do rozporządzenia dotyczącego Programu azotanowego. Tych terminów nie stosuje się do nawożenia upraw pod osłonami oraz upraw kontenerowych.
Kiedy termin można wydłużyć?
Program azotanowy dopuszcza późniejsze zastosowanie nawozów na gruntach ornych w określonych sytuacjach. Sam fakt przekroczenia podstawowej daty nie wystarcza jednak do zastosowania wyjątku. Rolnik powinien ocenić, czy wystąpiła przesłanka przewidziana w przepisach.
| Przyczyna późniejszego nawożenia | Najpóźniejszy termin | Warunki |
|---|---|---|
| Niekorzystne warunki pogodowe, na przykład nadmierne uwilgotnienie gleby albo susza | 30 listopada | Rolnik sam ocenia warunki i zasadność późniejszego nawożenia |
| Zakładanie uprawy jesiennej po późno zbieranym przedplonie | Koniec jesieni | Dotyczy między innymi buraka cukrowego, kukurydzy i późnych warzyw |
| Jesienne nawożenie przy zakładaniu uprawy po późnym zbiorze | Koniec jesieni | Dawka azotu w nawozach wieloskładnikowych nie może przekroczyć 30 kg N/ha |
Przy niekorzystnych warunkach pogodowych przepisy nie wymagają specjalnego formularza ani dodatkowego zaświadczenia. Ocena należy do rolnika, ale powinna odpowiadać rzeczywistym warunkom panującym na danym polu. Nawożenie w ramach tego wyjątku nie może trwać po 30 listopada.
Jeżeli późniejsze nawożenie wynika z zakładania uprawy po późno zbieranym przedplonie, trzeba prowadzić szczegółową dokumentację. Powinna ona obejmować:
- termin zbioru przedplonu
- datę zastosowania nawozu
- rodzaj i dawkę zastosowanego nawozu
- termin siewu jesiennej uprawy
Przed wywozem nawozu po podstawowym terminie sprawdź następujące informacje:
- czy przyczyną jest rzeczywista susza, nadmierne uwilgotnienie albo późny zbiór
- czy termin nawożenia nie przekroczy 30 listopada, jeśli korzystasz z wyjątku pogodowego
- czy dawka azotu nie przekroczy 30 kg N/ha przy zakładaniu uprawy jesiennej po późnym przedplonie
- czy zapisałeś datę zbioru, nawożenia, dawkę nawozu i termin siewu, gdy wymaga tego wyjątek
Kiedy nawożenie jest zabronione?
Nawet zachowanie daty granicznej nie pozwala na nawożenie w warunkach, w których aplikacja jest zakazana. Szczególnie wyraźnie dotyczy to gleby zamarzniętej.
Nawozów nie wolno stosować:
- na glebie zamarzniętej
- na glebie zalanej wodą
- na glebie nasyconej wodą
- na glebie przykrytej śniegiem
- w sposób naruszający wymagane odległości od cieków, rowów, kanałów, jezior i zbiorników wodnych
W przypadku gnojowicy i gnojówki trzeba uwzględnić także ograniczenia dotyczące stosowania na gruntach bez okrywy roślinnej położonych na stokach o nachyleniu większym niż 10 proc. Szczegółowe odległości od wód wynikają z przepisów Programu azotanowego i powinny być sprawdzone dla konkretnego miejsca.
Jakie kary grożą za naruszenie terminów?
Za stosowanie nawozów niezgodnie z Programem azotanowym grożą administracyjne opłaty lub mandaty nakładane w ramach kontroli, w tym przez Inspekcję Ochrony Środowiska. Wysokość sankcji zależy od rodzaju naruszenia. Według stawek wskazanych dla 2025 roku wynoszą one:
- 2936,53 zł za stosowanie nawozów niezgodnie z przepisami
- 4404,80 zł za niezgodne z przepisami przechowywanie nawozów naturalnych
- 734,13 zł za prowadzenie dokumentacji realizacji Programu azotanowego niezgodnie z wymaganiami
- 734,13 zł za brak planu nawożenia azotem
Naruszenie zasad może także skutkować zmniejszeniem lub utratą części dopłat bezpośrednich. Przed zastosowaniem nawozu po terminie podstawowym należy więc sprawdzić właściwy załącznik dla gminy, warunki na polu oraz zakres dokumentacji wymaganej dla konkretnego wyjątku.
