Konkurs na opracowanie koncepcji architektonicznej modernizacji przestrzeni publicznej Rynku z przyległymi ulicami w Starachowicach
I nagroda

<<< powrót
  • eM4 Pracownia Architektury Brataniec
Skład zespołu:
  • arch. Marcin Brataniec  
  • arch. Urszula Forczek-Brataniec  
  • arch. Damian Mierzwa  
  •  
  • współpraca:  
  • inż. Janusz Krzykawski  
  • Jakub Marchwiany  
  •  
  •  
  • http://www.em4.pl/ 
Starachowice położone nad Kamienną swe istnienie zawdzięczają bogactwu naturalnemu otaczających terenów. Od najdawniejszych czasów pozyskiwano i przetwarzano surowce nagromadzone w ziemi starachowickiej. Historia tego obszaru to historia polskiego przemysłu od najwcześniejszych form po współczesne wyspecjalizowane linie produkcyjne.

OPIS CZĘŚCI STUDIALNEJ

POWIĄZANIA KRAJOBRAZOWO-PRZESTRZENNE

Dziedzictwo naturalne i kulturowe okolicy stwarza wyjątkowy potencjał turystyczny skupiony w Dolinie Kamiennej. Trójmiasto nad kamienną: tworzą Starachowice, Skarżysko- Kamienna , Ostrowiec-Świętokrzyski.

Dziedzictwo naturalne w zestawieniu z wyjątkowymi zasobami kulturowymi nadają Dolinie Kamiennej najwyższą rangę w skali krajobrazów kulturowych Polski. Ciekawym elementem przestrzennym jest regionalna oś widokowa Starachowice - Święty Krzyż. Co więcej Święty Krzyż widoczny z wszystkich trzech miast staje się unaocznieniem historii - sprowadzenia przemysłu w te tereny przez zakony – Cystersów i Benedyktynów. Teren powiązany jest również siecią kolei wąskotorowych, które stanowiąc intersujący obiekt inżynieryjny są jednocześnie atrakcję turystyczną.
ROZWIĄZANIA ARCHITEKTONICZNO – URBANISTYCZNE

Starachowice są miastem rozczłonkowanym. Głównym założeniem części studialnej jest integracja miasta przez stworzenie dobrze skomunikowanego centrum, którego ośrodkiem będzie rynek Wierzbnika.

Scalenie przestrzeni miejskiej wymaga:

A - aktywizacji otoczenia rynku przez koncentrację usług handlowych i kulturalnych
B - aktywizacji turystycznej rynku przez stworzenie punktu wyjściowego szlaków turystycznych lub przeprowadzenie ich przez rynek ( np. Międzynarodowy Szlak Cystersów)
C - przeniesienie głównych węzłów komunikacyjnych w miejsce dworca Starachowice Wschodnie
D - koncentracja obiektów administracji publicznej

Wytyczne przestrzenne:

- połączenie południowej i północnej części miasta przez zwiększenie ilości bezkolizyjnych przejść przez barierę linii kolejowej i rzeki
- przeniesienie głównego dworca kolejowego i autobusowego w okolice ul. Dworcowej – bliżej rynku
- przeniesienie punktu wyjściowego szlaków turystycznych na rynek
- stworzenie na rynku zwornika skupiającego aktywność turystyczną - punkt informacji
- aktywizacja ulicy krętej jako głównego ciągu pieszego wprowadzającego na rynek i jednocześnie wprowadzającego w historię miasta
- propozycja poprowadzenia szlaku dziedzictwo naturalne i kulturowe Starachowic

główne obiekty na szlaku:
1. Rynek
2. Stacja kolejki wąskotorowej
3. Dworzec PKP PKS
4. Muzeum przyrody i techniki
5. Szlakowisko wielkopiecowe
6. Skałki
7. Kościół
8. Cmentarz żydowski
OPIS CZĘŚCI REALIZACYJNEJ

IDEA

Swą genezę Starachowice wywodzą z trzech podstawowych zasobów mineralnych skał, rud metali i wody. Obecne w skali regionu znalazły swą transpozycję w koncepcji zagospodarowania centrum miasta.
Skała, metal i woda to podstawowe elementy budujące przestrzeń rynku i najbliższego otoczenia.
Płytę rynku pokrywa nawierzchnia kamienna na której wprowadzono raster, wykonany z poszczególnych skał występujących na terenie Ziemi Starachowickiej. Przez płytę przechodzi niczym ruda metalu trakt spacerowy oparty o ul Krętą na południu i ciąg pieszy przechodzący w ul. L. Staffa na północy, trakt poświęcony starachowickiej kulturze żelaza.

Trakt spacerowy zawiera siedem stacji poświęconych kolejnym etapom rozwoju eksploatacji i produkcji. Na postumentach zostaną umieszczone produkty z tego okresu i informacja o sposobie wytwarzania

- pierwsza stacja to okres dymarek – czasy rzymskie – I –III w. – ekspozycja produktu w postaci łupki żelaznej i przykładowego wyrobu w postaci szczypców kowalskich znalezionych w grobie w Korytnicy.
- druga stacja to produkcja na potrzeby wojenne w XVI w. – ekspozycja kul armatnich zamówionych w 1571 r przez Stefana Batorego
- trzecia stacja 1789 budowa Wielkiego Pieca – ekspozycja reprezentacyjnego produktu tamtego okresu
- czwarta stacja 1836-1841 działalność S. Staszica – działa zakład wielkopiecowy - lata wysokiej rangi Starachowic w przemyśle hutniczym
- piąta stacja lata międzywojenne, budowa walcowni – produkcja zbrojeniowa – ekspozycja amunicji, dział przeciwlotniczych
- szósta stacja – okres powojenny – produkcja samochodów ciężarowych
- siódma stacja – miejsce na technologię i produkt przyszłości symbolicznie umieszczony np. w 2024 roku w rocznicę lokacji Wierzbnika.
WYKOŃCZENIE PLACÓW I ULIC – MATERIAŁY I TECHNOLOGIE

POSADZKI I NAWIERZCHNIE

Projekt zakłada podniesienie standardu wykończenia placów i ulic. Obecnie chodniki i jezdnie są w znacznej mierze zniszczone i praktycznie w całości zostana przeznaczone do rozbiórki.

Posadzki, place:

- Rynek- posadzka placu - kostka kamienna granitowa, układana w polach 7x7m.

W posadzce Rynku zaproponowano pola kamienne o wymiarach 175x175cm ilustrujące złożoną geologiczną historię regionu. Zakłada się wykorzystanie wielu rodzajów kamienia:
m.in. piaskowce szare, żółte i czerwone, bazalt, wapień, marmur bolechowicki, marmur zygmuntówka (zabezpieczony), dolomit, otoczaki granitowe, sjenit i inne.
Dobór kamieni winien być skonsultowany ze specjalistami geologii ze szczególnym uwzględnieniem kamieni świętokrzyskich, w tym także dziś nieeksploatowanych przemysłowo.
Płyty kamienia szlifowane, płomieniowane lub polerowane, w zależności od charakterystyki poszczególnych kamieni.

- plac przed kościołem – kostka kamienna granitowa oraz płyty parkingowe ażurowe przerastające trawą.

Ulice:
- jezdnie ulic w zakresie realizacyjnym- kostka kamienna bazaltowa.

Chodniki:
- Rynek- chodniki z płyt kamiennych piaskowcowych (np. Radków
- pozostałe chodniki – kostka betonowa wibroprasowana o większych rozmiarach, układana w pasach o zróżnicowanej fakturze, np. BrukBet Babilon.
- rejon projektowanego pomnika Stanisława Staszica - płyty kamienne granitowe płomieniowane.
- ulica Kręta brukowana kostką kamienną granitową naprzemiennie z pasami kostki bazaltowej.

Schody terenowe:
- wokół płyty Rynku z bloków kamiennych granitowych lub piaskowcowych
- betonowe lub okładane kamieniem.
MAŁA ARCHITEKTURA

Elementy małej architektury wynikają z przyjętych założeń projektowych i służąc przez wszystkim celom użytkowym są także nośnikiem idei. Przyjęto zatem ich zróżnicowanie materiałowe w zależności od pełnionej roli symbolicznej.

Zadaszenie:
- Otwarte zadaszenie zrealizowane w technologi konstrukcji stalowej. Wspornik dachu o wysięgu 7m jako kratownica stalowa zespolona z przestrzenną kratownica slupów wsporczych. Okładziny zadaszenia, słupów i posadzki sceny w systemie stali Cor-Ten np. Ruukki RSP600.
Okładziny te nawiązują do historycznego znaczenia żelaza dla Starachowic i są bezpośrednim odniesieniem do estetyki Wielkiego Pieca, także żelaznych płyt posadzkowych i sprawiają ze zadaszenie staje się także elementem „Traktu Żelaza”

Trakt Żelaza:
- postumenty ekspozycji elementów „Traktu Żelaza” wykonane jako formy o wymiarach gabarytowych 175x175x82,5cm ze stali Cor-Ten.
- płyty wstawek w posadzkę Rynku, wzdłuż Traktu wykonane jako odlewy żeliwne z reliefem rycin i przedstawień ikonograficznych – żeliwo, stal, brąz etc. z mniejszych segmentów, zestawione w kwadraty o wymiarach 175x175 cm
- cokół pomnika Stanisława Staszica ze stali Cor-Ten wg projektu indywidualnego. Sam pomnik będzie dziełem twórcy rzeźbiarza i jako taki powinien być przedmiotem indywidualnego opracowania.

Ławki, latarnie, kosze na śmieci – systemowe z zakupu.
Detale- sadzawka, fontanny, schody, donice, balustrady- wg. projektów architektonicznych szczegółowych.
ZIELEŃ

Regulacje zieleni pokazano na schematach umieszczonych na planszach projektowych.

Główne założenia to:
- pozostawienie i ochrona drzew wskazanych w regulaminie Konkursu do zachowania
- ograniczenie ilości zieleni wysokiej w rejonie Rynku – w szczególności po stronie wschodniej
z częściowym wykorzystaniem istniejących wartościowych drzew
- wprowadzenie zdefiniowanej geometrycznie zielonej strefy w Rynku w postaci układu
nasadzeń wierzby, odwołania do źródła nazwy Wierzbnika, wierzby jako podatne na formowanie mogą być prowadzone jako formy zamykające lub otwarte, mogą być formowane w kształt tradycyjnych „łbów” lub form płaczących lub innych...
- wprowadzenie zieleni niskiej w strefach wypoczynkowych
- stworzenie obudowy ulic w postaci szpalerów drzew o pokroju kulistym , np. wiśnia kulista
- usunięcie zieleni stanowiącej barierę widokową- tj. np. topoli poniżej projektowanego placu widokowego
- stworzenie zielonego przedpola dla krzyża u zbiegu ulic Niskiej i Wysokiej
RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl