Konkurs na opracowanie koncepcji zagospodarowania Rynku Wodnego przy ul. Kościuszki w Zamościu
projekt konkursowy

<<< powrót
  • Plus48 Grupa Projektowa
Skład zespołu:
  • Agata Filipek  
  • Kamil Miklaszewski  
  • Karol Szparkowski 
1. Ogólny opis przedsięwzięcia

1.1 Cele przedsięwzięcia

Przywrócenie Rynkowi Wodnemu projektowanej przez Bernarda Moranda formy kwadratu o boku jednego sznura. Plan regulacji Zamościa wykonany przez Bernarda Moranda na podstawie renesansowego ideogramu idealnego miasta autorstwa Pietra di Giacomo Cataneo zakladał wytyczenie, poza Rynkiem Wielkim, dwóch dodatkowych placów. Miały one być położone symetrycznie względem siebie po przeciwległych stronach Rynku Wielkiego i głównej osi miasta – ulicy Grodzkiej. W założeniu Rynek Solny miał pełnić funkcję placu targowego podczas gdy Rynek Wodny miał być skwerem. Taki układ funkcjonalny związany był ze statusem społecznym mieszkańców otaczjących Rynek Wodny domów. Plan regulacyjny Zamościa oparto na siatce kwadratów o boku jednego sznura (ok 50m). Rynek Wielki – reprezentacyjny salon miasta jest kwadratem o boku długości dwóch sznurów (ok 100m x 100m), rynki Wodny i Solny przewidziano jako kwadratowe place o boku jednego sznura. Zostały one nanizane na oś dzisiejszej ulicy Bernarda Moranda tworząć tym samym poprzeczną oś układu przestrzennego miasta. Na planie kwadratu zrealizowano jednynie Rynek Wielki. Części rynków Wodnego i Solnego położone po zachodniej stronie lączącej je ulicy zostały przeznaczone pod zabudowę. Powstałe w wyniku tego place prostokątne na planie ½ kwadratu o długości boków 1 sznur x 5 prętów. Obecnie Rynek Wodny ma formę nieregularnego prostokąta – jest pozbawiony pierzei wschodniej.

Jednym z celów projektu jest regulacja rynku na planie kwadratu. Kwadratowe place o rygorystycznie przestrzeganych proporcjach wysokości otaczającej zabudowy do długości boku placu są charakterystycznymi elementami miast renesansowych. Odtworzenie wschodniej pierzei Rynku Wodnego, zgodnie z wydanymi prze UM Zamościa warunkami urbanistyczno – budowlanymi, powinno przywrócić kwadratowy układ Rynku a tym samym podkreślić jego renesansową genezę.

Charakter przestrzeni i użyte formy małej architektury

Zamość jest jednym z nielicznych w Europie przykładów kompleksu urbanistycznego zaprojektowanego na surowym korzeniu przez jednego projektanta. Jedną z największych wartości miasta jest spójność projektu – począwszy od przyjętego jednolitego systemu mierniczego, poprzez renesansowy schemat miasta idealnego, projekt urbanistyczny aż po renesansową architekturę poszczególnych kamieniczek. Zarówno układ urbanistyczny jak i projekty przykładowych domów zostały opracowane przez przybyłago z Włoch Bernarda Moranda.

W tym kontekście wydaję się bardzo ważne aby wszelkie ingerencje projektowe w zabytkową tkankę Zamościa utrzymywały renesansowego ducha miasta posługując się jednocześnie współczesnym językiem środków wyrazu architektonicznego. Punktem wyjścia dla prezentowanego projektu aranżacji Rynku Wodnego jest przyjęta dla rozplanowania Zamościa jednostka miernicza – jeden sznur. Pierwszy fragnment spiralnego koryta będącego fragmentem projektowanej fontanny ma średnicę ½1/2 sznura, następnie długość kolejnych odcinków spirali zmiejsza się rekurencyjnie. Te właśnie dwa elementy – jednostka sznurowa i ścisłe zależności matematyczne pomiędzy elementami projektu leżały u podstawy stworzonego przez Moranda planu Zamościa.

1.2 Rewaloryzacja fragmentu przestrzeni publicznej Zamościa
Projekt zakłada wykonanie na terenie Rynku Wodnego nowej posadzki i dwóch elementów małej architektury jako podstawowych form organizujących przestrzeń placu – fontanny i ławki dla odpoczywających. Podniesienie jakości rozwiązań materiałowych spowoduje odzyskanie dla społeczności Zamościa zaniedbanego obecnie fragmentu miasta. Chcemy aby przebudowany Rynek Wodny stał się rozpoznawalnym elemetem przestrzeni miasta. Skala i charakter projektowanych elemtów małej architektury stworzą nieformalny charakter placu – nie powinien być on kunkurencją dla monumentalnego Rynku Wielkiego. W założeniu Rynek Wodny powinien być miejscem atrakcyjnym dla turystów ale przede wszystkim miejscem spotkań mieszkańców.
2. Opis przyjętych rozwiązań funkcjonalno – przestrzennych wraz z uzasadnieniem przyjętej koncepcji architektonicznej

2.1 Posadzka placu
Posadzkę placu zaprojektowano z klinkieru. Geometryczny wzór kwadratów uzyskano przez ułożenie cegieł w pola obrócone względem siebie o 90 stopni. Ulice przylegajce do Rynku równiez przewidziano do wybrukowania klinkierem. Układ cegieł w jodełkę. Klinkier wybrano jako charakterystyczny dla Zamościa materiał brukarski.

Przyjęto, że posadzka placu będzie wykonana zgodnie ze stosowanymi obecnie technologiami na podsypce z piasku stabilizowanego cementem i odpowiednich warstwach podbudowy drogowej.

2.2 Fontanna
Żeliwna waza swą formą nawiązuje do dzbanów i waz będących popularnym motywem zdobniczym doby renesansu. Waza pełni funkcję zdroju miejskiego. Jest równoczesnie elemetem początkowym projektowanego założenia wodnego - współczesnej fontanny na Rynku, Wysokość wazy –ok 150cm.

Żeliwne koryto – ułożone w posadzce rynku w fomie spirali. Kolejne elementy wpisanej w kwadrat rynku spirali mają promień równy połowie długości promienia elementu poprzedniego. W ten sposób pokazany jest sposób wyznaczania jednostek długosci systemu sznurowo - prętowego który jest podstawą planu regulacyjnego Zamościa. Studzienka chwytająca wodę jest elementem kończącym spiralne koryto. Symbolizuje matematyczną granicę do której rekurencyjnie zbliża się całkowita długosć koryta. Elementem zamykającym studzienkę jest okrągła żeliwna płyta pod którą wpływa woda.

Fontanna przewidziana jest do pracy w obiegu zamkniętym z uzdatnianiem wody i zasilaniem z sieci miejskiej. Urządzenie do separacji zanieczyszczeń, uzupełniania ubytków (parowanie), pompę itp należy zlokalizować w studni mieszczącej studziankę chwytającą wodę.
Należy przewidzieć podświeltenie wszytkich elementów fontanny.

2.3 Ławka
Drugim elementem tworzącym przestrzenną identyfikację Rynku Wodnego jest kamienna ławka. Prosta forma wykonanej z piaskowca ławki przywodzi na myśl renesansowe miasta włoskie. Ławka jest również głównym elementem społecznym przestrzeni Rynku - pozwala na odpoczynek przy szumie wody uciekającej do studzienki. Umiejscowienie ławki zwraca uwagę odpoczywających na fasadę kościoła klasztornego ss Klarysek. Należy przewidzieć podświetlenie ławki.
RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: ronet@ronet.pl, poczta@ronet.pl