• Twardowski Wokan Studio Projektowe

Skład zespołu:

• dr arch. Mariusz Twardowski  
• arch. Wojciech Wokan  
• dr arch. Mariusz Pers  
• arch. Miłosz Jakubowski  
• arch. Agnieszka Lamot  
•  
• Współpraca:  
• arch. Paweł Syposz  
• stud. arch. Mikołaj Fiszer  
•  
• Konstrukcja:  
• inż. Kazimierz Fiszer 

ZAŁOŻENIA ARCHITEKTONICZNO – URBANISTYCZNE:

IDEA

Podstawowym zamysłem projektowym było stworzenie bryły stadionu wraz z funkcjami towarzyszącymi, jako nowoczesnego założenia urbanistyczno - architektonicznego będącego zwartym, miejskim kwartałem zabudowy. Zgodnie z wytycznymi projektowymi klubu, a także decyzją WZ, obiekt wpisuje się w sylwetę miasta, lecz jest dominantą najbliższego otoczenia. Tworzy on spokojny układ urbanistyczny pomiędzy ulicami Dunin – Wąsowicza, Kałuży, Kraszewskiego oraz Focha. Projektowany stadion, a przede wszystkim jego futurystyczna bryła ma stanowić wizytówkę miasta na nadchodzące EURO 2012 - jako europejskiej metropolii nie tylko kulturowej, ale także sportowej. Organiczna bryła zadaszenia trybun miękko wpisuje się w okalające ją tereny zielone, nie oddziaływując na sąsiadujące budynki. Prostokreślne kubatury funkcji towarzyszących, otaczające bryłę stadionu, harmonizują z otoczeniem.

KOMUNIKACJA

Obiekt posiada klarowny układ komunikacyjny. Dostęp od strony ul. Kałuży odbywa się za pomocą wjazdu oddalonego od najbliższych skrzyżowań ( z ulicami Kałuży, Focha oraz Dunin – Wąsowicza) na parking ogólnodostępny usytuowany przed budynkiem Hall’u Głównego. Jest on nieznacznie pogrążony w terenie (znajduje się na poziomie -1.75m w stosunku do poziomu ±0.00m otoczenia) co daje możliwość ukrycia parkujących tam pojazdów i jednocześnie sprawia, że stają się one niewidoczne z poziomu Krakowskich Błoń. Z tej strony dostępny jest również parking podziemny usytuowany pod halą sportową (na poziom –1 = -5.00) na 231 stanowisk postojowych. Podczas rozgrywanych meczy - z poziomu ulicy Kałuży na poziom -1 - wjeżdża również autobus z zawodnikami drużyny gospodarzy, gości (możliwość dojazdu także od strony ul. Kraszewskiego), a także reprezentantów PZPN oraz sędziów. Taki układ stwarza możliwość bezkolizyjnego rozwiązania często spotykanego konfliktu funkcji (kibice – piłkarze) na tego typu obiektach.
Drugi wjazd od strony ul. Kraszewskiego - w opozycji do ul. Kałuży (funkcja reprezentacyjna) - obsługuje techniczną część stadionu, a więc wozy transmisyjne, pojazdy łączności satelitarnej, pojazdy uprzywilejowane oraz inne związane z zapleczem kompleksu sportowego. Z tego miejsca zapewniono również dostęp na płytę boiska za pomocą tunelu umieszczonego w północno – zachodnim narożniku stadionu. Usytuowany po tej stronie parking dla kibiców przyjezdnych pozwala na ich bezproblemowe dojście do wydzielonych miejsc na trybunie północnej i zachodniej.
Oba parkingi, ul. Focha oraz projektowana po stronie południowej droga pożarowa - zapewniają pełną dostępność obiektu dla jednostek Państwowej Straży Pożarnej na wypadek interwencji.
Takie rozwiązanie umożliwia również wjazd do zadaszonego parkingu gości VIP oraz parkingu przeznaczonego dla przedstawicieli środków przekazu zarówno od strony ul. Kałuży jak i Kraszewskiego.
Reasumując, obiekt posiada 392 miejsca parkingowe, w tym 100 stanowisk na parkingu od strony ul. Kałuży, 20 stanowisk przeznaczonych dla gości VIP, 15 – dla przedstawicieli środków przekazu, 10 miejsc obsługi medialnej, 2 -3 dla autokarów kibiców przyjezdnych, 231 miejsc ogólnodostępnych oraz 2 stanowiska autokarów zawodników, a także 11 dla sędziów i reprezentantów PZPN w strefie głównego zaplecza sportowego - na poziomie -1. Zgodnie z wytycznymi zapewniono 21 miejsc postojowych dla osób niepełnosprawnych.
Zachowano istniejące przystanki komunikacji zbiorowej na ul. Kałuży.

FUNKCJA

Obiekt zaprojektowano jako założenie urbanistyczne pomiędzy ul. Focha, Kraszewskiego, Dunin - Wąsowicza i Kałuży, zgodnie z wytycznymi programowymi przedmiotowego konkursu.
Projektanci jednoznacznie wypowiedzieli się za mocną, zdecydowaną linią zabudowy od strony północnej (ul. Focha) i ustawieniem płyty boiska, a co jest z tym związane - wszystkich funkcji towarzyszących, równolegle do pierzei ulicy oraz krawędzi Błoń. Poziom płyty stadionu, tożsamy z istniejącym, posadowiony jest -1.20m w stosunku do poziomu budynku Hall’u Głównego oraz pozostałych kubatur lokowanych na poziomie ±0.00.
Bryła stadionu o zróżnicowanych wysokościach łączy się z funkcjami towarzyszącymi. W południowo – wschodnim narożniku terenu objętego zadaniem projektowym, zlokalizowana została hala sportowa wraz z funkcjami towarzyszącymi, m.in. zapleczem zawodników oraz kibiców. Pod budynkiem hali znajduje się podziemny parking dla samochodów osobowych (wyjścia ewakuacyjne stanowią klatki schodowe prowadzące do hali oraz na place przed budynkiem).
Kondygnacja podziemna rozpościera się również pod częścią funkcji towarzyszących, wzdłuż południowej granicy działki, gdzie zlokalizowano strefę zawodników całkowicie odseparowaną od kibiców. W tym miejscu znajduje się główne wejście z parkingu do Hall’u Zawodników obu drużyn, skąd jest dostęp do wymaganych pomieszczeń takich jak szatnie sportowców, sztabów szkoleniowych, sędziów wraz z pomieszczeniami pomocniczymi i zapleczem sanitarnym. Z tego poziomu zawodnicy dostają się na płytę boiska poprzez klatkę schodową prowadzącą do Hall’u VIP na poziomie „0”. Droga na boisko odbywa się za pomocą reprezentacyjnej klatki schodowej umieszczonej w centralnym miejscu trybuny południowej
Wszelkie funkcje reprezentacyjne oraz główne wejścia do obiektu lokowane są od strony ul. Kałuży. Tutaj znajdują się pomieszczenia kas, bramki wejściowe z kołowrotami oraz przestrzenny, trójwymiarowy Hall reprezentacyjny (Główny) wraz z zapleczem gastronomicznym. Na poziomie + 3.64 znajduje się strefa administracyjna stadionu wraz z zapleczem konferencyjnym. Na najwyższym poziomie (+615) usytuowane zostały pomieszczenia SKY BOX wraz z zapleczem sanitarnym.
Z Hall’u Głównego kibice mają dostęp na stadion piłkarski, ale także do foyer hali sportowej, w zależności od rodzaju rozgrywek. Hala sportowa zgodnie z wytycznymi została zaprojektowana tak, aby służyła rozgrywaniu meczy w kilku dyscyplinach, piłka siatkowa, koszykowa, halowa piłka nożna i ręczna. Przestrzeń „gry” stanowi mobilną powierzchnię dzięki ruchomym, składanym trybunom teleskopowym. Wejście dla kibiców na te trybuny obywa się wprost z Hall’u głównego na poziomie „0”. Na trybuny „górne” stałe komunikacja prowadzi poprzez klatki schodowe i windy. Na poziomie +2.87 zlokalizowana została kawiarnia dla kibiców, dostępna także dla pracowników administracji.
W parterze od strony południowej zlokalizowano pierwszą kondygnację Hall’u VIP - do niego prowadzi klatka schodowa ze strefy zawodników ( poziom -1) aż do drugiego górnego poziomu. Hall wyposażony został w stanowiska recepcji i informacji, szatnie oraz zaplecze gastronomiczne. Sąsiaduje on z salą konsumpcyjną restauracji oraz strefą przedstawicieli środków przekazu. Na wyższej kondygnacji znajduje się strefa VIP – poziom 2, ze wszystkimi udogodnieniami oraz oddzielona od niej strefa sal szkoleniowych oraz centrum odnowy biologicznej (z siłownią, sauną i salami ćwiczeń). Dojście na trybunę południową możliwe jest od strony ul. Kraszewskiego oraz korytarzem prowadzącym z Hall’u Głównego od ul. Kałuży.
Wszelkie funkcje techniczne, magazyny, zaplecze sceny, pomieszczenia urządzeń obsługujących murawę stadionu zlokalizowano od strony ul. Kraszewskiego. Tu znajdują się kontenery z odpadami (dostęp dla wozów MPO), oraz poletko trawy do darniowania. Tędy też (narożnik północno – zachodni obiektu) został wyznaczony oddzielny sektor dla kibiców drużyny gości. Scena na imprezy masowe montowana jest na trybunie zachodniej ze zmagazynowanych blatów, poprzez demontaż kilku rzędów siedzeń i polega na oparciu konstrukcji w miejscu ich zdemontowania.
Zadaszenie od strony zachodniej stanowi płaski stropodach zielony – ogród, będący rezerwą powierzchni dla ewentualnych funkcji powstających w przyszłości.
Tak jak od strony ul. Kałuży, kubatura od ul. Focha stanowi o estetyce obiektu. Tu zlokalizowana jest przestrzeń komercyjna pod wynajem a także restauracja z widokiem na stadion i w stronę krakowskich Błoń, z możliwością funkcjonowania 24h na dobę, niezależnie od funkcji sportowej obiektu. Powierzchnie komercyjne na parterze i piętrze zlokalizowane są w większości pod trybuną północną i dostępne od ul. Focha.

We wszystkich przypadkach, poza utrzymanymi wytycznymi projektowymi, projektanci w dużym stopniu przykładali wagę do rozdzielenia drogi kibica od drogi zawodnika, działaczy PZPN, gości VIP czy służb porządkowych. Dojścia są niezależne i w większości przypadków nie krzyżują się. Funkcje techniczne oraz związane z obsługą stadionu zgromadzono w większości w jednej strefie. Ilość węzłów sanitarnych zaprojektowano zgodne z Warunkami Technicznymi, jakim powinny odpowiadać obiekty tego typu.

EWAKUCJA

Stadion wraz z obiektami towarzyszącymi posiada szereg wyjść (dróg) ewakuacyjnych na wypadek zagrożenia pożarem.
Z wszystkich miejsc rozmieszczonych na czterech trybunach ewakuacja odbywa się specjalnie oznakowanymi drogami ewakuacyjnymi, a także w przestrzeni otwartej, w dół - w stronę murawy boiska i stamtąd na zewnątrz obiektu. Trybuna północna posiada 6 sztuk niezależnych wyjść ewakuacyjnych. Opuszczanie Trybuny Głównej odbywa się w dół na płytę boiska i na zewnątrz poprzez 14 wyjść w pozostałych trybunach. Ucieczka z Hall’u VIP odbywa się poprzez klatkę schodową oraz dodatkowymi wyjściami na zewnątrz. Poziom -1 ewakuuje się wspomnianą klatką oraz klatkami ognioodpornymi z poziomu parkingu podziemnego na place usytuowane przed budynkami. Trybuna Główna (z kubaturą od strony ul. Kałuży) i strefą administracyjną pierwszej kondygnacji, posiada drogę ewakuacyjną poprzez Hall Główny na zewnątrz. Od ul. Kraszewskiego projektowane są 4 drogi ewakuacyjne. Hala sportowa posiada w narożnikach 4 klatki schodowe prowadzące z trybun stałych, z bezpośrednim wyjściem na zewnątrz. Z poziomu parkietu wyjścia prowadzą poprzez Hall Główny oraz dodatkowo wyjściem umieszczonym na południowej ścianie budynku.

UKŁAD KONSTRUKCYJNY

HALA SPORTOWA

Przekrycie o wymiarach 67,315 x 47,25m tworzą kratownice strukturalne typ D-O o dwóch równoległych siatkach prętów: górną i dolną oraz krzyżulcach łączących węzły obu siatek.
Odległość między siatkami jest równa grubości przekrycia i wynosi 2,60 m.
Kwadratowe oczka siatki dolnej mają wymiary 3,592 x 3,45m, natomiast oczka siatki górnej 2,49 x 2,49 m.
Przekrycie jest zwieńczone na obwodzie ciągłymi belkami HEA 300 zginanymi w dwóch kierunkach podpartymi przegubowo na słupach.
Słupy żelbetowe ukryte w ścianach o przekroju 40 x 40cm.
Obciążenia konstrukcji:
- obciążenia stałe (ciężar własny i elementy pokrycia) obliczeniowe 1,2 kN/m2
- obciążenia zmienne (śnieg i instalacje) obliczeniowe 1,5 kN/m2
Zużycie materiału 35 kg/m

STADION

A/ Koncepcja konstrukcyjna
Konstrukcja stadionu składa się z 3 układów konstrukcyjnych i 3 kolejnych etapów wykonania w pionie (fundamenty, żelbetowe ramy konstrukcji trybun, stalowa konstrukcja przekrycia trybun). Na wyodrębnione 3 układy konstrukcyjne składają się 64 moduły, z czego 15 jest prostokątnych w rzucie o wymiarach 10,0 x 33,0m, 29 - o wymiarach 5,0 x 18,0m, 20 - o wymiarach 7,0m x 23,0m.
Przyjęto zasadę, że każda sekcja modułowa jest niezależna i samostateczna zarówno na obciążenie ciężarem własnym jak i na obciążenie wiatrem. Konsekwencją jest konieczność zróżnicowania metody montażu i pracy statycznej konstrukcji.
Kształt konstrukcji typu fałdowego.
Elewacja ścian i dachu nadana zostanie membranami PTFE poprzez ich odpowiedni naciąg.
Do konstrukcji głównej membrany będą napinane za pomocą konstrukcji drugorzędnej.

B/ Opis konstrukcji dachu
Część stalowa jest konstrukcją przestrzenną, wykonaną z rur stalowych okrągłych, w postaci przestrzennej kratownicy o wysięgu 26m (układ I), 14 (układ II) m i 18,5m (układ III) od osi słupów. Wysokość dźwigara zmniejsza się od ok. 4,7m ( odpowiednio 2,4m i 3,75m) w linii słupów do zera w wierzchołku. Dźwigary przestrzenne składają się z dwóch płaskich ścian nachylonych pod kątem ok. 45o do poziomu, ze wspólnym pasem dolnym (w przekroju przypominającą literę „V”).
Dach zawieszony jest na słupach stalowych, wykonanych z rur okrągłych wypełnionych betonem ze zbrojeniem łączącym żelbetowe słupy dolne z zespolonymi słupami górnymi.
Zrównoważenie wspornika dachu od sił grawitacyjnych następuje za pomocą cięgien mocujących pasy górne kratownic. Sprowadzają one reakcję na ściany, stropów i podziemny ruszt fundamentowy, których ciężar ją równoważy. Na pasach górnych dźwigara przestrzennego opierają się płatwie kratowe o zmiennej długości, rozmieszczone co 3,0 m a na nich wspierają się dodatkowe elementy drugorzędne (słupki i rygielki dachowe) służące do mocowania membrany ETFE.
Do konstrukcji stalowej podwieszone są dwa rzędy lamp oświetleniowych oraz pomosty umożliwiające podejście do tych instalacji.
Stateczność konstrukcji przekrycia zapewniają stężenia pionowe, jedno biegnące na całym obwodzie dachu, umieszczone w wierzchołku wspornika dachowego, drugie w połowie jego wysięgu oraz stężenie obwodowe zewnętrzne, usytuowane ukośnie w połowie stalowego zygzaku, wypełniającego przestrzeń pomiędzy żelbetową trybuną a zewnętrznymi brzegami pasów dolnych dźwigara przestrzennego. Stężającą rolę pełnią również pręty okratowania, łączące gałęzie zdwojonego słupa głównego.
Dylatacje termiczne na obwodzie konstrukcji dachu mogą być wykonane przez przesuwne oparcie płatwi kratowych na jednym końcu (w każdym segmencie dachu) lub co 3 – 5 modułów przez odpowiednie skonstruowanie połączeń pomiędzy zdwojonymi pasami dolnych dźwigarów. Przy takim rozwiązaniu rozstaw dylatacji musi uwzględniać podział konstrukcji na etapy wykonania.

OŚWIETLENIE STADIONU

Oświetlenie stadionu o natężeniu światła od 1200 - 1400 luxów powinno odbywać się z wysokości minimalnej 27 metrów, ale zalecana jest wysokość 32 metry. Z uwagi na dostosowanie wysokości poszczególnych trybun, a w rezultacie całości zadaszenia do wymogów zawartych w decyzji WZ, niemożliwym jest oświetlenie stadionu z maximum 19 metrów (nawet przy poziomie płyty boiska -1.20m). W tej sytuacji proponuje się montaż składanych masztów teleskopowych poza kubaturą stadionu lub wysięgników przytwierdzonych do zadaszenia stadionu dla potrzeb usytuowania oświetlenia głównego. Wyżej wymienione warunki konieczne są do zapewnienia docelowego natężenia światła powyżej 1400 luxów.