Konkurs urbanistyczno-architektonicznego na opracowania Koncepcji zagospodarowania placu centralnego w Polanicy-Zdroju tzw. Małego Rynku
I nagroda

<<< powrót
  • Bulanda Mucha ARCHITEKCI sp. z o.o.
Skład zespołu:
  • arch. Andrzej Bulanda  
  • arch. Włodzimierz Mucha  
  • arch. Gaweł Tyrała  
  • arch. Konstanty Stajniak  
  •  
  •  
  • http://www.bimarch.pl/  
  •  

1. IDEA

• „zdrój” - miejsce gdzie wypływa woda / tryskające źródło o mocy uzdrawiającej / wodotrysk wokół którego zorganizowane jest życie placu
• trakt Park Zdrojowy – ulica Zdrojowa – Plac Zdrojowy jako ciąg pieszy umożliwiający „spacer ze szklanką wody mineralnej”
• plac jako nowa atrakcja miejska
• wielofunkcyjny plac miejski porządkujący otaczającą przestrzeń
• plac miejski – scena małych imprez plenerowych
• miejsce integracji trzech grup użytkowników – mieszkaniec – kuracjusz – turysta
• minimalizacja roli komunikacji samochodowej
• strefowanie funkcjonalne placu
• stworzenie podstaw do komercjalizacji
• kontynuacja zabudowy pensjonatowo-gastronomicznej
• kontynuacja zabudowy usługowo-handlowej
• miejsce odpoczynku, sportu, gier i zabaw
• punkt początkowy zwiedzania miasta i okolic
• strefa obsługi ruchu turystycznego
• zielony parking: parking dolny (parking stały), parking górny (parking zmienny)
• skala placów miejskich – plac szachowy – plac koncertowy – plac zdrojowy 30x30m
• nowe centrum społeczności

Miasto-kurort będące celem turystyki uzdrowiskowo-wypoczynkowo-poznawczej obok strefy przeznaczonej głównie dla gości, ukształtowanej wokół Parku Zdrojowego, od dawna potrzebowało miejsca będącego uzupełnieniem centrum jako miejsca przede wszystkim dla mieszkańców, nie wykluczając przy tym innych użytkowników.

Koncepcja zakłada wprowadzenie w obszarze opracowania nowego placu miejskiego – Placu Zdrojowego będącego strefą otwartą na liczne wydarzenia wzbogacające ofertę kulturalno-sportowa dla mieszkańców, kuracjuszy i turystów oraz zagospodarowanie otoczenia w postaci zielonego parkingu podzielonego na stały parking dolny i parking górny mogący pełnić zamiennie funkcje placu uzupełniającego. Jest to również początek zwiedzania miasta przez przyjeżdzających zarówno samochodem, motorem czy rowerem. Plac Zdrojowy zorganizowany został wokół wodotrysku, symbolizującego „zdrój” – „miejsce gdzie wypływa woda o mocy uzdrawiającej, miejsce uzdrowienia”, wokół którego ukształtowało się miasto, ale jednocześnie odnoszącym się do powodzi z 1998 roku niszczącej strefę centrum. Dominanta przestrzenna została uzupełniona funkcjami rekreacyjno-wypoczynkowymi, szpalerami drzew oraz niską zabudową kubaturową. Nowy plac miejski, jako nowe centrum miasta, który obok Parku Zdrojowego z pijalnią wód mineralnych, Domem Zdrojowym, Teatrem Zdrojowym, trasą spacerową „Corso” czy „deptakiem” ma stać się kolejną, ważną atrakcją miasta, placem wydarzeń w dużej mierze zależnym od animacji kulturalnej miejsca i obszarem do użytkowania o różnych porach dnia i roku. Ma stać się również miejscem wypoczynku, placem sportu. Wodotrysk na co dzień to fontanna o zmiennym rytmie, z płytką niecką, wypełnioną wodą, która w przypadku organizacji okazjonalnych imprez plenerowych po opróżnieniu niecki może funkcjonować jako większa otwarta przestrzeń wydarzeń. Zimą wodotrysk można zamienić w lodowisko miejskie.

2. HISTORIA / KONTEKST

Miasto charakteryzuje liczna zieleń oraz zabudowa o cechach architektury regionalnej Sudetów. Obszar opracowania znajduje się w strefie centrum (kwartał ulic Bystrzycka, Lipowa, Kłodzka, Zdrojowa), gdzie przeważa rozproszona, luźno ukształtowana zabudowa mieszkaniowo–pensjonatowa o maksymalnej wysokości do 4 kondygnacji. Charakterystyczna zabudowa willi miejskich i pensjonatów powstałych przed rokiem 1945 obecnie została zaburzona przez liczne nieuporządkowane zabudowy małymi, chaotycznie zlokalizowanymi kubaturami oraz zdominowana przez miejsca postojowe dla samochodów. Propozycja zakłada zlokalizowanie samochodów w jednym miejscu – zielonym parkingu oraz uwolnienie pozostałej przestrzeni i wprowadzenie, w historyczny układ urbanistyczny, formy nowego placu o nieregularnym kształcie, otwartym w stronę promenady spacerowej, ale jednocześnie odpowiadającej nieregularnemu ukształtowaniu otoczenia, porządkując jednocześnie przestrzeń.

3. POTENCJAŁ MIEJSCA

Miejsce przekształcane, granicząc z częścią reprezentacyjną miasta – „deptakiem” od lat pozostaje negatywną wizytówką miasta. Polanica-Zdrój jako renomowane miasto-uzdrowisko potrzebowało alternatywnego dla Parku Zdrojowego centrum miasta. Obszar ten jako nowe domknięcie reprezentacyjnego szlaku spacerowego ma stać się przestrzenią otwartą, wielofunkcyjną z możliwością ciągłej re-aranżacji. Nowy plac to miejsce odpowiadające potrzebom różnych grup użytkowników gdzie wypoczynek, turystyka i sport są podstawą zdrowego stylu życia promowanego w uzdrowiskach.

4. STRUKTURA PRZESTRZENI

W obrębie analizowanego kwartału, w strefie przestrzeni publicznych, wyodrębniono zieleń publiczną urządzoną, reprezentacyjną przestrzeń publiczną – Plac Zdrojowy jako rozszerzenie głównego ciągu pieszego części uzdrowiska (zbieg ulic Bystrzyckiej i Zdrojowej), komunikację ogólnodostępną, komunikację ogólnodostępną zapleczową (strefa obsługi budynków gastronomiczno-mieszkaniowych przy ul. Zdrojowej), strefę półpubliczną. Wodotrysk stanowi dominantę przestrzenną wokół której zorganizowane zostały zielone pierzeje, pierzeja kubaturowa oraz ażurowe zadaszenie – brama na plac kontynuująca historyczną linię zabudowy.

5. PROGRAM / STREFOWANIE

Obszar opracowania został podzielony na dwa place działające jako plac stały (Plac Zdrojowy) oraz plac okresowy (zielony parking). Na placu stałym wydzielono strefę ekspozycji, strefę wypoczynku, strefę sportu i zabaw, strefę zakwaterowania i gastronomii oraz strefę małych imprez plenerowych. Przestrzeń ta, jest miejscem gdzie zorganizowane może być np. kino letnie, plaża miejska, koncert Chopinowski, turniej szachowy, impreza sylwestrowa, basen dla dzieci, piknik rodzinny, festyn - dni Polanicy, dancing plenerowy, tor rowerowy, festiwal zespołów artystycznych, wykład plenerowy, lodowisko/ślizgawka, targowisko, wystawa fotograficzna, warsztaty artystyczne, transmisja meczu, teatr sezonowy, mecz ulicznej piłki nożnej czy turniej streetballa. Na placu zmiennym składającym się ze stałego parkingu dolnego i parkingu górnego mogącego wymiennie pełnić funkcje placu uzupełniającego wydzielono strefę parkowania oraz strefę handlu i usług. Okresowo parking górny to obszar gdzie funkcjonować może np. targ regionalny, jarmark świąteczny, handel sezonowy, giełda minerałów, ekobazar, giełda staroci, festiwal pszczelarski, festiwal ziół lub kiermasz szkła artystycznego.

6. OBSŁUGA KOMUNIKACYJNA


Proponowany Plac zdrojowy to strefa wyłącznie komunikacji pieszej i rowerowej wydzielonej od strefy komunikacji samochodowej blokadami parkingowymi podziemnymi umożliwiającymi wjazd na płytę placu tylko w celach obsługi małych imprez plenerowych czy obsługi porządkowej. Ma stanowić zakończenie trasy spacerowej „ze szklanką wody” z Parku Zdrojowego wzdłuż ul. Zdrojowej i ul. Bystrzyckiej funkcjonującymi jako tzw. „Deptak”. W projekcie zachowano dostęp obsługi samochodowej dla każdego budynku w całym analizowanym kwartale. Dojazd poprowadzono do budynku przy ul. Bystrzyckiej 27, gdzie zaproponowano zawrotkę oraz do pensjonatu Nova i budynku przy ul. Lipowej 10 gdzie poprowadzono ciągi pieszo-jezdne, uzupełniając oba budynki o dodatkowych 8 miejsc postojowych. Podobnie zaproponowano ciągi pieszo-jezdne stanowiące obsługę zapleczową budynków gastronomiczno-mieszkaniowych przy ul. Zdrojowej oraz dojazd do strefy zapleczowej z własnymi miejscami postojowymi Biedronki. Na skrzyżowanie ul. Kłodzkiej i ul. Lipowej wprowadzono rozwiązania komunikacyjne, zapewniające sprawne funkcjonowanie zarówno parkingu dolnego obsługiwanego od ulicy Lipowej jak i parkingu górnego obsługiwanego od ulicy Kłodzkiej. Na placu zaprojektowano miejsca do parkowania rowerów jako przystanek na trasie licznych szlaków rowerowych przebiegających przez miasto. W strefie parkingu dolnego również przewidziano parking rowerowy wraz z wypożyczalnią rowerów. Za zakończeniu platformy wejściowo-wjazdowej do Biedronki proponuje się lokalizację schodów stanowiących naturalną kontynuację ciągu pieszego biegnącego z kierunku dworca PKS na Plac Zdrojowy oraz ułatwienie komunikacyjne dla mieszkańców miasta robiących zakupy bez samochodu. Zielony parking doskonale może wypełnić deficyt miejsc postojowych w mieście, szczególnie w szczytach sezonu turystycznego i służyć miejscowym lub przyjezdnym oraz stać się bazą wypadową do zwiedzania miasta lub okolic.

7. KUBATURY

Place zaprojektowano jako przestrzenie otwarte uzupełnione o obszary zabudowy kubaturowej. Część reprezentacyjna to strefa otwarta z ażurowym zadaszeniem (służącym jako uzupełnienie linii zabudowy, brama na Plac Zdrojowy i symbol istniejącego w tym miejscu budynku zniszczonego przez powódź w 1998 roku), a także kontynuacja gastronomicznej zabudowy kubaturowej (biegnącej wzdłuż ul. Zdrojowej) w postaci jednokondygnacyjnego pasa ogródków letnich z funkcją kawiarni z zapleczami oraz restauracją (uzupełniającą adaptowany na pensjonat budynek przy ul. Zdrojowej 2). Otoczenie to strefa otwartych parkingów (dolny-33mp, górny-30mp) oraz dwukondygnacyjna, zamknięta kubaturą z proponowaną funkcją sklepu z pamiątkami, wypożyczalnią sprzętu sportowego (rowery/narty/sanki), parkingiem rowerowym, informatorium miejskim (przeniesionym z Parku Szachowego), toaletą publiczną i ochroną parkingu w parterze oraz przestrzeniami pod handel i usługi na poziomie piętra. Całość wyposażona została w blok komunikacji pionowej z klatką schodową i windą. Wszystkie interwencje ze względu na strefę zagrożenia powodzią ograniczają się tylko do kondygnacji nadziemnych. Kubatury wypełniono funkcjami przede wszystkim dotyczącymi obsługi ruchu turystycznego i usługami komercyjnymi mogącymi również służyć jako uzupełnienie oferty miejskiej dla mieszkańca czy kuracjusza.

8. ARCHITEKTURA

Proponowane kubatury mają wpisywać się charakterystyczną dla tego obszaru architekturę regionalną Sudetów wyposażoną w dachy o stromych spadkach czy znacząco wystające okapy. Stanowią jedynie podstawę do wytycznych dla miasta.

9. MAŁA ARCHITEKTURA

Na Placu Zdrojowym proponuje się, wzdłuż szpalerów drzew, układ ławek w estetyce charakterystycznej dla początków uzdrowiska, kosze na śmieci, stojaki rowerowe, słup ogłoszeniowy, blokady parkingowe podziemne oraz współczesne lampy miejskie. Ażurowe zadaszenie, mieszczące w swoim obrysie mini scenę, służyć ma jako brama na plac, jak również rama do podwieszania nagłośnienia, ekranów czy oświetlenia. Zgodnie z zasadą projektowania uniwersalnego posadzkę placu proponuje się w jednym poziomie, minimalizując tym samym liczbę barier. W południowym narożniku placu, na styku z ulicą Zdrojową – „Deptakiem”, przy znaczących różnicach terenu wprowadzono schody służące również jako siedziska.

10. ILUMINACJA

W części reprezentacyjnej iluminację przewiduje się w postaci podświetlenia projektowanych szpalerów drzew oraz lamp miejskich zlokalizowanych na placu, a także podświetlenia w zadaszeniu, ogródkach letnich czy obszarze wodotrysku. W zimie dodatkowo podświetleniu ulec ma tafla lodowiska. W części otoczenia tj. strefie parkingu zaprojektowano podświetlenie parkingu dolnego i pergoli na poziomie górnym.

11. ZIELEŃ

Cześć reprezentacyjna od strony zachodniej i północnej zaprojektowana została jako izolacyjne szpalery drzew akacjowych ze strefą zieleni niskiej oraz 8 miejscami parkingowymi z ekorastru – zielonymi miejscami parkingowymi obsługującymi pensjonat Nova oraz budynek mieszkalny przy ul. Lipowej 10. Na skrzyżowaniu ulicy Zdrojowej i Bystrzyckiej w strefie połączenia tych ulic z częścią reprezentacyjną – Placem Zdrojowym proponuje się dywan kwiatowy z drewnianymi ławkami. Na placu proponuje się wodotrysk działający latem jako fontanna oraz zimą jako lodowisko miejskie. Budynek mieszkalny przy ul. Lipowej 10 wraz z działką sąsiadującą z obiektem trafostacji wydzielono żywopłotem i strefą zieleni niskiej. Otoczenie – zielony parking – to obiekt otwarty, zadaszony drewnianą pergolą oraz wykończony zielonymi ścianami z bluszczu wywołującymi efekt wtopienia się obiektu w zielony krajobraz przede wszystkim w widoku z ulicy jadąc do centrum z kierunku Kłodzka. Strefę parkingu oddzielono od chodnika przy ul. Lipowej i przy ul. Kłodzkiej zielonym murem oraz pasem drzew istniejących. Proponowane schody łączące platformę wejściowo-wjazdową od strony części reprezentacyjnej uzupełniono projektowanymi drzewami i zieloną ścianą z bluszczu.

12. MATERIAŁY

Wszystkie elementy małej architektury proponuje się ze stali w kolorze czarnym, co wpisuje się z estetykę istniejących elementów małej architektury miasta. Posadzkę główną Placu Zdrojowego jak również schody-siedziska i mini sceną zaprojektowano z jasnoszarych płyt granitowych również charakterystycznych dla istniejących miejsc reprezentacyjnych kurortu. Pozostałe nawierzchnie utwardzone ciągów pieszych i pieszo-jezdnych to jasnoszara kostka brukowa w układzie Holland. Strefa bulodromu to nawierzchnia piaskowo-żwirowa. Parking zaprojektowano jako obiekt żelbetowy wraz z drewnianą pergolą.

13. WARIANTOWANIE

W propozycji zagospodarowania obszaru strefy centrum nie przewiduje się wyburzenia budynku przy ul. Zdrojowej 2 ze względu na jego unikatowe walory architektoniczne, a wręcz przeciwnie, zostaje on zaadaptowany na funkcję podobną do sąsiednich tj. pensjonat i połączony z przedłużonym pasem zabudowy gastronomicznej przy ul. Zdrojowej wytwarzając wschodnią pierzeję placu. Ze względu na jego nowa funkcję tj. pensjonat czyli obiekt czasowego zamieszkiwania, pomimo wąskiego przejazdu pomiędzy budynkiem, a działką należącą do Biedronki postuluje się pozostawienie obiektu. Pozostały zespół budynków gospodarczych przeznacza się do likwidacji. W przypadku konieczności wyburzenia budynku przy ul. Zdrojowej 2 przez zamawiającego i poszerzenia przejazdu służącego również jako droga obsługi zapleczowej do budynków mieszkalno-gastronomicznych przy „Deptaku” postuluje się zachowanie proponowanego pasa kontynuującego blok zabudowy gastronomicznej oraz budowę nowego budynku w podobnej kubaturze i funkcji bliżej Placu Zdrojowego.

14. KOMERCJALIZACJA ZABUDOWY KUBATUROWEJ

W koncepcji zagospodarowania zaproponowana zabudowa kubaturowa wypełniona została funkcjami o charakterze odpowiadającym turystyce uzdrowiskowo-wypoczynkowej i uzupełnionej o funkcje przeznaczone również dla mieszkańców. Stanowią one propozycję, która staje się „realną podstawą do komercjalizacji takiej kubatury przez zamawiającego dając tym samym ekonomiczne możliwości dla realizacji wizji nowoczesnego placu wraz z otoczeniem, bieżącej eksploatacji i utrzymania”.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl