Konkurs na opracowanie koncepcji architektonicznej pawilonu - Izby Pamięci przy Cmentarzu Powstańców Warszawy na Woli
Projekt konkursowy

<<< powrót
  • PROJEKT OFFICYNA PRACOWNIA ARCHITEKTURY
  • PIOTR GAJEWSKI PRACOWNIA ARCHITEKTURY
Skład zespołu:
  • PROJEKT OFFICYNA PRACOWNIA ARCHITEKTURY  
  •  
  • architekt Dagmara Cegielska  
  • architekt Piotr Cegielski  
  •  
  • http://www.projektofficyna.pl/  
  •  
  • oraz  
  •  
  • PIOTR GAJEWSKI PRACOWNIA ARCHITEKTURY  
  •  
  • architekt Marta Szafnicka  
  • architekt Piotr Gajewski 

OBSZAR:

Obszar objęty opracowaniem stanowi fragment Parku Powstańców Warszawy oraz fragment Cmentarza Wolskiego. Jest to teren krajobrazowy, znajdujący się w pobliżu ruchliwej ulicy Wolskiej o dużej intensywności ruchu kołowego, komunikacji publicznej oraz ruchu pieszego, związanego ze skalą nekropolii, tradycją dbania o groby bliskich, oraz o miejsca pamięci pogrzebania tysięcy ofiar mordowanych podczas okupacji niemieckiej, w szczególności okresu Powstania Warszawskiego. Wielu mieszkańców Warszawy traktuje obszar Parku, jak zwykły teren rekreacji i wypoczynku. Ważnymi dominującym elementem kompozycyjnym jest oś architektoniczno – krajobrazowa – powstała wg. projektu Romualda Gutta i Aliny Scholzówny, opracowanego przez Edwarda Gogola i Tadeusza Wyrzykowskiego. Szczególnym miejscem jest Pomnik „Polegli – Niepokonani 1939 -1945” autorstwa Gustawa Zemły, oraz jego bezpośrednie otoczenie.

Jednak najbardziej charakterystycznym i zaskakującym elementem jest podłużne zagłębieniu terenu z sadzawką, której lustro wody jest ok 9m poniżej chodnika wzdłuż ulicy Wolskiej oraz względem alejek parkowych. Zagłębienie i otaczająca je bujna zieleń oraz sadzawka o powierzchni ok 600 m2 jest w kontraście do smutnego charakteru cmentarza upamiętniającego okrucieństwo II Wojny Światowej, gdyż jego urok przynosi skojarzenia rekreacji i odpoczynku.

Analizując lokalizacje oraz poszukując optymalnego usytuowania projektowanych pawilonów, wyznaczyliśmy sobie następujące konteksty, czyli cechy lub relacje kompozycyjne albo istotne aspekty niematerialne.

KONTEKST PLASTYCZNY:

Walory przyrodnicze - nadrzędnym walorem miejsca są drzewa i krzewy, to one budują atmosferę Parku – Cmentarza. Bazując na załączonej do materiałów konkursowych inwentaryzacji oraz w podczas wizji lokalnej poszukiwaliśmy miejsca najmniej inwazyjnego a zarazem atrakcyjnego.

Walory krajobrazowe – ukształtowanie zagłębienia terenu oraz sadzawka będąca kierunkowym wnętrzem krajobrazowym z „Pomnikiem Niepokonanych” na zamknięciu osi kompozycyjnej, stało sie dla nas główna inspiracją w poszukiwaniach miejsca oraz formy budynku - Izby Pamięci.

KONTEKST EMOCJONALNY:

Pamięć o zamordowanych – niezaprzeczalną wartością każdego narodu jest pamięć o własnej przeszłości, pamięć o przodkach. Każdy trochę inaczej odbiera i rozumie, dramatyczne wydarzenia Powstania Warszawskiego, dlatego skojarzenia i emocje, które powinien budzić projektowany budynek muszą być uniwersalne i zrozumiałe. Jednak ze względu na siłę tragedii Powstania oraz wrażenia powinny być mimo wszystko intensywne.

Wrażenia osób odwiedzających – chcieliśmy, żeby projektowany obiekt w swoim wyrazie wywoływał emocje w osobach odwiedzających, nurtował i prowokował do refleksji. Oczywiście ekspozycje, które będą prezentowane w izbie, w dużej mierze wprowadzą widza, gościa w dramatyczną historię Warszawy. Jednak kontrast pomiędzy cmentarzem a miłym parkiem z sadzawką, stał się dla nas ważną inspiracją.

KOMPOZYCYJNE RELACJE PRZESTRZENNE:

POMNIK - PARK - SADZAWKA - CMENTARZ - RUCHLIWA ULICA

LOKALIZACJA


Wybrana lokalizacja podkreśla skarpę przy sadzawce z widokiem na Pomnik i zagłębienie krajobrazowe.
Wejście na teren Cmentarza Wolskiego.
Projektowany obiekt staje się elementem identyfikacji miejsca,
widocznym dla przejeżdżających, odwiedzających oraz spacerujących.
Oś widokowa z kulminacją w postaci Pomnika.
Taras widokowy z Murem Pamięci.
Pawilony nie zasłaniają Pomnika od ulicy Wolskiej

W związku z przebudową placu na skarpie zaplanowano demontaż głazu z symbolem i nazwą cmentarza i przeniesienie go w inne miejsce parku w pobliże osi spacerowej. Nowy symbol oraz napis z nazwą cmentarza i Izby Pamięci znajduje się na południowej elewacji Pawilonu_B

Istotnym, choć nie kluczowym aspektem związanym z lokalizacją pawilonów w pobliżu ulicy Wolskiej był warunek konkursowy o konieczności zaprojektowania toalety ogólnodostępnej. Pierwszym czynnikiem była bliskość kanałów ogólnych, znajdujących się w osi ulicy. Drugim nie mniej ważnym było bezpieczeństwo osób i komfort korzystających z toalet i ograniczenie potencjalnie niebezpiecznych sytuacji, do których mogłoby dochodzić w parku po zmroku.

KOMUNIKACJA

Umożliwienie osobom niepełnosprawnym, osobom z trudnościami w poruszaniu się oraz rodzinom z małymi dziećmi, dostępu do najatrakcyjniejszego elementu kompozycji parku - sadzawki w zagłębieniu terenu

Zagłębienie z sadzawką mogłoby stać się miejscem relaksu i odpoczynku od hałaśliwej ulicy Wolskiej. Równocześnie obszarem refleksyjnym dla odwiedzających Pawilon Izby Pamięci. Zaprojektowanie pawilonu w pobliżu sadzawki tworzy szansę na ożywienie i oczyszczenie miejsca dzisiaj zaniedbanego:
- latem enklawy zieleni
- jesienią i zimą miejsca zadumy i melancholii

IDEA FUNKCJONALNA:

- Wejście do budynków z nowoprojektowanego placu przed pawilonami – zarazem tarasu widokowego.
- Poziom antresoli - ekspozycyjna oraz prelekcyjno – konferencyjny.
- Poziom przyziemia - ekspozycyjna oraz prelekcyjno – konferencyjny.
- Przyziemie z możliwością wyjścia na taras nad sadzawką.
- Zachowanie geometrii skarpy oraz fragmenty układu terenowych schodów wachlarzowych.
- Mur Pamięci stanowi mur budynku przy wejściu głównym i na tarasie.
- Powiązanie ze skarpą oraz istniejącymi schodami terenowymi.
- Toalety ogólnodostępne na poziomie placu przed pawilonami.

SYMBOLIKA

Ból - budynek niczym gigantyczna ZADRA wbijająca się w krajobraz parku.
Lęk i pustka - WYPALENIE po definitywnej utracie - zniszczenie miasta, zachwianie relacji międzyludzkich, utrata bliskich, zagłada nieznanych przodków - Spalone drewno jako jedyny element okładziny ścian wnętrza pawilonu.
Niepokój - klaustrofobiczne, mroczne szczelinowe wnętrze
Niedowierzanie - miejsce wytchnienia na tarasie nad sadzawką.
Nadzieja - strumień światła od strony parku.
Mur Pamięci - mur na tarasie widokowym.

PAWILONY

Betonowe Pawilony Izby Pamięci przy Cmentarzu Wolskim tworzą dynamiczną kompozycję plastyczną. Są symbolem dramatu, pamięci oraz elementem przestrzennym korespondującym z otoczeniem. Obiekty stanowią symboliczną ZADRĘ. Zwracają uwagę przechodniów i odwiedzających prowokując do refleksji. Są silną ingerencja plastyczna w krajobraz. Dwie tarcze betonowe rozcinające skarpę. Budynki tworzą akcent przestrzenny zastępujący tablicę informacyjną – ściana Pawilonu _B z rozpoznawalnym, grawerowanym symbolem Polski Walczącej oraz z nazwą cmentarza i pawilonu.

WNĘTRZA

WYPALONE wnętrza pawilonów podkreślają istotę dramatycznych wydarzeń z okresu Powstania Warszawskiego, które miały miejsce w pacyfikowanej Warszawie. Ich skala, oraz okrucieństwo oprawców oddziaływują i wywołują silne emocje. Naszym celem było wywołanie niepokoju wśród odwiedzających i poznających szczegóły mordu, ale równocześnie wpuszczenie strumienia światła oraz otwarcia na widok parkowej zieleni i tafli sadzawki.

Głównym materiałem okładzin ściennych i sufitowych są opalane, czarne listwy i deski drewniane o wymiarach: 2.5x15x300 do 360cm. Ich struktura, kolor oraz symbolika kojarzy się nam z kataklizmem, jakim jest pożar domu, ale również z uczuciem wewnętrznego wypalenia, bezradności i przygnębienia, niezrozumienia czym kierowali się okrutni żołnierze obcego państwa, masowo mordując ludność cywilną.

MATERIAŁY I WYPOSAŻENIE

Materiałem wiodącym na zewnątrz budynków jest odkryta, surowa konstrukcja betonowa. Również posadzki placu i trepy schodów zaprojektowano betonowe. Posadzki i schody wewnętrzne - surowy beton na podkonstrukcji stalowej. Balustrady wewnętrzne spawane z płaskownika, stal czarna ocynkowana. Okładzina ścienna z opalanego / hartowanego czarnego drewna.

Dźwig osobowy przeznaczony dla osób niepełnosprawnych poruszających się na wózku inwalidzkim, lub matki z dzieckiem w wózku dla 5 osób.

PLAC PRZED BUDYNKIEM:

Ważnym elementem kompozycyjnym pozostają SCHODY TERENOWE, które wachlarzowo sprowadzają pieszych nad brzeg sadzawki. NOWY PLAC przed Izbą Pamięci, jest punktem widokowym, ale również może być charakterystycznym miejscem dla odwiedzających cmentarz, dominantą znaczeniową.

W koncepcji przewidziano nowe elementy budujące relacje społeczne:
- Taras widokowy
- Miejsce spotkań
- Schody do siedzenia

SKARPA:

Przebudowa skarpy związana z budową Pawilonu_A przewiduje budowa ścian fundamentowych metodą ścian szczelinowych, remont schodów, wzmocnienie skarpy, rewaloryzacja sadzawki. Układ Pawilonów z premedytacją przecięty osią komunikacyjną staje się silnie powiązanie ze skarpą oraz istniejącymi schodami terenowymi

ZIELEŃ:

Projekt zieleni przewiduje prześwietlenie zarośli oraz w związku z przebudową skarpy rekultywacje i odtworzenia zadarnienia w nowej formie. W trakcie budowy nowego placu stanowiącego przedpole należy zwrócić szczególna uwagę na zachowanie drzew nr 274 oraz nr 273 – wg inwentaryzacji. Dla potrzeb lokalizacji pawilonu należy przesadzić drzewo nr 272 – wg inwentaryzacji wizji lokalnej – dąb 14 letni 12 m średnica korony – po konsultacjach dendrologicznych.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl