Konkurs architektoniczny na opracowanie koncepcji przebudowy budynków pofabrycznych zlokalizowanych w Łodzi przy ul. Sienkiewicza 61a i 63 wraz z otoczeniem, uwzględniającej wykonanie ZIELONYCH DACHÓW
II miejsce

<<< powrót
  • PROJEKT OFFICYNA PRACOWNIA ARCHITEKTURY
  • Draft Autorska Pracownia Projektowa
Skład zespołu:
  • PROJEKT OFFICYNA PRACOWNIA ARCHITEKTURY  
  •  
  • skład zespołu:  
  • architekt Dagmara Cegielska  
  • architekt Piotr Cegielski  
  •  
  • http://www.projektofficyna.pl/  
  •  
  • oraz  
  •  
  • DRAFT Autorska Pracownia Architektury  
  •  
  • skład zespołu:  
  • architekt Monika Wojnarowska  
  • architekt Michał Karpiński  
  •  
  • http://www.wojnarowska.pl/  
  •  

KONTEKST

Zespół budynków pofabrycznych Maurycego Hirszmana zlokalizowany przy Pasażu Leona Schillera stanowi jednocześnie wyodrębniony układ urbanistyczny wokół dziedzińca i zamknięcie widokowe placu Komuny Paryskiej. Lokalizację charakteryzuje łatwa dostępność zarówno dla pieszych jak i zmotoryzowanych użytkowników przestrzeni miejskiej. Bliskość ulicy Piotrkowskiej, parku Sienkiewicza, pasażu, placu miejskiego i parkingów publicznych stanowi o potencjalnej atrakcyjności miejsca. Sugerowana projektem planu miejscowego droga / pasaż dodatkowo wzmacniają urbanistyczną wartość i znaczenie objętej opracowaniem lokalizacji.

ZAŁOŻENIE PROJEKTOWE

Zielony dach nie jest zabiegiem projektowo - ekologicznym, jest narzędziem rewitalizacji poprzez działanie socjologiczne, psychologiczne i emocjonalne. Zielony dach polega, nie tylko na sadzeniu roślin, ale głównie na tchnięciu życia w przestrzeń dotychczas niewykorzystaną. Proponujemy zielony dach, którego idea wypływa z ducha miejsca - nie jest ogrodem na dachu. Jest pokazaniem różnorodnej zieleni użytkowej – głównie o charakterze przydomowym w nawiązaniu do historycznych faz rozwoju miasta (warsztaty i ogrody tkaczy).

ZIELONY DACH - interpretacja

Forma zielonego dachu zastosowana w budynku ściśle odnosi się do programów rewitalizacyjnych stanowiących silny trend w rozwoju i przebudowie tkanki miejskiej. Definiując czym zielony dach powinien być w ścisłym centrum miasta zwracamy uwagę na emocjonalne aspekty projektowania zieleni powodowane przez relację w przestrzeni kultury i natury, tworzące w tym wypadku jedność – miasto.

REWITALIZACJA – funkcjonalność

Rewitalizacja, traktowana jako przywrócenie funkcjonalności budynkom, poprawa ich stanu technicznego i wizualnego oraz rozpoczęcie procesu ich ponownego zaistnienia w przestrzeni, jest daniem budynkowi nowych, możliwie uniwersalnych i ponadczasowych, możliwości samoistnego, właściwego działania. Aby rewitalizacja zadziałała poprawnie, niezbędne jest stworzenie przestrzeni przyjaznej jej odbiorcom, funkcjonującej o każdej porze dnia, oferującej bogaty program dla różnych użytkowników. Ideą projektu jest zaproponowanie funkcji stałej, zdefiniowanej oraz funkcji otwartej, elastycznej i dynamicznej, dającej możliwości zmiany i łatwej adaptacji w czasie. Dodatkowo przestrzeń uzupełniono o projektowany taras widokowy oraz przestrzeń publiczną na placu przed zespołem budynków. Oba miejsca będą dostępne dla wszystkich mieszkańców i będą funkcjonowały niezależnie od adaptowanych budynków. Wszystkie kondygnacje zostały zaprojektowane jako dostępne dla osób niepełnosprawnych.

KONSERWACJA - zachowanie

Projekt zakłada odniesienie się do tkanki istniejącej ze zwróceniem szczególnej uwagi na historyczny, charakterystyczny dla Łodzi sposób kształtowania elewacji fabrycznych. Na wszystkich fasadach zespołu odsłonięto i zakonserwowano istniejącą cegłę, nadproża, podokienniki oraz przestrzenie między pilastrami otynkowano wzorem istniejących Łódzkich fabryk. Na etapie wykonywania projektu budowlanego należy przeprowadzić badania konserwatorskie uszczegóławiając obraz elewacji o kolorystykę oraz miejsca występowania tynków. Jako główne założenie projektowe dla elementów rozbudowywanych przyjęto pośrednie odniesienie się do charakteru miejsca. Formy nowej tkanki zostały zaprojektowane jako nowoczesne, wyraźnie odcinające się od części istniejącej, zachowujące jednak estetykę industrialną. Konstrukcje wind, schodów zewnętrznych, platform, a także nadbudowy zaprojektowano w konstrukcji stalowej.

ESTETYKA – forma

Generalną zasadą projektu jest wprowadzenie zieleni nie na dach, lecz na ostatnią kondygnację budynku, zakładając likwidację poszycia dachowego i pozostawienie odsłoniętej konstrukcji. Zielony dach powstaje nie na dachu, ale w jego miejsce, tworząc dwie dodatkowe kondygnacje: 4 i 5. Nowoczesna forma projektowanej architektury ma jednocześnie za zadanie uszanowanie budynków istniejących oraz wprowadzenie nowej wartości w przestrzeń. Przeszklenia, ażurowe balustrady, płaskie dachy zachowują charakter industrialny. Zielony dach, wraz z infrastrukturą towarzyszącą, w postaci lokali gastronomiczno - usługowych umieszczono na najwyższej kondygnacji budynku. Jednocześnie zaproponowano taras widokowy na powstałych dachach, tworząc w ten sposób przestrzeń tarasów miejskich o funkcji usługowej i rekreacyjnej. Funkcję zielonego dachu przedstawiono w kilku wariantach i potraktowano jako okazję do zaprezentowania odmiennych form aranżacji przestrzeni za pomocą zieleni. Projektowana roślinność o zróżnicowanej funkcji jak ogród warzywny, zboże, winorośl, roślinność ekstensywna, zieleń pnąca oraz drzewa namawiają do dialogu jaki prowadzi kultura - architektura z naturą.

UKŁAD FUNKCJONALNO PRZESTRZENNY

W odniesieniu do przyjętych pryncypiów projektowych zaproponowano podział funkcji w sposób umożliwiający wykorzystanie budynku wielopłaszczyznowo. Usługi gastronomiczne w parterze i na dachu zielonym, zapewniające funkcjonowanie budynku na co dzień, w porach porannych i wieczornych. Punkty i tarasy widokowe na zielonych dachach, na poziomie restauracji i na ich dachach. Sala widowiskowa na 4 piętrze z możliwością wyjścia na dach zielony. Funkcją podstawową budynku mają być jednak przestrzenie pod wynajem o elastycznej i łatwo adaptowalnej funkcji. W tym celu piętro pierwsze, drugie i trzecie podzielono na moduły oparte o ustrój konstrukcyjny obiektu. W zależności od potrzeb najemcy oraz administrującego obiektem pomieszczenia będzie można wykorzystać na biura, pracownie dla przemysłów kreatywnych lub funkcje mieszkalne typu hostel. Elastyczność funkcji przy inwestycjach miejskich jest jednym z kluczowych wyznaczników ich opłacalności. Proponując ideę modułów obiekt można dostosować pod potrzeby konkretnego inwestora jeszcze na etapie budowy. Zaproponowano wyposażenie modułów w węzły sanitarne, ułatwiające adaptację pomieszczeń. Każdy moduł posiada wentylację grawitacyjną oraz niewielki szacht instalacyjny. Moduły można łączyć, po 2,3 lub więcej. Dzięki niezależnie funkcjonującym skrzydłom „A” i „B” budynek można dzielić zarówno kondygnacjami jak i skrzydłami. Jako funkcję podstawową i wyjściową, sugeruje się tak zwane inkubatory, na przykład lokale dla kreatywnych lub wspomaganie biznesu. Dodatkowo na ten cel zaproponowano dwukondygnacyjną salę wystawienniczą, będącą showroomem dla produktów lub usług oferowanych w obiekcie. Galeria będzie przedstawiała dorobek użytkowników obiektu i umożliwiała łatwiejsze nawiązanie kontaktu usługodawców z potencjalnymi zainteresowanymi.

BUDYNKI POFABRYCZNE

Budynek „A” uzupełniono zgodnie z linią zabudowy planu miejscowego. Od strony pasażu Leona Schillera zaprojektowano stalowy budynek tarasowy z windą zewnętrzną, obsługującą tarasy, wyższe kondygnacje oraz oba poziomy dachów zielonych. Projektowany budynek jest jednocześnie stelażem dla roślinności pnącej oraz dominantą przestrzenną od strony placu Komuny Paryskiej stanowiącą zapowiedź „zielonego dachu” na szczytach zespołu budynków. Ostatnia kondygnacja dobudowy przeznaczona jest, między innymi, na donicę dla drzewa rosnącego na szczycie zielonego dachu. Pozostałe wejścia do budynku pozostawiono w miejscach istniejących. Od strony podwórka pomiędzy budynkami „A” i „D” zaprojektowano dodatkowe przebicia dla lokalu gastronomicznego w budynku „A”.

Główne wejścia budynku „B” stanowi jednocześnie główne wejście do całego kompleksu. Płaszczyznę wejścia wycofano z elewacji, tworząc podcień, dając możliwość zadaszenia wejścia bez zmiany elewacji budynku daszkiem. Hol główny mieści recepcję, szatnię, toaletę dla osoby niepełnosprawnej oraz przejście do toalety ogólnodostępnej w piwnicy oraz przejście do lokalu gastronomicznego. Budynek w parterze podzielony jest przez przejazd bramowy oddzielający część gastronomiczną od części usługowej. Za holem głównym znajduje się sala wystawiennicza prezentująca dorobek użytkowników i najemców przestrzeni pracowni i biur znajdujących się na wyższych kondygnacjach. Budynek „A” i „B” zostały połączone nowym łącznikiem z klatką schodową i windą.

Piętra 1, 2, 3 i 4 zajmują pomieszczenia modułowe, przeznaczone dla lokali przemysłów kreatywnych lub biur oraz pomieszczenia typu open space o podobnym przeznaczeniu. Każdy moduł został wyposażony we własny węzeł sanitarny, dodatkowo na każdej kondygnacji znajduje się zespół toalet. Różnica poziomów pomiędzy stropami budynków została zniwelowana za pomocą ramp i schodów w korytarzu łączącym budynki.

Najwyższe, piąte piętro budynku zostało wykorzystane jako pierwszy poziom dachu zielonego. Istniejąca płaszczyzna dachu została rozebrana otwierając w ten sposób przestrzeń tarasu. Ściany murowane w całości zachowano. Pierwszy poziom dachu zielonego zagospodarowano lokalami gastronomicznymi oraz tarasami i stolikami kawiarnianymi. Więźbę dachową w postaci słupów, belki głównej i mieczy zachowano i zakonserwowano jako „świadek”. Nad pomieszczeniami gastronomi zlokalizowano właściwy zielony dach, będący tarasem widokowym. Taras dostępny jest za pomocą windy zewnętrznej oraz schodów ażurowych zlokalizowanych przy lokalach gastronomicznych.

ZAGOSPODAROWANIE DACHU ZIELENIĄ

Zieleń na dachu przedstawia kilka odmiennych wariantów podejścia do problematyki zarówno zielonego dachu jak i funkcji wpisanej w obiekt oraz roli zieleni w rewitalizacji i konserwacji zabytku.
A) przestrzeń pierwszego poziomu dachu zielonego (piętro 4) jest naprzemiennie dachem zielonym i stropodachem tarasowych. Stoliki restauracyjne umieszczono pomiędzy kępami zieleni. Projektowana zieleń jest dodatkiem aranżacyjnym i estetycznym. Zastosowano roślinność nietypową dla dachu zielonego za to silnie kojarzącą się z gastronomią: winorośl, agrest, porzeczki, maliny.
B) przestrzeń drugiego poziomu dachu zielonego (piętro 5) pełni funkcję parkową i rekreacyjną. Zastosowana roślinność to głównie zieleń ekstensywna i intensywna, typowa dla dachów zielonych.
C) Punkty dominant przestrzennych – istniejąca wieża fabryczna w budynku „B” oraz projektowana zewnętrzna winda z tarasami zwieńczone zostały drzewami, będącymi jednocześnie symbolami nowej przebudowy jak i idei zielonego dachu i dialogu przyrody z architekturą. Pojedyncze drzewa w istotnych częściach budynku stanowią świadome nawiązanie do drzewek porastających budynki zdewastowane.
D) Przestrzeń nad wschodnim skrzydłem budynku „B” przeznaczono jako eksperymentalny projekt szklarni miejskiej, którą dzierżawić będą mogły lokale gastronomiczne zlokalizowane w obiekcie. Proponuje się, aby w ofercie gastronomicznej pojawiły się owoce i warzywa wyhodowane w szklarni przy Sienkiewicza 61 i 63.
E) Sala widowiskowa zlokalizowana w budynku „D” będąca najwyższym obiektem, została zwieńczona zielenią o funkcji estetycznej i nietypowej dla dachu zielonego. Zaproponowana zieleń to zboże i słoneczniki wyraźnie odcinające się od miejskiego charakteru pozostałych elementów przebudowy. Jest to element kontrastujący do zieleni miejskiej – parkowej, który pozwoli całkowicie oderwać się od krajobrazu miejskiego. Pracownie fotograficzne wynajmujące przestrzenie dla kreatywnych będą mogły proponować sesje, a pracownie plastyczne plenery artystyczne, w nieoczywistej dla miasta przestrzeni.
F) Płaszczyzny rozbudowy północnej części budynku „A” i południowej elewacji nad przejazdem bramowym przez budynek „B” zostały udekorowane zielenią pnącą jak bluszcz lub winobluszcz, pełnią funkcję zwieńczenia dominant urbanistycznych na zamknięciach placu Komuny Paryskiej i projektowanej ulicy wewnątrzkwartałowej.

KONSTRUKCJA

Projekt wymaga ekspertyzy stanu technicznego w celu zweryfikowania nośności istniejących stropów i ustrojów konstrukcyjnych. Przy założeniu, że stropy wykazują ugięcia na tyle duże, że nadlanie warstwą nadbetonu przekroczy ich nośność, konstrukcję należy wymienić na żelbetową stosując równoległy system słupów. Taki układ pozwoli zachować zabytkowy ustrój konstrukcyjny bez jego likwidacji, oraz zakonserwowanie go dla celów historycznych i dekoracyjnych. Najwyższa kondygnacja wymaga wzmocnienia ze względu na zastosowany system dachu zielonego oraz wyrównanie poziomów stropów pomiędzy budynkami. Niezależnie od wymiany stropów, konstrukcja budynku powinna zostać wzmocniona pod nowe obciążenia. Pozycja wzmacniania i wymiany konstrukcji została uwzględniona w szacunkowym koszcie inwestycji. Przejazd bramowy należy wykonać za pomocą podciągów i słupów stalowych. Wszystkie nowe elementy budynków zaprojektowano w konstrukcji stalowej, z żelbetowymi elementami i oparciem na ściana istniejących.

ZAGOSPODAROWANIE TERENU

Przestrzeń stanowiącą podwórko zespołu fabrycznego od strony budynków „A” i „B” zaprojektowano jako plac miejski - przestrzeń publiczną, o charakterze otwartym i ogólnodostępnym. Od strony wschodniej wprowadzono ulicę oraz zapewniono miejsca parkingowe, w tym dla osób niepełnosprawnych. Projektowana droga przebiega przez budynek „B” przebijając go przejazdem bramowym. Ze względu na wymagania konserwatorskie, oraz możliwości konstrukcyjne, przy założeniu, że droga ma nie stanowić naturalnej bariery w przestrzeni, światło przejazdu wynosi 2,95 cm. Budynek „C” pozostaje przeznaczony do wyburzenia w zakresie objętym opracowaniem. Aby zachować szczególny charakter lokalizacji, w miejscu istniejącego ogrodzenia od strony północnej granicy działki zaproponowano ażurową pergolę, będącą jednocześnie stelażem dla roślinności pnącej. Pergola wykracza poza zakres opracowania konkursowego i jest propozycją dodatkową, włączającą przestrzeń pasażu Schillera w przebudowywane założenie. Istnieje możliwość skrócenia pergoli do roli ogrodzenia, stanowiącego portal wejściowy, mieszczący się w granicy opracowania konkursowego. Niwelację terenu od strony pasażu Schillera przeprowadzono za pomocą schodów terenowych i pochylni. Od strony projektowanej drogi plac oddzielono za pomocą pasma zieleni anektującego istniejący szpaler drzew. Toaletę miejską przeznaczoną do zburzenia, odtworzono w piwnicy budynku „B” i udostępniono z holu głównego. Miejsce dawnej maszynowni (działka 250/1) wyszczególniono projektując prostokątną fontannę, powielającą obrys rzutu zabytkowego budynku. Wzdłuż południowego boku fontanny zaprojektowano ławki oraz parking rowerowy. Pozostała przestrzeń przeznaczona jest dla lokali gastronomicznych zlokalizowanych w parterach budynków pofabrycznych. Sugeruje się aby istniejące usługi w parterze budynku, rozpoczynające oddolnie proces rewitalizacyjny zostały uwzględnione przy przebudowie kompleksu. W przestrzeni przed budynkami „B” i „D” zaprojektowano kontynuację szpaleru drzew z placu głównego, mały parking rowerowy dla użytkowników budynku „D” oraz miejsca parkingowe. Podwórko pomiędzy budynkami „A” i „D” zaprojektowano jako przestrzeń dostępną dla użytkowników usług gastronomicznych w parterze budynku „A”. Dodatkowo umożliwiono komunikację z podwórkiem sąsiednim (działka 255/7).

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: ronet@ronet.pl, poczta@ronet.pl