Konkurs na opracowanie koncepcji remontu i przebudowy budynku Hydromechaniki Politechniki Gdańskiej w Gdańsku, ul. G. Narutowicza 11/12
II miejsce

<<< powrót
  • Przedsiębiorstwo Projektowo - Wdrożeniowe FORT
Skład zespołu:
  • dr inż. arch. Wojciech Targowski  
  • mgr. inż. arch. Katarzyna Targowska  
  • mgr. inż. arch. Paweł Czarzasty  
  • mgr. inż. arch. Mateusz Targowski  
  •  
  •  
  • http://www.fort-architekci.pl/  
  •  

ZAŁOŻENIA OGÓLNE

Podstawowym założeniem prezentowanego projektu jest pozostawienie zewnętrznego wyrazu architektonicznego historycznego budynku, a jednocześnie uzyskanie atrakcyjnej przestrzeni wewnętrznej. Przestrzeni oryginalnej, a więc łatwo identyfikowalnej, a nade wszystko sprawnej i czytelnej funkcjonalnie. Intencją projektu jest wykorzystanie wszystkich walorów istniejącego obiektu, a zwłaszcza jego klarownej kompozycji i znakomitego osadzenia w pejzażu architektonicznym zespołu Politechniki Gdańskiej. Zamiarem projektu jest odkrycie i wyeksponowanie potencjału przestrzeni wewnętrznej budynku wraz z elementami konstrukcji i zachowanym detalem.

OTOCZENIE BUDYNKU

Projekt zakłada wykształcenie wokół budynku obejścia, którego poziom odpowiada rzędnym parteru. Dzięki takiemu rozwiązaniu wszystkie wejścia do budynku dostępne są bezpośrednio z przyległego terenu. Różnica miedzy obejściem budynku, a wznoszącym się ku południowemu zachodowi poziomem przyległych ciągów komunikacyjnych pokonywana jest przy pomocy zanikających schodów terenowych. W ten sposób powstaje układ eliminujący zastane niedogodności związane z pokonywaniem różnic poziomu (w górę lub w dół) schodami przy wejściach do budynku, oraz nieprzyjemne wrażenie wąskich studni częściowo przysłaniających okna parteru części południowej.

W obejściu, po obu stronach budynku, przewidziano tarasy letnie dostępne z kawiarni i strefy Części „B” przeznaczonej dla studentów.

Dużą wagę projekt przywiązuje do zagospodarowania zaniedbanej nieco, a potencjalnie bardzo urokliwej, uliczki między Gmachem Głównym, a budynkiem Hydromechaniki. Wzdłuż jej zachodniej strony, przy fasadzie adaptowanego obiektu zaprojektowano wąską, przebiegającą na prawie całej długości budynku, sadzawkę. Rozpoczyna się ona na południowym krańcu uliczki wodną kaskadą, spływającą wzdłuż, opadających w kierunku północnym, schodów terenowych. Na brzegu sadzawki przewidziano regularny układ zieleni z wkomponowanymi zespołami stojaków na rowery.

W celu uporządkowania przestrzeni uliczki i nadania jej jednorodnego kształtu przewiduje się ujęcie w jednolitą całość studzienek okien piwnicznych Gmachu Głównego.

Projekt zakłada uzupełnienie kompozycji zieleni i uporządkowanie układu komunikacyjnego wokół budynku. Przyjęto, że preferowanym sposobem użytkowania ciągów komunikacyjnych jest ruch pieszy, przy jednoczesnym założeniu, że są one dostosowane do okazjonalnego użytkowania przez samochody i pełnić mogą rolę dróg pożarowych.

W obniżeniach terenu wokół budynku przewidziano ustawienie eksponatów z zasobów Politechniki Gdańskiej obrazujących historię techniki.

ROZWIĄZANIA PRZESTRZENNE I UKŁAD FUNKCJONALNY

Głównym założeniem przestrzenno-funkcjonalnym jest sprawne powiązanie kładki prowadzącej z Gmachu Głównego z najważniejszymi, prestiżowymi zespołami funkcjonalnymi Części „A”. W tym celu w centralnym punkcie skrzydła południowego przewidziano nową, reprezentacyjną klatkę schodową, z szybkim i obszernym dźwigiem osobowym tak, by droga z poziomu łącznika mogła być sprawnie pokonana nawet przez liczniejszą grupę gości. Na poziomie poddasza i pierwszego piętra, za przejrzystymi ściankami, dostrzeżemy elementy ekspozycji, zachęcające do wejścia do jednoprzestrzennych wnętrz Muzeum Techniki (po stronie południowej) i Galerii Sztuki (po stronie północnej). Antresola biegnąca wzdłuż podłużnej osi poddasza, łączy się na obu krańcach z poziomem I-ego piętra biegami istniejących klatek schodowych, przewidzianych do zachowania i konserwacji. W ten sposób powstaje czytelny ciąg ekspozycyjny, a oryginalny kształt zabytkowych klatek schodowych w połączeniu z odkrytymi więzarami dachowymi wzbogaci zakres prezentacji historycznej.

Dobrze widoczne i dostępne zarówno z poziomu poddasza jak i z I-ego piętra przestrzenie Muzeum Techniki i Galerii Sztuki stanowią urozmaicenie zejścia i zaproszenie do kolejnych, znajdujących się na parterze, reprezentacyjnych funkcji: salki koncertowej i kameralnej kawiarni z salą klubową. Są one dostępne z holu parteru, do którego prowadzi główne, istniejące wejście do Części „A” (z poziomu terenu od strony zachodniej).

Dopełnieniem funkcji Części „A” jest zespół Zakładu Historii Politechniki Gdańskiej. Zespół ten dostępny jest z zewnątrz poprzez niezależne, istniejące wejście w południowym krańcu budynku. Pomieszczenia Zakładu są zlokalizowane na parterze oraz na pierwszym piętrze, w bezpośrednim sąsiedztwie magazynu i sali Muzeum Techniki. Bocznym wejściem, z pomieszczeń Zakładu Historii możliwe jest okazjonalne wejście artystów do salki koncertowej.

Na północ od holu parteru zlokalizowana jest kawiarnia. Zaplecze gastronomiczne wraz z wejściem dostawczym umieszczono od strony wschodniej tak, by umożliwić swobodne przejście wewnątrz kawiarni w kierunku Części ”B”. Zespół kawiarni, stanowiący główną funkcję parteru Części „A”, jest tak ukształtowany, że może być w łatwy sposób wydzielony dla zamkniętych spotkań. Jednocześnie całość lub fragment kawiarni może być dostępny dla użytkowników przyległej od północy Części „B”. Jest to możliwe dzięki wykorzystaniu naturalnego podziału obiektu, wzdłuż poprzecznie przecinającego go przejścia na osi drzwi z niskiego parteru Gmachu Głównego. Przejście dostępne jest zarówno od wschodu jak i zachodu i będzie stanowiło główne wejście do Części „B” oraz uzupełniające do kawiarni Części „A”. Tą drogą, w miarę potrzeby możliwe jest zintegrowanie obu podstawowych zespołów funkcjonalnych budynku.

Przechodząc w kierunku północnym znajdziemy się w pomieszczeniu byłej hali basenów. Po likwidacji niecek i usunięciu przegród uzyskamy tu jednoprzestrzenną halę. Wrażeniu przestronności służyć będzie także odsłonięcie części więźby dachowej. Ta rozległa przestrzeń podzielona zostanie funkcjonalnie na obszary użytkowe. Pierwszy to strefa przeznaczona dla studentów. Znajdą tu miejsce do pracy, lektury, a także odpoczynku w przyjaznej atmosferze relaksu w oparciu o systemy cichego odsłuchu muzyki. Dalej zaprojektowano punkt sprzedaży prasy i księgarnię z mediateką.

Zakłada się rozszerzenie programu księgarni o funkcję wypożyczania książek, czasopism oraz udostępniania odtwarzania zasobów mediateki dla potrzeb osób korzystających ze strefy studenckiej.

Do księgarni, która może być poza godzinami pracy oddzielona od części studenckiej składaną szklaną ścianką, przewidziano niezależne wejście od wschodu. Zaplecze księgarni zlokalizowano w istniejących, wydzielonych pomieszczeniach przyległych do wnętrza od strony zachodniej.
Nieopodal, z tej samej strony znajdują się drzwi do budynku, które będą pełnić funkcję wejścia zapleczowego.

W przeciwległej, wschodniej elewacji istnieje wejście do budynku, które będzie służyć całkowicie wydzielonemu zespołowi biur firm współpracujących z Politechniką Gdańską. Biura umieszczono na poziomie I-ego piętra i poddasza. Dostęp zapewniać będzie klatka schodowa przebudowana tak, aby spełnić współczesne wymogi techniczne oraz podnośnik dla niepełnosprawnych.

Program funkcjonalny budynku dopełniają pomieszczenia sanitariatów (oddzielnie dla Części „A” i Części „B” oraz Zakładu Historii PG i zespołu biurowego), pomieszczenia gospodarcze i techniczne. Te ostatnie zostały przewidziane we fragmentach poddasza, zwłaszcza w części centralnej budynku, w obszarze podlegającym rekompozycji po niefortunnej nadbudowie. Umieszczenie urządzeń technicznych w miejscu, w którym elementy konstrukcyjne i tak muszą być na nowo wznoszone, pozwoli na łatwiejsze przystosowanie przestrzeni dla wymogów technologii.

WNĘTRZA

Współczesne, powściągliwe, jasne wnętrza adaptowanego budynku pozostawać będą w programowym kontraście do zachowanego, historycznego oblicza jego formy zewnętrznej. Będzie to wyraźny znak czasu zaznaczający jego kolejną modernizację. Elementami decydującymi o wystroju najważniejszych ogólnodostępnych części budynku będą eksponaty obrazujące historię rozwoju techniki. Znajdą one swoje miejsce zarówno w reprezentacyjnych przestrzeniach komunikacyjnych jak i w obrębie kawiarni, strefy studenta, księgarni i innych ważnych pomieszczeń obiektu. Zakładany minimalistyczny wyraz architektoniczny wnętrz będzie na tyle dyskretny, aby stanowić tło dla eksponatów. Ciągłość tradycji Politechniki Gdańskiej znajdzie swój wyraz także w poszanowaniu oraz wyeksponowaniu zachowanych elementów konstrukcyjnych i detali wykończeniowych.
W celu ułatwienia orientacji w budynku przewiduje się zastosowanie systemu identyfikacji Politechniki Gdańskiej.

DECYZJE KONSERWATORSKIE

W projekcie uwzględniono wszystkie punkty wniosków konserwatorskich zawartych w opracowaniu „Badania historyczno-architektoniczne”, które stanowiło załącznik do warunków konkursu. Zewnętrzna bryła budynku, z nienaruszoną strukturą fasady, detalami i stolarką, zostaje zachowana w swej historycznej formie prawie nieprzetworzona. Jedyna istotna zmiana, niezbędna z punktu widzenia funkcjonowania budynku, polega na modernizacji dachu części południowej. Jest ona związana z wprowadzeniem łącznika (jego lokalizację przyjęto tak, by wiązał się z łącznikiem Gmach Główny – Skrzydło B, nie ingerując w zabytkową tkankę Gmachu Głównego). Jednocześnie, wymogi dostępności dla osób niepełnosprawnych spowodowały potrzebę wprowadzenia dźwigu osobowego w części centralnej skrzydła południowego. Wyniknęła z stąd konieczność wbudowania w połać dachową lukarny. Została zaprojektowana na przedłużeniu łącznika i w ten sposób połączono niezbędne modernizacje w jednym elemencie, ograniczając do minimum ingerencje w historyczny budynek.

Niezbędny okazał się także podnośnik dla niepełnosprawnych w północnym skrzydle. Modernizacji ulec musiał wschodni wykusz północnej połaci dachu. W celu zachowania harmonii fasady podobnie ukształtowano wykusz wschodni. Zmiany bezstylowych i niezbyt ciekawych wykuszy będą miały miejsce w obrębie najmniej wartościowych historycznie fragmentów dachów, odbudowanych po pożarze w latach pięćdziesiątych.

Podjęto decyzję rekompozycji w formach historycznych dachu zniekształconego przypadkową nadbudową dokonaną w ostatniej fazie przebudów obiektu. Uzupełnienie zaprojektowano, jako przedłużenie dachu historycznego z wykuszami „wole oko” w połaciach.

Elewacje budynku uzupełniono o przywrócone po wtórnym zamurowaniu otwory okienne i drzwiowe. Przewidziano je w widocznych w fasadach, pierwotnych wnękach okiennych.

W celu doświetlenia poddasza i wzbogacenia przestrzeni wewnętrznej, w kalenicy dachu skrzydła południowego, zaprojektowano świetlik liniowy. Wraz z decyzją o rozebraniu części stropów, spowoduje to podświetlenie i wyeksponowanie atrakcyjnych struktur więźby dachowej, wzbogacając tym samym przekaz historyczny budynku.

W celu uzyskania sprawnego funkcjonalnie, przejrzystego układu przestrzennego, projekt przewiduje zmiany w lokalizacji otworów drzwiowych w wewnętrznych ścianach konstrukcyjnych oraz usunięcie zbędnych, wtórnych ścian działowych. Projekt zakłada ponadto rozebranie części stropu dla pozostawienia miejsca dla nowej klatki schodowej i dźwigu pośrodku skrzydła południowego oraz przebudowę i wprowadzenie podnośnika dla inwalidów w północnym krańcu obiektu.

Pozostawiono wskazane w „Badaniach historyczno-architektonicznych” elementy i detale przeznaczone do zachowania: dwie, drewniane klatki schodowe w południowej części budynku, lukarny, istniejącą historyczną stolarkę okienną i drzwiową, więźbę dachową, kiosk sali basenów itp. Będą one poddane uzupełnieniu i renowacji.

Niezbędne dla właściwego funkcjonowania budynku docieplenie ścian zaprojektowano od wewnątrz, bez naruszenia struktury fasad, przy użyciu systemowej technologii termorenowacji.

ROZWIĄZANIA TECHNICZNO – MATERIAŁOWE

Projekt przewiduje:
• opracowanie Programu Prac Konserwatorskich dla całości zachowanej substancji budynku;
• zabezpieczenie konstrukcji budynku przed zawilgoceniem;
• modernizację konstrukcji dachowej, pokrycia dachowego, w tym:
- przebudowę więźby dachowej w skrzydle południowym w miejscu wprowadzenia kładki, nowej klatki schodowej i dźwigu osobowego, oraz wzmocnienie istniejących dźwigarów dla potrzeb antresoli Galerii Sztuki i Muzeum Techniki,
- przebudowę dachu w krańcu północnym budynku związaną z wprowadzeniem podnośnika dla inwalidów,
- uzupełnienie dachu w miejscu szklano-stalowej nadbudowy,
- wprowadzenie świetlika w kalenicy skrzydła południowego,
- rekompozycję lukarny północnej części połaci zachodniej do kształtu „wole oko”,
- docieplenie wszystkich połaci, przełożenie i wymianę części dachówek, opierzenia i odwodnienie,
- budowę kładki między łącznikiem Gmach Główny - Gmach B, a południowym skrzydłem adaptowanego budynku o konstrukcji kratowej, stalowej z systemową obudową szklaną;
- rozebranie części stropów: nie powinno napotykać trudności.

w części północnej demontaż wypełnienia stropu Kleina z pozostawieniem nośnych belek stalowych, w części południowej rozbiórka ukośnego, nieużytkowego, lekkiego stropu podwieszonego do stalowych więzarów dachowych;
- budowę nowej klatki schodowej i wprowadzenie dźwigu osobowego (winda 10-osobowa/800 kg) w centrum skrzydła południowego oraz przebudowę klatki schodowej i wprowadzenie podnośnika dla inwalidów w północnym krańcu budynku wraz z wykonaniem koniecznych otworów w stropach,
- wykonanie otworów okiennych i drzwiowych w ścianach zewnętrznych budynku (wyłącznie w miejscach istniejących wnęk okiennych w miejscach wtórnych zamurowań)
- przekucia i zamurowania w wewnętrznych ścianach konstrukcyjnych, usunięcie wtórnych ścian działowych i wprowadzenie lekkich ścianek działowych gipsokartonowych i szklanych.
- docieplenie ścian zewnętrznych od wewnątrz systemowymi płytami klimatycznymi,
- wykonanie lub wybiórcza modernizacja instalacji: wod.-kan., co, instalacji wentylacji i klimatyzacji, instalacji elektrycznych, instalacji niskoprądowych
- roboty wykończeniowe

DOSTĘPNOŚĆ DLA INWALIDÓW

Ukształtowanie otoczenia budynku umożliwia dostępność dla inwalidów do wszystkich wejść do budynku bez stosowania uciążliwych pochylni inwalidzkich czy podnośników mechanicznych. Spadki przejść pieszych nie przekraczają, 5% co jest wystarczające dla sprawnego poruszania się osób na wózkach inwalidzkich.

Cały obiekt dostępny jest dla osób niepełnosprawnych. Zaprojektowano dźwig osobowy, podnośnik dla niepełnosprawnych oraz pochylnie dla zapewnienia dojazdu na wózkach inwalidzkich do wszystkich poziomów. W budynku znajdują się specjalnie wyposażone sanitariaty inwalidzkie.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: ronet@ronet.pl, poczta@ronet.pl