Konkurs na opracowanie koncepcji architektonicznej pawilonu - Izby Pamięci przy Cmentarzu Powstańców Warszawy na Woli
Projekt konkursowy

<<< powrót
  • decreto group
Skład zespołu:

Prezydent miasta Warszawa Hanna Gronkiewicz-Waltz w 142 numerze Krajobrazu Warszawy pisze: „Warszawa jest miastem tragicznym. Po wielokroć powstawała z popiołów, a jej mieszkańcy oddawali za nią życie. Dla pamięci potomnych i ku przestrodze trzeba o tym przypominać. Żeby godnie żyć teraźniejszością i przyszłością, nie wolno zapominać o przeszłości.”

Doskonałą odpowiedzią na te słowa jest konkurs na zaprojektowanie Izby Pamięci wraz z Murem Pamięci na terenie Cmentarza Powstańców Warszawy na Woli, gest ten oddaje hołd Warszawiakom i ich naturalnemu odruchowi sprzeciwu i podjęcia nierównej walki z przeważającymi siłami okupanta niemieckiego.

Na przestrzeni kilku ostatnich lat można zaobserwować że Społeczeństwo polskie coraz mocniej pragnie poznawać swoją historię. Po latach zostaje oddana sprawiedliwość bohaterom, o których istnieniu wiedziało małe grono historyków i pasjonatów, mowa tu o Żołnierzach Wyklętych zwanych również Niezłomnymi oraz Polakach ratujących Żydów w czasie drugiej Wojny Światowej. Rosnące zainteresowanie historią współczesną Polski owocuje organizowaniem kolejnych konkursów architektonicznych, które oddając cześć tym którzy na to zasługują, wzmacniają jednocześnie tożsamość Narodową. Na miano bohaterów bez wątpienia zasługują nie tylko żołnierze ale również cywile, gdyż to oni stanowili większość ofiar Powstania Warszawskiego i to głównie im dedykowana jest Izba Pamięci.

Ryzykowne decyzje projektowe, które zostały podjęte w czasie przygody z Izbą często budziły silne emocje w naszym zespole, ale w przypadku tego projektu postanowiliśmy iść za głosem instynktu i sumienia, które nie idą w parze z zasadami regulaminu.

Strefa wejścia na Cmentarz Powstańców Warszawy

Obecny stan strefy wejściowej na Cmentarz Powstańców Warszawy wymaga poprawy jakości estetycznej. Głównym sygnałem, że znajdujemy się w pobliżu cmentarza, jest chaotyczny i mało estetyczny w wyrazie obraz stanowisk handlowych. Chaos przy strefie wejściowej sprawia, że tablica informacyjna w formie pomnika jest słabo zauważalna i nieczytelna. W opracowaniu przewidujemy uporządkowanie strefy wejściowej poprzez wykreowanie nowego placu ze stanowiskami handlowymi. Otwarcie stanowisk handlowych w kierunku projektowanego placu daje możliwość wykorzystania ich południowej ściany jako „kierunkowskazu i tablicy informacyjnej” dla cmentarza. Nie rezygnujemy z obecnego pomnika w strefie wejściowej lecz dopasowujemy do niego układ kompozycyjny placu, dzięki temu jego egzystencja w przestrzeni staje się bardziej wyrazista.

Lokalizacja i forma Izby Pamięci

Wyłączenie terenu cmentarza z przestrzeni na której można ulokować Izbę Pamięci, według nas jest złą decyzją, ponieważ to właśnie przecięcie osi kompozycyjnych cmentarza i parku stanowi dla tego projektu miejsce najbardziej korzystne z możliwych. Każda inna lokalizacja Izby jest ucieczką od Powstańców. Dzięki proponowanej przez nas lokalizacji, Izba Pamięci pełni rolę zwornika dla cmentarza oraz Parku Powstańców Warszawy oprócz tego zabieg ten gwarantuje najlepszą relację z otoczeniem. Obiekt będąc widocznym z ulicy Wolskiej staje się kierunkowskazem dla odwiedzających cmentarz oraz park, pełni również rolę tła dla pomnika Polegli Niepokonani.

Proponowana przez nas forma architektoniczna Izby Pamięci nie jest przypadkowa, jest metaforą ogromu tragedii jakim była liczba ofiar Powstania Warszawskiego wyrażone jest to w jej gabarycie, budynek pomimo jednej kondygnacji ma wysokość 9,60m. Nadanie Izbie tak znacznej wysokości czyni z niej główny środek wyrazu architektonicznego oraz pozwala na łatwe odnalezienie w przestrzeni.

Mur pamięci

Nie przewidujemy w koncepcji projektowania Muru Pamięci jako osobnego ustroju architektonicznego. Gabaryt Izby oraz sposób jej wykończenia białą okładziną włókno-cementowa, daje możliwość wykorzystania jej ścian zewnętrznych jako tła dla historii i tożsamości zidentyfikowanych Powstańców. Wydzielenie pasa okalającego elewacje Izby będzie zabiegiem delikatnym i bez wątpienia zapewni wystarczającą ilość miejsca, będąc jednocześnie rozwiązaniem racjonalnym ze względu na swój ekonomiczny charakter.

Przestrzeń prezentacyjna

Skala obiektu umożliwia w jego wnętrzu na równoległe przedstawienie życia Warszawiaków i uroków Warszawy w okresie 20-lecia międzywojennego, oraz samego Powstania i Powstańców będących głównym bohaterem Izby. Dzięki zabawie ze skalą poruszając się po wnętrzu Izby eksplorując jej wystawę, przechodząc wąskimi i wysokimi korytarzami, które rozświetlają obrazy z życia Warszawy możemy odnieść wrażenie, że znajdujemy się w tkance miejskiej. Symultaniczne zestawienie tych dwóch obrazów pozwala na lepsze zrozumienie wartości o które walczyli Powstańcy oraz dobitnie przedstawia ogrom tragedii tamtych czasów.

Forma przestrzeni prezentacyjnej ukrytej w drzwiach i szufladach, symbolizuje pracę jaką musimy wykonywać w poszukiwaniu prawdy historycznej. Dzięki użyciu tej formy wypowiedzi przestrzeń Izby będzie ulegać ciągłym zmianom w zależności od ilości zwiedzających i uzupełniania asortymentu wystawy, to z kolei spowoduje, że przestrzeń prezentacyjna Izby Pamięci zacznie nosić znamiona przestrzeni performatywnej, która będzie nieustannie reagować z odbiorcami. Motyw drzwi w literaturze i sztuce był już wielokrotnie wykorzystywany, ilość metaforycznych znaczeń, które niesie w sobie czyni z niego doskonałe tworzywo wypowiedzi. Biorąc pod uwagę fakt, że drzwi i przejście są koniecznym elementem by mogła zaistnieć architektura, użycie ich do uformowania przestrzeni prezentacyjnej nabiera przez to dodatkowej mocy.

Kolorystyka wnętrza i zewnętrza obiektu również niesie w sobie bardzo istotny symboliczny przekaz, biel ma nam przypominać o niewinności ofiar Powstania Warszawskiego.

Konstrukcja, materiały wykończeniowe

Konstrukcje budynku stanowią żelbetowe ściany oraz stropodach oparty na żelbetowych kasetonach. Przy ścianach szczytowych umieszczono po obrysie budynku świetliki poprzez które delikatnie wpadające światło penetruje wnętrze przestrzeni wystawowych nadając im jednocześnie dodatkowy klimat i półmrok.

Elewacje Izby Pamięci zostały wykończone płytami włókno-cementowymi w kolorze białym z lekkim połyskiem, dolna część elewacji na styku z ziemią została wykończona panelami z blachy nierdzewnej polerowanej na wysoki połysk.

We wnętrzu budynku dominuje beton, który stanowi wykończenie ścian, podłóg oraz gablot wystawowych, zróżnicowana została jedynie faktura poszczególnych elementów wnętrza. Wykończenie podłogi metodą szlifowania, pozwala na połączenie estetyki z odpornością na ścieranie i pylenie. Ściany wykończone są tą samą metodą lecz bez połysku. Okładzina gablot wystawowych wykonana jest z płyt włókno-cementowych imitujących beton.

Pod względem ogrzewania, klimatyzacji i wentylacji budynku zostały zaprojektowane systemy bezkanałowe ,niezależne i kompaktowe. Ogrzewanie budynku odbywa się za pomocą kurtyn powietrznych tj. ogrzewania nadmuchowego. Uzupełnieniem w/w ogrzewania są zaprojektowane dwie jednostki wentylacji z odzyskiem ciepła. Urządzenia wentylacyjne nie wymagają rozprowadzania kanałów wentylacyjnych po budynku oraz montażu specjalistycznej automatyki. Do jednostek wentylacyjnych zostały przewidziane ścienne czerpnio-wyrzutnie powietrza. Dobrany w ten sposób system ogrzewania, wentylacji z odzyskiem ciepła pozwoli zaoszczędzić ok. 60% energii przewidzianej do ogrzania i zwentylowania budynku metodami tradycyjnymi, powszechnie stosowanymi.

Dodatkowo zaprojektowano zbiornik na wodę opadową, która będzie wykorzystywana do celów bytowych w toaletach. Wszystkie zaproponowane rozwiązania instalacyjne dadzą na przestrzeni lat duże oszczędności w eksploatacji budynku.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: ronet@ronet.pl, poczta@ronet.pl