Konkurs na opracowanie koncepcji architektonicznej pawilonu - Izby Pamięci przy Cmentarzu Powstańców Warszawy na Woli
III nagroda

<<< powrót
  • Mikołaj Kwieciński i Michał Adamczyk
Skład zespołu:

Idea projektu

Cmentarz Powstańców Warszawy jest miejscem wyjątkowym. Nie tylko dlatego, że jest to cmentarz, bo przecież, każde miejsce pochówku ma taki charakter.

Istotą istnienia tego miejsca jest wspomnienie tragicznego wydarzenia jakim było Powstanie Warszawskie, a przede wszystkim zachowanie pamięci o ludziach, których losy zostały tym okresem powiązane na zawsze. Nawet nie z tego powodu, że byli wyjątkowi, tylko dlatego, że byli tacy jak my. Mieszkali tu, tak jak my teraz. Warto, stojąc przed jedną z tych wielu czarnych granitowych tablic, dostrzec, jak w zwierciadle, własne odbicie na tle trwale na nim wypisanych nazwisk - czasem samych imion - ludzi, których już nie ma. Którym zabrano w sposób nagły codzienność. Nie pozostawiając żadnej szansy na jutro.

To pomaga zrozumieć wymiar tej tragedii. Parkowy, kontemplacyjny charakter cmentarza temu zrozumieniu bardzo sprzyja.

Chcemy, by Izba Pamięci była blisko tego magicznego miejsca. Poza nim, bo odbieramy je jako przestrzennie skończone, nie wymagające uzupełnień, ani żadnej ingerencji, ale jednocześnie w, bo to miejsce ją zawłaszcza. Żeby kontekst nekropolii budował nastrój nowo-projektowanej przestrzeni, był tłem dla wydarzeń, które w niej będą się odbywać.

Obecnie jedno z wejść na cmentarz znajduje się od strony ulicy Wolskiej. Jest od niej oddalone mniej więcej o 70 m, przez to słabo widoczne. Jednocześnie droga do niego prowadząca, próbuje pogodzić rangę drogi reprezentacyjnej/odpowiedniej do roli jaką ma pełnić, z dojazdem technicznym do budynków stojących w sąsiedztwie, której początek stanowią pawilony handlowe z kwiatami, mające tymczasowy charakter. Naszą intencją jest czytelne wydzielenie z tej niezorganizowanej przestrzeni strefy, która mogłaby połączyć miasto z cmentarzem. Dzisiejszą Warszawę z Tą z przeszłości,zachowanej we wspomnieniu o ludziach, którzy zginęli w Powstaniu razem z nią.

Izbę Pamięci, albo inaczej to ujmując, Przestrzeń Pamięci, w której znajdzie się Izba Pamięci i Mur Pamięci chcemy rozciągnąć na tym odcinku. Jej początek to chodnik biegnący wzdłuż ulicy Wolskiej, jej koniec to początek Cmentarza. Jednocześnie, naszą intencją jest, aby od momentu wejścia, z każdego punktu można było dostrzec mogiły poległych i istniejące tablice pamiątkowe. Scenografię, tło stanowi park. Ważne jest wywołanie poczucia bycia w miejscu wyizolowanym, odrębnym, zwłaszcza od ulicy Wolskiej i zgiełku z nią związanego. Struktura nowo-projektowanej przestrzeni oparta jest na grze światła i cienia. Światło wydobywa miejsca ważne – 3 strefy Muru Pamięci, składającego się z trzech odcinków (8 m + 6 m + 4 m) – i strefę Izby Pamięci jako przestrzeni ekspozycyjnej. Wszystkie te strefy są podobne, mają charakter otwarty w sensie przestrzennym, prześwietlony, z tą różnicą, że sama Izba Pamięci jest kubaturą ograniczoną ścianami szklanymi i świetlikiem, dzięki czemu może być fizycznie zamknięta i odciętaod panujących na zewnątrz warunków atmosferycznych. Światło w tej strefie jest rozproszone, tak aby eksponaty mogły być odpowiednio prezentowane. Cień to pustka, będąca kontrastową oprawą, do tego co oświetlone.

Projektowana przestrzeń jest wyznaczonym za pomocąścian i zadaszenia – placem/drogą. Przegrody dzięki otworom, pozwalają mimo poczucia wyodrębnienia nie zgubić kontaktu wizualnego z parkiem, umożliwiają także dość swobodne przemieszczanie sięz zewnątrz do środka i odwrotnie. Pomieszczenia obsługujące, czyli zaplecze socjalna pracownika, toalety, magazyn i sala edukacyjna zlokalizowane zostały od strony ulicy Wolskiej, w ten sposób, aby po wejściu do Przestrzeni Pamięci mieć je już za sobą, dzięki czemu nie stanowią oddzielnego tematu zwracającego na siebie uwagę. Początkiem drogi jest plac z najdłuższym odcinkiem Muru Pamięci, na który można dostać się bezpośrednio idąc od strony ulicy Sowińskiego, bądź także wąskim przejściem od strony ulicy Wolskiej. Dodatkowym budującym nastrój elementem tego placu jest brzoza.

Przestrzeń jest monochromatyczna. Jasne, żelbetowe ściany, strop i posadzka mają surowy charakter – standard betonu architektonicznego - pozostający w kontraście do zależnych od pory dnia i zmieniających się w ciągu roku kolorów drzew parkowych, a także do drobnych elementów, takich jak wielobarwne znicze i kwiaty zostawiane przez ludzi, które stają się dzięki temu upodmiotowione.

Trój-odcinkowy Mur Pamięci jest integralnym elementem konstrukcji obiektu. Ściany są także żelbetowe, zostawione jako surowe . Funkcjonalna modułowość Muru przeniesiona została na litery. Imiona i Nazwiska osób upamiętnianych składane są z czarnych, stalowych liter o wysokości ok. 4 cm, mocowanych punktowo, w nieznacznym oddaleniu od ściany za pomocą 2 lub 3 szpilek/kotew stalowych (w zależności od rodzaju litery). Każda litera mocowana jest oddzielnie. Proponowany rodzaj fontu to Futura. Litery są przestrzenne, ich znaczenie podkreślone jest cieniem, które rzucają na powierzchnię ściany. Przez oddalenie od ściany sprawiają wrażenie zawieszonych w powietrzu.

Z każdym odcinkiem Muru Pamięci powiązany jest prześwietlony, odpowiadający gabarytem otworowi nad nim – biały żwirowy (z otoczaków) plac, tworzący pustkę/dystans – podnoszący rangę miejsca, niejako uświęcającym je.

Konstrukcja

Ściany:
Ściany żelbetowe grubości 35 cm, w standardzie wykończenia betonu architektonicznego.

Strop:
Strop żelbetowy monolityczny sprężony grubości 30 cm, w standardzie wykonany tak jak ściany w standardzie betonu architektonicznego.
Dla uzyskania jakości betonu architektonicznego, zarówno w przypadku ścian jak i stropów konieczne będzie opracowanie specjalnej receptury na beton (klasa C35/45) oraz ścisłe przestrzeganie reżimów technologicznych w zakresie: produkcji, transportu i układania mieszanki betonowej, a także jej późniejszej pielęgnacji. Istotny będzie również dobór odpowiedniego rodzaju szalunków.
Fundamenty – ławy fundamentowe żelbetowe w układziemimośrodowym.
Konstrukcja przynajmniej w jednym miejscu będzie przecięta poprzeczną dylatacją 2cm. Pokrycie będzie wykonane z membrany dachowej poliuretanowej przeznaczonej dla dachów płaskich nanoszonej metodą natryskową. Kolor membrany odpowiadający barwie betonu. Posadzka betonowa, gładka, jako posadzka warstwowa na gruncie. Jednorodna w charakterze ze ścianami i zadaszeniem.

Pawilon ekspozycyjny:

Konstrukcja ściany szklanej oparta na montażu szyb w profilach aluminiowych poziomych ukrytych w posadzce i mocowanych do stropu żelbetowego. Brak słupów ściany kurtynowej i łączenie szyb za pomocą uszczelki umożliwia możliwie największą przezierność ścian. Czyli w sensie przestrzennym - ich brak. Przewidziano możliwość wyciemnienia pomieszczenia za pomocą wewnętrznych rolet tekstylnych pionowych i poziomych. Świetlik nad przestrzenią wystawową w konstrukcji aluminiowych profili mocowanych do konstrukcji stalowej. Do konstrukcji stalowej mocowany sufit podwieszony, ażurowy odpowiadający za rozpraszanie światła i zapewnienie odpowiednich warunków ekspozycyjnych.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: ronet@ronet.pl, poczta@ronet.pl