Konkurs na opracowanie koncepcji architektonicznej pawilonu edukacyjnego wraz z zagospodarowaniem terenu, polaną rekreacyjną oraz obiektami towarzyszącymi na terenie Golędzinowa w Warszawie
I nagroda

<<< powrót
  • eM4 Pracownia Architektury Brataniec
Skład zespołu:
  • arch. Marcin Brataniec (główny projektant)  
  • arch. Urszula Forczek-Brataniec  
  • arch. Damian Mierzwa  
  • arch. Marek Bystroń  
  • arch. Maciej Gozdecki  
  • arch. krajobr. Paulina Nosalska(współpraca)  
  •  
  • wizualizacje: Jakub Marchwiany  
  •  
  •  
  • http://www.em4.pl/  
  •  

IDEA:

RZEKA TO ZMIANA I UPŁYW CZASU.
NA BRZEGU RZEKI CZAS POZOSTAWIŁ KAMIEŃ.
KAMIEŃ PAMIĘTA PRZESZŁOŚĆ I NA CHWILĘ ZATRZYMUJE CZAS.


Na polanie nad Wisłą przy tablicy informacyjnej leży kamień.
Kamień, który jest częścią tego miejsca stał się inspiracją dla pawilonu edukacyjnego.
Jego zewnętrzna forma odwołuje się do zamierzchłej przeszłości. Kamień pamięta lodowce, pamięta zmiany koryta rzeki, pamięta prehistoryczne gady, pokolenia zwierząt i roślin. Wydrążone wnętrze kamienia może stać się skarbnicą wiedzy o przeszłości i życiu doliny Wisły. Człowiek przystaje na chwilę przy kamieniu.

Polodowcowy kamień, głaz narzutowy, eratyk. Warszawiacy mają atencję dla tych kamieni. Jest kamień przed Muzeum Ziemi, są kamienie przy ulicy Puławskiej, w Ursusie, przy domach i ulicach, w parkach i ogrodach. Są kamienie w fundamentach i cokołach starych budowli, budowanie nowych odkrywa stare kamienie. Dolina Wisły jest pełna kamieni.

Forma pawilonu-kamienia łączy człowieka z naturą. Wielki głaz daje zatrzymanie. Drobne okruchy tworzą zmienne ławice. Rzeka kreuje swój brzeg zgodnie z prawami natury, ma swoją własną geometrię, łach i ławic tworzonych przez przenoszony materiał skalny. Geometria rzeki zainspirowała zagospodarowanie polany.

Do brzegu rzeki człowiek zbliża ortogonalną geometrię swojego miasta.


1. Założenia i rozwiązania architektonicznych i funkcjonalno-użytkowych obiektów kubaturowych i zagospodarowania terenu opracowania

Inspiracją pracy stało się przyrodnicze zjawisko naturalnej migracji i przemieszczania. Centrum opowieści stanowi pawilon - kamień nawiązujący swym kształtem do kamieni polodowcowych charakterystycznych dla krajobrazu mazowieckiego.

Głaz narzutowy - inaczej Eratyk ( łac. errare - błądzić) odwołuje się do geomorfologii glacjalnej czyli kształtowania powierzchni ziemi przez lodowiec. Liczne głazy rozsiane w tej części Europy rysują mapę zasięgu zlodowaceń. Są świadkami procesów przyrodniczych, naturalnymi eksponatami opowiadającymi o dalekich miejscach, z których pochodzą.

Przemieszczanie jest nieodłącznym atrybutem rzeki. Płynąca woda zmienia położenie ale również zabiera lub gromadzi materiał skalny. Wynikiem tego zjawiska jest krajobraz rzeczny, rządzący się swoimi prawami, posiadający charakterystyczną formę i rytm.
Zagospodarowanie łąki przyjmuje kształt inspirowany krajobrazem rzeki.

Ławice brzegowe występujące wzdłuż pobliskich brzegów Wisły wynurzają się w postaci wysp aluwialnych. Kształt wysp wynika z pływów i nurtu rzeki oraz z materiału jaki został naniesiony.

Rysunek strefy brzegowej został przetworzony na plan łąki edukacyjno przyrodniczej.

Przeważającą część trenu zajmuje naturalna łąka, łącząca się z sąsiednim rozległym obszarem brzegu rzeki. Przez łąkę przebiegają ścieżki przybierające kształt nurtu rzeki. Ścieżki przeplatają się z wyspami, o różnym charakterze i określonych funkcjach. Nawiązując do wysp aluwialnych przyjmują ich kształt i strukturę, a odwołując się do materiałów transportowanych przez rzekę wykonane są z różnych elementów
1. Plac przed pawilonem - żwir
2. Miejsce piknikowe - drewno
3. naturalny plac zabaw - piasek
4. edukacyjna rabata kwiatów rodzimych z golędzinowskiej „rzeki kwiatów” - migracje roślin ‘kroki biologiczne’
5. edukacyjna rabata podmokłych traw - migracje nasion
6. stanowisko obserwacji zbiorowiska łęgowego okresowo zalewanego odzwierciedla rytm pływów

Zjawisko przemieszczania odnosi się również do świata roślin i zwierząt. Transport nasion, migracje zwierząt to podstawa naturalnej cyrkulacji, która sama w sobie jest zjawiskiem fascynującym. I podobnie jak mamy okazję nad rzeką obserwować głazy narzutowe ze skandynawskich granitów, możemy tam również spotkać sikorki, które odlecą do Finlandii i jaskółki które odlecą do Afryki.

Równoczesność tych obserwacji obrazuje rozpiętość skal czasu występujących w przyrodzie, relacja okresu geologicznego rozciągniętego na miliony lat i okresu życia jaskółki trwającego ok. 8 lat, czy kilka tygodni życia motyla

Koncepcja zagospodarowania terenu wraz z pawilonem edukacyjnym stanowi spójną całość zarówno pod względem merytorycznym jak i formalno-estetycznym. Ekspozycja wewnątrz budynku rozprzestrzenia się na zewnątrz, a elementy zagospodarowania stanowią jej dopełnienie. Idea przemieszczania i migracji w przyrodzie stanowi główny wątek, na kanwie którego można rozwijać szereg równoległych treści. Przyjęte hasła są pojemne i elastyczne podobnie jak przestrzeń inspirowana ich znaczeniem.

Przyjęta idea mieści w sobie również aktywność człowieka będącego elementem przyrody i pozwala połączyć sąsiadujące funkcje. Ekspozycja towarzysząca zagrodzie nawiązuje do wykorzystywania elementów i zjawisk przyrodniczych. Począwszy od pierwotnego transportu rzecznego po udomawianie migrujących zwierząt.

2. Powiązania z terenami sąsiednimi w kontekście lokalnym i szerszym, uwzględniającym warszawski odcinek doliny Wisły.

Wszystkie powiązania terenowe istniejące obecnie zostały zaprogramowane w powyższej pracy i zachowane zg. ze stanem obecnym. Przewiduje się pozostawienie istniejącego korytarza ekologicznego stanowiącego wąski pas przybrzeżnych zadrzewień wraz z ochronnym pasem buforowym i ścieżką rekreacyjną w ramach projektu LIFE +WsłaWarszawska.pl. Elementy te pozostaną w stanie nienaruszonym zg. z zaleceniami konkursowymi. Po stronie północnej projektowanego centrum edukacyjnego pozostawia się nienaruszone treny łąkowe z przeznaczeniem, na pastwiska ew. gospodarstwa - miejskiego ogrodu zoologicznego "Wieś Golędzinów".

Wzdłuż wałów i ul. Wybrzeża Puckiego projektuje się fragment ciągu stanowiący w przyszłości promenadę dowiązaną do szerszego założenia przybrzeżnej części Pragi. Układ wewnętrzny centrum edukacyjnego będzie powiązany z lokalnym układem komunikacji pieszej, rowerowej (parking sieci VETURILO, parking rowerów indywidualnych) oraz komunikacji kołowej (parking dla samochodów osobowych (15miejsc) i autokarów (2miejsca).

3. Przyjęte rozwiązania materiałowe, techniczne, konstrukcyjne, instalacyjne i przyrodnicze ze szczególnym uwzględnieniem aspektu proekologicznego

ROZWIĄZANIA KONSTRUKCYJNE


Posadowienie obiektu na ławach i stopach żelbetowych lub płycie - stosownie do warunków gruntowych i obliczeń konstrukcyjnych na etapie projektu budowlanego i wykonawczego.

Konstrukcja ścian nośnych i stropów wewnętrznych – żelbetowa.
Posadzka parteru wykonana jako wielowarstwowa posadzka na gruncie zacierana na gładko, szlifowana i zagruntowana pod płynny utwardzacz powierzchniowy nie zmieniający koloru nawierzchni.

Ściany działowe w pomieszczeniach mokrych betonowe lub ceramiczne tynkowane z okładzinami ceramicznymi.
Ściany działowe lekkie – betonowe, szklane i gipsowo kartonowe lub murowane. Przewiduje się również mobilne ścianki przesuwne pozwalające na swobodą aranżację przestrzeni edukacyjnej pawilonu (patrz rzut rysunkowy).

Fasada przeszklona - ściana osłonowa słupowo-ryglowa konstrukcja nośna wykonana ze stalowych profili.

INFRASTRUKTURA TECHNICZNA

Budynek projektuje się jako energooszczędny obiekt z zastosowaniem systemów ekologicznego wspomagania układów instalacyjnych.

Obiekt jako zwarta bryła pełni od strony ul. Stefana Starzyńskiego rolę bufora akustycznego w miejscu największego zagrożenia hałasem komunikacyjnym oraz bufora termicznego od strony południowej.

ROZWIĄZANIA KONSTRUKCYJNE A EKOLOGIA

Przewiduje się wykonanie budynku w technologii tradycyjnej jako żelbetowej łupiny.
Przewidziano rozwiązania pozwalające na zmniejszenie kosztów budowy i eksploatacji obiektu:
• Budynek został zaprojektowany jako zwarta bryła co umożliwia znaczącą redukcję zużycia energii
• Lokalizacja większych powierzchni przeszkleń w miejscach pozwalających na ograniczenie przegrzewania a co za tym idzie wydatków na chłodzenie tj. przeszkleń wejścia po stronie północnej z widokiem na rzekę Wisłę
• Zakłada się zastosowanie nowoczesnej, energooszczędnej stolarki oraz ślusarki
• Proponuje się rozważenie wykorzystania ekologicznej instalacji pozyskiwania energii cieplnej (gruntowy wymiennik ciepła)

Zarówno budynek pawilonu jak i ew. gospodarstwa - miejskiego ogrodu zoologicznego "Wieś Golędzinów", zaprojektowano z materiałów nadających się do ponownego użycia, przetworzenia (LCC) - drzewo- ponowne użycie, utylizacja; żelbet -recykling budowlany).

4. Aranżacja i wyposażenia wnętrz pawilonu a także scenariusze użytkowania sali wielofunkcyjnej.

Pawilon edukacyjno będzie niskim budynkiem dwukondygnacyjnym pełniącym zgodnie z założeniem konkursowymi funkcję ośrodka edukacyjnego szerzącego wiedzę na temat ekosystemu rzeki Wisły.

Na parterze znajdzie się hall - foyer wejściowy wraz z salą widowiskową, którą będzie można oddzielić od pomieszczenia hallu za pomocą szklanej ścianki mobilnej. Dzięki takiej lokalizacji i powiązaniu tych pomieszczeń, widzom/słuchaczom umożliwione zostanie wzbogacenie wiedzy i jej bezpośrednią weryfikację poprzez pośrednie powiązanie wnętrza pawilonu z otoczeniem zewnętrznym - nabrzeżem rzeki Wisły i wyspą aluwialną oraz łąką nadrzeczną. Taki zabieg pozwoli na swobodne i harmonijne przenikanie się wnętrza z terenem do niego przyległym oraz niwelować bariery między antropogenicznym wnętrzem pawilonu i naturalnym zewnętrzem. Sala będzie posiadała niezbędne wyposażenie techniczne umożliwiające prelekcje, wykłady spotkania, zajęcia poprzez wyświetlanie slajdów, filmów, pokazów interaktywnych. Obok sali wykładowej zaprojektowano miejsce na ekspozycję (gabloty) oraz niezbędne pomieszczenia dla obsługi pawilonu (biuro administracyjne edukatorów - 2os., pomieszczenie ochrony oraz pomieszczenia zaplecza. Przy hallu wejściowym zaprojektowano także niewielką szatnię dla odwiedzających gości. (ok. 35 os.) i wydzieloną nią toaletę (dla niepełnosprawnych) stanowiącą sanitariat ogólny dostępny także dla turystów w trakcie prowadzonych wykładów.

Nad zapleczem w ramach scenariusza: wykład - ekspozycja - obserwacja, zaprojektowano otwartą antresolę będącą wewnętrzna ścieżka edukacyjną z ekspozycją stałą oraz zmienną, zakończoną zewnętrznym, częściowo zadaszonym tarasem widokowym (platforma widokowa) umożliwiającym obserwacją przyrodniczą nadrzecznej flory i fauny łęgowej.
Elementy eksponowane w pawilonie i na łące dydaktycznej można będzie oglądać w naturze podczas spaceru wzdłuż brzegów Wisły.

5. Opis sposobu zagospodarowania części terenu przeznaczonej pod gospodarstwo wiejskie w przypadku, gdy obiekty gospodarstwa wiejskiego i ich integralne zagospodarowanie nie będą realizowane lub będą realizowane w okresie późniejszym

W razie braku lub odsunięcia w czasie realizacji gospodarstwa - miejskiego ogrodu zoologicznego "Wieś Golędzinów", na obszarze pod nie zarezerwowanym, przewiduje się realizację łąki naturalnej, łąki kwietnej z roślinami miejscowymi oraz wyspy zieleni łęgowej w nawiązaniu do naturalnego otoczenia siedliska łęgowego rzeki Wisły.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: ronet@ronet.pl, poczta@ronet.pl