Konkurs na opracowanie koncepcji architektonicznej Planetarium wraz z przebudową współczesnej przybudówki do Kaponiery Południowej i rekonstrukcją odcinka muru Carnota na terenie Centrum Hewelianum w Gdańsku
II Nagroda

<<< powrót
  • MUKA STUDIO
Skład zespołu:
  • mgr inż. arch. Michał Jabłoński  
  • inż. arch. Agata Dudajek 

Opis rozwiązań funkcjonalnych

Istotnym uwarunkowaniem obciążającym przedmiotowe zadanie była lokalizacja obiektu oraz Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego. Wymogiem było ulokowanie obiektu Planetarium w historycznym nasypie ukształtowanym wzdłuż suchej fosy, pomiędzy istniejącymi budynkami Kaponiery Południowej i Galerii Strzeleckiej. Chcieliśmy stworzyć taką koncepcję, która by łączyła oba te obiekty, rozwinęła ich programy funkcjonalne i domknęła całość założenia, jednocześnie odtwarzając historyczną budowlę, jakim jest mur Carnot’a, uczytelniając i udostępniając jako przestrzeń publiczną drogę straży.

Poprzez ulokowanie Planetarium pod nasypem ziemnym forma estetyczna, będąca wizytówką miejsca, najczęściej realizowana za pośrednictwem elewacji, w tym przypadku została „przeniesiona” do wewnątrz i uzyskana szeregiem zabiegów. Ideę koncepcji zdominował historyczny teren militarny, na którym zlokalizowany będzie obiekt i broni się prostym, i czystym nawiązaniem do lufy armaty, z wystrzeliwanymi, ciężkimi kulami armatnimi. 
W ten sposób został zdeterminowany plan funkcjonalny obiektu i rozwiązania wnętrz. Zaprojektowane zostały trzy „kule” wewnątrz budynku, zawierające:
w pierwszej – pomieszczenia obsługujące foyer wejściowej i foyer 
z ekspozycją, w drugiej – sale projekcyjną Planetarium wraz z jej pomieszczeniami technicznymi, w trzeciej – pomieszczenia administracyjne – biura.

Główne wejście zlokalizowano w istniejącym wejściu do Kaponiery Południowej, poszerzając otwór i drzwi wejściowe do 1,80 m, cofnięte względem lica muru. Taki zabieg estetyczny ma prezentować grubości muru militarnego. Przeprojektowana została istniejąca część dobudówki 
do Kaponiery Południowej – w tej części zlokalizowano foyer wejściowe wraz 
z recepcją. Foyer wejściowe połączono z zapleczem sanitarnym i z szatniami.

Foyer z ekspozycją to główna przestrzeń publiczna dla użytkowników obiektu Planetarium. W tym miejscu zaprojektowane zostały: kawiarnia, wejścia 
do pomieszczeń: Sali wielofunkcyjnej, mogącej pełnić funkcję kina 5d, sali projekcyjnej Planetarium, sali dydaktycznej oraz korytarza z ekspozycją prowadzącego do części administracyjnej oraz Galerii Strzeleckiej.

We wnętrzu obiektu chcieliśmy uzyskać interesujący efekt estetyczny –„przeskalowanie”, gdzie użytkownicy zamienieni zostali w drobinki w lufie armaty, mogące przemieszczać się obok ogromnych kul armatnich.

W funkcjach pozostałych obiektu mieszczą się część administracyjna – biura zlokalizowana na planie koła od korytarza wewnętrznego przeszklone i doświetlone światłem dziennym wpadającym przez świetlik w korytarzu oraz funkcje towarzyszące.

Projekt zakłada odtworzenie odcinka muru Carnot’a w nowoczesnej formie. 
Z powodu braku materiałów archiwalnych opisujących dokładną formę muru, nie zaryzykowano odbudową historyzującą, polegającą na zgadywaniu. Stworzono mur w prostej wersji z cegły pełnej do wysokości części odbudowanego muru. Nadano dobudowie efekt dynamiczny i wielowymiarowy poprzez zastosowanie dwóch odcieni czerwonej cegły biegnącej równolegle do spadku terenu (prawdopodobnej linii otworów w murze) oraz cofnięcia względem lica muru wyższej, ciemniejszej części. Zabieg ten także uczytelnia lokalizację Planetarium w „labiryncie” murów i historycznych zabudowań Fortu.

Analizując Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego (rysunek ciągów pieszych) oraz sposobu użytkowania historycznych zabudowań, wprowadzono wejście na drogę straży z terenu suchej fosy z możliwością połączenia jej z ciągami pieszymi na nasypach ziemnych.

Opis przyjętych rozwiązań technicznych

• Rozwiązania technologiczne

Sale projekcyjną oparto na planie koła ze sklepieniem w kształcie półsfery i jednokierunkowym układem foteli. Kąt pochylenia widowni i ekranu nad zawieszonego nad widownią przyjęto jako 23 stopnie.

Do sali projekcyjnej prowadzą dwie śluzy świetlne, będące przeszkodą 
dla światła z foyer. Dzięki zagłębieniu sali, najwyższy rząd siedzeń jest dostępny dla osób niepełnosprawnych wraz z opiekunami. Widownie otoczono półścianką, nad którym, na wysokości min. 50 cm, zawieszony jest ekran w formie półsfery wykonanej z blachy aluminiowej perforowanej, podwieszanej za pomocą łańcuchów do sklepienia. Zastosowano fotele z oparciami wychylającymi do 30-45 stopni. W tyle Sali zlokalizowano stanowisko sterowania o szerokim blacie z kontuarem oddzielającymi prezentera od publiczności. W niedalekiej odległości, usytuowano dużą serwerownię, która w części przeznaczona jest na potrzeby sali projekcyjnej. Wokół sali projekcyjnej zlokalizowane są przestrzenie techniczne o szerokości 1,50 m przeznaczone na urządzenia niezbędne do jej funkcjonowania. System wentylacji poprowadzony jest w taki sposób, aby nadmuchiwać powietrze zza ekranu.

• Rozwiązania konstrukcyjne

Z uwagi na lokalizację w nasypie rozpatrywany obiekt projektuje się jako konstrukcję monolityczną wykonywaną w warunkach budowy 
z częściowym wykorzystaniem elementów prefabrykowanych. Fundamenty obiektu będę wykonane jako płytowe o zmiennym poziomie posadowienia. Ściany konstrukcyjne (zewnętrzne i wewnętrzne) projektuje się jako monolityczne wykonywane w warunkach budowy. Zewnętrzne ściany stykające się bezpośrednio z gruntem nasypowym będą odciążone poprzez zastosowanie w tym gruncie geowłókniny jako warstwy rozdzielającej między poszczególnymi warstwami gruntu, celem poprawienia jego stabilności i zmniejszenia parcia na ściany. Stropy budynku będą wykonane jako żelbetowe monolityczne z częściowym uprzemysłowieniem. Z uwagi na duże rozpiętości projektuje się stropy 
w systemie „bubbledeck”. Jako szalunek tracony zostaną wykorzystane panelowe płyty stropowe jak np. Filigran. Kopuła żelbetowa zostanie wykonana w konstrukcji żelbetowej monolitycznej. Na projektowaną konstrukcję planuje się wykorzystać betony wodoszczelne oraz stal gorącowalcowaną o wysokiej ciągliwości.

• Infrastruktura techniczna

Jako źródło ciepła zastosowano pompę ciepła gruntową wraz 
z niezbędnym oprzyrządowaniem. Dolnym źródłem ciepła dla pompy ciepła będzie rozdzielacz solanki z odwiertami pionowymi pod budynkiem Planetarium. Po stronie górnego źródła ciepła znajdować się będzie zbiornik buforowy wody c.o. Pompa ciepła będzie utrzymywać temp. wody w zbiornikach na poziomie zadanym w programie sterownika pompy ciepła tj. w zakresie 30-60°C. Ze zbiornika buforowego ciepła woda podawana będzie pompą do instalacji c.o. Układ górnego źródła będzie układem zamkniętym.

Opis proponowanych dyspozycji materiałowych

materiały zewnętrzne:
- mur projektuje się z zewnątrz w systemie ściany trójwarstwowej, 
z termoizolacją z wełny mineralnej i cegły pełnej elewacyjnej w dwóch odcieniach (stylizowanej na starą)
- mur oporowy projektuje się od wejścia do obiektu Planetarium obłożony blachą elewacyjną, malowaną proszkowo na kolor czarny, lekko matowy, stylizowany na żeliwo – ten sam materiał co wewnątrz obiektu

materiały wewnętrzne:
- ściany wewnętrzne od wewnątrz obłożone cegłą pełną – imitacja muru
- ściany „kul” projektuje się obłożone blachą elewacyjną, malowaną proszkowo na kolor czarny, lekko matowy, stylizowany na żeliwo
- ściany w pomieszczeniach biurowych od korytarza wewnętrznego, projektuje się jako w całości szklane
- ściany wewnętrzne w recepcji, szatni i kawiarni projektuje się z betonu architektonicznego
- pozostałe ściany wewnętrzne pokryte tynkiem cementowo-wapiennym i malowane
- posadzka w pomieszczeniach dostępnych dla użytkowników Planetarium z szerokich płyt gresu szkliwionego w kolorze ecru
- sklepienia stylizowane na ceglane
- podłoga i ścianki okalające salę projekcyjną Planetarium oraz podłoga Sali wielofunkcyjnej projektuje się jako wyłożone wykładziną w kolorze grafitowym

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl