Konkurs na opracowanie koncepcji modernizacji Placu Małachowskiego w Warszawie
II Nagroda

<<< powrót
  • Grzegorz Stiasny, Jakub Wacławek, Jan Bagiński, Filip Dzimwasha, Adam Kluczek, Karolina Kuczyńska
Skład zespołu:
  •  
Uzasadnienie sądu konkursowego

Drugą nagrodę przyznano za propozycję przekształcenia placu Małachowskiego w sposób wzmacniający powiązania z innymi przestrzeniami publicznymi śródmieścia (Promenada Muzeów łącząca Ogród Saski z ciągiem ulicy Mazowieckiej i rejonem ścisłego centrum), oryginalny sposób wyeksponowania niektórych zabytków — szczególnie zboru ewangelickiego — oraz stworzenie atrakcyjnej przestrzeni sprzyjającej gromadzeniu się ludzi. Mimo że projekt uznano za najlepszy, zdecydowano się nie przyznawać nagrody pierwszej, ponieważ praca ta — podobnie jak większość nadesłanych — nie spełnia kilku istotnych oczekiwań zawartych w regulaminie, m.in. nie zapewnia właściwej ekspozycji wszystkim czterem zabytkom i nie zawiera oryginalnej propozycji działań kulturalnych czy społecznych placu. Warto przypomnieć, że w odróżnieniu od większości konkursów architektoniczno-urbanistycznych w konkursie tym oczekiwano nie tylko trafnych rozwiązań projektowych, ale i autorskiego pomysłu na działanie placu, który otaczają instytucje kultury, religii, nauki i biznesu. Oczekiwano ciekawych rozwiązań wzmacniających funkcje integrujące społecznie – artystyczne, kulturalne, rekreacyjne — które pozwoliłyby uwolnić potencjał wyjątkowego sąsiedztwa i przenikających się w tym miejscu środowisk. Według założeń ma to być przestrzeń publiczna realizująca potrzeby mieszkańców, instytucji, warszawiaków i turystów.

Autorzy pracy zaproponowali przekształcenie placu Małachowskiego w plac miejski o hierarchicznej i spójnej strukturze: semantycznej, przestrzennej i funkcjonalnej, posiadający silną, czytelną tożsamość. Wartością projektu jest akcentowanie genius loci oraz poszukiwanie sposobu jego społecznego odrodzenia i utrwalenia. Projekt eksponuje dominującą rolę zboru ewangelickiego św. Trójcy, wybitnego dzieła architektury XVIII wieku autorstwa Szymona Bogumiła Zuga. W nagrodzonej pracy przestudiowano i ustalono wzajemne i czytelne relacje widokowe oraz przestrzenne pomiędzy gmachami tworzącymi strukturę placu, z jednym wyjątkiem. Mianowicie oddzielono widokowo i funkcjonalnie kamienicę Raczyńskiego (projektu Jana Heuricha młodszego) od placu i od pozostałych budynków klinem gęstej zieleni, co jest w opinii Jury podstawowym mankamentem tego projektu. Jury doceniło stworzenie wokół kościoła ewangelickiego głównej sekwencji placu uformowanej na planie prostokąta zbliżonego do kwadratu, obniżającej się kilkoma pejzażowymi trawiasto-kamiennymi stopniami w kierunku kościoła. Doceniono wielowątkowość tej propozycji, w tym między innymi:
• trafne wpisanie koncepcji w strukturę Śródmieścia;
• podporządkowanie pieszym tej części placu i stworzenie na niej warunków do różnorodnych działań kulturalnych — od samodzielnej kontemplacji do spotkań czy zgromadzeń;
• hierarchiczne stworzenie wokół kościoła ewangelickiego przestrzeni wprowadzającej do kościelnego sacrum;
• „archeologiczne” stopniowe obniżenie dzisiejszego terenu do poziomu dolnego kościoła;
• możliwe odniesienia kulturowe do Campo Santo istniejącego wokół katedralnego zespołu w Pizie.

Jury uznało za warte nagrodzenia: sekwencyjność przestrzeni i funkcji placu oraz takie porządkowanie jego kompozycji otwartej (według definicji Juliusza Żórawskiego), które w stosowny sposób czyni tę przestrzeń swoistą kompozycją zamkniętą, gdyż już historycznie skrystalizowaną. Autorzy pracy słusznie przywołują tu analogię z kompozycją placu św. Marka w Wenecji. Interesująco zostały wyodrębnione trzy sekwencje funkcjonalne placu: przestrzeń wokół kościoła ewangelickiego, „piazzetta” ulicy Burschego oraz „promenada muzeów”. W opinii Jury ta ostatnia sekwencja — swoista przestrzeń metropolitalna placu przeznaczona do bardzo intensywnego użytkowania, łącząca Muzeum Etnograficzne z Zachętą oraz przedpolem kościoła — powinna sięgać także do wschodniej pierzei placu wyznaczonej między innymi kamienicą Raczyńskiego. Jednorodna nawierzchnia mineralna placu, sięgająca do elewacji kamienicy, powinna wchłonąć jak najwęższą w tym miejscu i odsuniętą możliwie jak najdalej od budynku jezdnię placu Małachowskiego. Brak takiego rozbudowania sekwencji „promenady muzeów” jest słabszą stroną pracy konkursowej. Również „piazzetta” ulicy Burschego jako dawny dziedziniec honorowy kościoła ewangelickiego powinna być przedmiotem większej uwagi i staranności w jej ukształtowaniu.

Jury doceniło przedstawione w pracy poprawne co do zasady i konieczne propozycje oświetlenia placu: zarówno iluminacji gmachów tworzących strukturę placu, jak i oświetlenia powierzchni i nawierzchni użytkowych placu oraz wybranych drzew. Zwraca jednak uwagę, że zaproponowane maszty oświetleniowe nie powinny zakłócać harmonii placu i jego przestrzeni. Opisana w projekcie iluminacja ulicy Burschego nie jest, zdaniem Jury, najbardziej odpowiednim sposobem oświetlenia tego specyficznego miejsca i wymaga dalszej starannej analizy. Przedstawione w nagrodzonej pracy zasady dotyczące wykonania tak zwanych mebli miejskich oraz proponowane rozwiązania materiałowe są poprawne. Kontrowersje może budzić propozycja wykonania nawierzchni „promenady muzeów” — a więc bardzo intensywnie użytkowanej przestrzeni metropolitalnej placu — z drewna egzotycznego, materiału pochodzącego z innego niż warszawski klimatu i kręgu kulturowego.

Prawidłowo postawiono tezę o konieczności zwolnienia ruchu kołowego na ciągach jezdnych ulic Kredytowej, Mazowieckiej i Królewskiej. Lokalne wyniesienia jezdni na odpowiednio długim odcinku tworzą bezpieczne strefy dominacji ruchu pieszego przed Muzeum Etnograficznym i Zachętą. Brak w projekcie takich wyniesień na przedłużeniu „promenady muzeów” i przed kamienicą Raczyńskiego jest jego słabym punktem. Prawidłowo wyeksponowano Pomnik Peowiaka u zbiegu ulic Traugutta, Mazowieckiej i Kredytowej. Usytuowanie głazu z tablicą upamiętniającą żołnierzy AK zgrupowania „Bartkiewicz” jest odpowiednie, ale wymaga starannego opracowania pomysłu i detalu jego osadzenia obok nakrywy linearnego siedziska. Przewidziano w projekcie miejsce na stację roweru miejskiego.
RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: ronet@ronet.pl, poczta@ronet.pl