Konkurs na opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej zagospodarowania terenu wokół Wieży Piastowskiej w Opolu
I Nagroda

<<< powrót
  • Tomasz Mainusz, Marta Ulfik, Maciej Wężykowski
Skład zespołu:
  • Marta Ulfik i Maciej Wężykowski przy współpracy z Tomaszem Mainuszem (Tomasz Mainusz „Contekst” Pracowania Architektoniczna) 

„W CIENIU WIEŻY PIASTOWSKIEJ” jak wypromować i ożywić przestrzeń

Obecnie teren wokół Wieży Piastowskiej mimo, że znajduje się w bardzo atrakcyjnej lokalizacji – przy Urzędzie Wojewódzkim, Amfiteatrze, Narodowym Centrum Piosenki Polskiej (NCPP) – wykorzystywany jest głównie jako plac parkingowy w urzędowych godzinach pracy. Wszystkie zabiegi projektowe zaprezentowane w pracy konkursowej mają na celu zmianę tego stanu rzeczy - przekształcenie go w przestrzeń uczęszczaną, wielofunkcyjną i bezpieczną czyli „miejską”. Skupiono się przede wszystkim na wydłużeniu czasu użytkowania całego założenia do późnych godzin wieczornych, podobnie jak użytkowany jest np. Rynek.

Przyjęto, że można takie efekty uzyskać jedynie poprzez wielowymiarowe działania skierowane do szerokiej gamy użytkowników: mieszkańców miasta, turystów odwiedzających Opole, a wreszcie odwiedzających Amfiteatr/NCPP.

1. ZABIEGI FUNKCJONALNE

Głównymi funkcjami zlokalizowanymi na tym terenie mają być wystawy związane ze znaleziskami archeologicznymi oraz kawiarnia/bar zaprojektowana w pomieszczeniach dawnej kotłowni (przy nowoprojektowanym centrum obsługi turystów).

1.1. Wstawy

Na ofertę związaną z wystawami archeologicznymi składa się kilka elementów.

„Jaskinia Wiedzy”
Przede wszystkim zaprojektowana w podcieniu Urzędu „Jaskinia Wiedzy” z wytyczonymi dwoma ścieżkami zwiedzania:
• dzienną – z oficjalną historią Opola i Ostrówka
• nocną z „mrocznym ciekawostkami (mordy, rozboje, intrygi, najazdy, tortury itp.), tak by przyciągnąć zwiedzających o różnych porach chętnych zobaczyć alternatywną wystawę.

Dodatkowo ścieżka nocna zostaje podświetlona, a wszystkie inne powierzchnie emitują światło luminescencyjne dzięki zastosowaniu odpowiednich zabiegów technologicznych (opisane dalej w części Wytycznych Materiałowych) nadając całość klimat mistycznej jaskini. Może to być szczególnie atrakcyjne dla turystów, którzy dzięki temu przedłużą swój pobyt i skorzystają z oferty hotelarskiej Opola czy wieczornych widzów Amfiteatru.

Eksponaty, teksty, obrazy i wyświetlacze zakomponowane są w „stalagnatach” i „stalagmitach”.

Wystawa „Pod Ziemią”
W koncepcji przewidziano dodatkowe miejsce na tzw. „wystawę pod ziemią”, w razie gdyby powierzchnie zapewnione w „Jaskini Wiedzy” i elementach plenerowych okazały się niewystarczające lub potrzeba było pomieszczenia o standardzie muzealnym.

Elementy Plenerowe
Na placu wokół Wieży rozmieszczono elementy wystawiennicze takie jak tablice informacyjne, mapy, wyświetlacze interaktywne, gabloty wystawiennicze i gabloty z ekranami 3D.

1.2. Bar/Kawiarnia

Zaproponowana mała gastronomia w postaci baru/kawiarni składa się z dwóch części:
• baru/kawiarni „Loch pod Urzędem” - w pomieszczeniach dawnej kotłowni przy nowoprojektowanym zapleczu turystycznym. Kontynuując hybrydowe podejście w pomieszczeniach zaprojektowano również gabloty wystawowe oraz wyświetlacze interaktywne tak by nawet mimochodem mieć kontakt z historią tego miejsca.
• części terenowej „W Cieniu Wieży” – małego placu otoczonego lożowo-stylizowanymi siedziskami ze stolikami. Dzięki wytyczonym szachownicom w posadzce przestrzeń ta pozwala dzieciom bawić się przeskalowanymi klockami w czasie gdy rodzice spędzają czas na kawie czy herbacie – takie rozwiązanie wpisuje się w najnowsze trendy projektowe łączące gastronomię ze strefami zabaw dzieci – co doceni jedna jak i druga grupa. Daje to również możliwość gry np. w szachy terenowe, a w szczególnych przypadkach organizowanie teatru plenerowego (po dostawieniu ruchomej sceny i siedzisk) czy biesiad miejskich. W takim wypadku przewidziano alternatywny plac manewrowy przeciwpożarowy „B”.

Takie mieszane funkcje mają być gwarantem wydłużenie czasu użytkowania tego terenu oraz przyciągnięcia także ludzi niekoniecznie chcących oglądać znaleziska archeologiczne czy widzów idących na np. koncert w Amfiteatrze lub z niego wracających – i zamiast wracać do domów czy „uciekać” w stronę rynku zdecydują się pozostać dłużej w Cieniu Wieży Piastowskiej.

2. ZABIEGI URBANISTYCZNE

Całe założenie urbanistyczne objęte opracowaniem zostało zaprojektowane z myślą o skierowaniu i przyciągnięciu ludzi na teren wokół Wieży, na który obecnie nie jest łatwo trafić! Przede wszystkim wykorzystano do tego spójną stylistykę elementów posadzek oraz małej architektury. Wybrany żółty kolor przewodni wyraziście odcina się od otocznia i jednoznacznie pozwala określić drogą do celu.

Ścieżki dojścia do Wieży zostały tak pomyślane by w każdym momencie człowiek miał pewność, że na rozstaju wybierze odpowiednią drogę:
• nakierowania kolorową posadzką i elem. małej architektury
• stosowania zasady „na wprost” – wytyczenie ścieżek tych które wizualnie bardziej zmierzając w stronę Wieży
• zastosowanie punktów świetlnych w przypadku trasy nocnej
• instalacja reflektora na szczycie Wieży przyciągający w nocy z dużej odległości
• tzw. „okruszki” (ang. breadcrumbs) – elementy posadzek i małej architektury rozmieszczone w różnych odległościach, zaczynając od szerszej granicy opracowania i kierujące potoki ludzi wytyczonymi ścieżkami (różnymi w dzień i w nocy) na szczegółowy teren opracowania

3. ZABIEGI STYLISTYCZNE

W wyborze stylistyki rozwiązań kierowano się zasadą podkreślenia poprzez kontrast. Uznano, że tak jak w czasach budowy grodu czy później gdy stawiano gmach Urzędu Wojewódzkiego stosowano rozwiązania techniczne i stylistyczne odpowiednia dla owych czasów i pr zeznaczenia, tym samym uzyskując interesujące zestawienia architektoniczne, tak i teraz nie pora na naśladownictwo historyczne.

3.1. Formy, kolorystyka
Za równo mocna żółta kolorystyka jak i kanciaste formy w odpowiednim stopniu odcinają się od zaistniałej tkanki i tym samym podkreślają ją. Stanowią również jednoznaczną wizualnie identyfikację całego założenia.

3.2. Logotypy
Zaproponowano dwa symbole/logotypy związane obszarem konkursowym:
• „Dzień i Noc” – odnoszący się do przedłużonego czasu użytkowania oraz oferty wieczornej założenia, a w szczególności „Jaskini Wiedzy” w podcieniu Urzędu. Kształt i kolorystyka nawiązują do obecnego logo Opola 2.0.
• „W Cieniu Wieży” – proponowane logo całego obszaru. Kształt i kolorystyka nawiązują do obecnego logo Opola 2.0.

4. ZIELEŃ
W projekcie postawiono sobie za zadanie nie tylko zachowanie istniejącej zieleni w jak największym stopniu, ale wzmocnienie jej i rozwinięcie.

4.1. Tarasy
Głównym zabiegiem było tarasowe przeprojektowanie trawnika przed Urzędem oraz parcelacja powstałych poziomów za pomocą ścieżek, tak by zamiast jednej dużej powierzchni uzyskać mniejsze, bliższe ludzkiej skali. To już nie tylko trawnik swoją rozległością odstraszający od użytkowania, ale zielony skwer miejski z długimi ławkami o zmiennej geometrii – pozwalających na wygodne siedzenie, odpoczynek czy nawet leżenie.

4.2. Skarpa
Innym zabiegiem było wytyczenie ścieżki spacerowej „Na Skarpie” – ponad Stawkiem Barlickiego z przeprojektowanym (obecnie niezabezpieczony betonowy mostek i baseniki z wodą) dojściem od strony centrum miasta, schodami terenowymi łączącymi z poziomem Stawku, małą architekturą – wraz z ławkami na małym tarasie widokowym – oraz nawisem nad istniejącym placem gospodarczym przy ścianie Urzędu (z uwagi na zbytnią wąskość tego przesmyku).

5. KOMUNIKACJA

W pracy konkursowej założono, że całość terenu wokół Wieży będzie przede wszystkim strefą pieszo-rowerową, a ruch kołowy zostanie zredukowany do dojazdów technicznych/dostaw. Teren jest dostępny za pomocą komunikacji miejskiej, a w północnej części przy murze przeciwpowodziowym istnieją ewentualne rezerwy terenowe, na których można wytyczyć parkingi (aczkolwiek odradza się taki zabieg). W części północnej wytyczono również ścieżkę prowadzącą na teren opracowania z sugestią podzielenia istniejącego tam parkingu zamkniętego na dwie części z odrębnymi wjazdami. Wszystkie projektowane ścieżki przewidziane są jako pieszo-rowerowe.

Zgodnie z wytycznymi konkursowymi zachowano przejazd pod podcieniem od ulicy Piastowskiej, ale w formie ciągu pieszo-jezdnego, oraz plac manewrowy przeciwpożarowy („A”) z alternatywnym placem manewrowym („B”) w razie czasowego użytkowania tzw. „Cienia Wieży” (więcej o tym w części Zabiegi Funkcjonalne).

Plac gospodarczy przy wjeździe na teren od trony NCPP został schowany pod projektowany nawis.

6. MAŁA ARCHITEKTURA/DYSPOZYCJE MATERIAŁOWE

W ramach spójnej identyfikacji wizualnej terenu opracowania zaprojektowano szereg obiektów małej architektury (mebli miejskich), uniwersalnych jak również związanych z wystawami w omawianej wcześniej stylistyce – żółty kolor oraz kanciaste formy.

6.1. Meble Miejskie
Meble miejskie wykonano z blach stalowych (gr. 10 mm) malowanych proszkowo na kolor żółty, pokrytych dodatkowo deskami drewnianymi w przypadku siedzisk. W przypadku ławek na tarasach całość wykonano z betonu pokrytego deskami drewnianymi.

Projektowane meble miejskie - uniwersalne:
• lampa
• kosz na śmieci
• ławka
• stojak na rowery
• wiata przystanku autobusowego

Projektowane meble miejskie - wystawowe:
• duża tablica informacyjna/mapa
• mała tablica informacyjna
• mały ekran interaktywny
• gablota wystawowa
• gablota wystawowa z ekranem 3D w technologii niewymagającej specjalnych okularów (np. firmy 3D FUSION pozwalające na oglądanie trójwymiarowych modeli odkryć archeologicznych in-situ (jak gdyby dzięki promieniom Roentgena)
• wielofunkcyjne „stalagnaty” i „stalagnaty” w Podcieniu z kombinacją ekranów, tablic, gablot i grafik

6.2. Posadzki

Beton kolorowy
Na materiał do wykonania posadzek proponuje się beton przepuszczalny (specjalnie do stosowanie w terenie otwartym), z uwagi na jego właściwości przepuszczające wodę do podłożą (ekologiczność) oraz możliwość barwienia (np. Hydromedia firmy LAFARGE1).

Posadzki luminescencyjne
W założeniu autorskim ścieżki (zaznaczone na rysunkach) zostaną pokryte dodatkowo specjalną powłoką polimerową o właściwościach luminescencyjnych (po naładowaniu światłem słonecznym w ciągu dnia świecą delikatnym światłem w nocy), nadającym unikalny charakter całemu terenowi, poprawiających bezpieczeństwo oraz redukujących zużycie energii na oświetlenie. Takie rozwiązanie o nazwie STARPATH ma w swojej ofercie np. firma PRO-TEQ SURFACING2(UK) i z sukcesem zastosowano je np. Cambridge.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: ronet@ronet.pl, poczta@ronet.pl