Konkurs na opracowanie koncepcji zagospodarowania przestrzennego placu Narutowicza w Warszawie
Wyróżnienie specjalne

<<< powrót
  • Bulanda Mucha ARCHITEKCI sp. z o.o.
Skład zespołu:
  • mgr inż. arch. Andrzej Bulanda  
  • mgr inż. arch. Włodzimierz Mucha  
  • mgr inż. arch. Jacek Chyrosz  
  • mgr inż. arch. Iga Konowalska  
  • mgr inż. arch. Gaweł Tyrała  
  • dr arch. Caterina Naglieri  
  • inż. arch. Jadwiga Gajczyk  
  • studentka PW - Cecylia Brandt- Jeżo  
  •  
  • konsultacja urbanistyczna dr arch. Aleksander Chylak  
  •  
  •  
  •  
  • http://www.bimarch.pl/  
  •  

… Nie ograniczajmy się do prowizorycznych rozwiązań i wizji dyktowanych naszą małą wyobraźnią. Pozwólmy architektom rozwinąć skrzydła. Nie bójmy się śmiałych wizji.”

To podsumowanie wniosków wynikających z konsultacji społecznych staje się początkiem myślenia o nowym Placu Narutowicza, współczesnym otwartym demokratycznym placu spełniającym aspiracje lokalnych społeczności oraz odpowiadającym na potrzeby wszystkich mieszkańców, dającym różnorodną ofertę funkcjonalną, a także realistyczny scenariusz jej realizacji. Ma być to przy tym wizja całościowa, śmiała uwzględniająca, przy zachowaniu historycznego kontekstu miejsca nowe czasy i potrzeby współczesnego człowieka tak, aby wizja nowego Placu Narutowicza stała się wizytówką Ochoty. Na 100-lecie wytyczenia Placu, przypadające w 2023 roku, nowy Plac Narutowicza powinien stać się prawdziwym centrum swojej dzielnicy.

Idea
• Stworzenie wielofunkcyjnego placu miejskiego centralnego miejsca dzielnicy
• Kontynuacja idei historycznej
• Spełnienie wytycznych programowych
• Ratusz na placu
• Plac przy kościele
• Miejsce odpoczynku i spotkań przyjazne pieszym
• Minimalizacja roli komunikacji i obsługi komunikacyjnej
• Harmonijny kontrast starego i nowego
• Strefowanie funkcji placu
• Stworzenie realnych podstaw do komercjalizacji

Historia / układ urbanistyczny Plac Narutowicza wytyczony został w 1923 naprzeciwko kościoła Oskara Sosnowskiego z 1908 r – najwybitniejszego przykładu polskiego modernizmu bazującego na formach historycznych, w układzie półkolistym, u zbiegu ulic Filtrowej i Grójeckiej, jako centrum nowoprojektowanej dzielnicy Ochoty. Założenie urbanistyczne nie zostało nigdy w pełni ukończone, przez co kompozycja placu jest dziś nieczytelna, a brak polityki świadomej pielęgnacji zieleni doprowadził do niekontrolowanego rozrostu drzew. Zniszczenia pierwotnej wizji dopełniła lokalizacja pętli tramwajowej, przypadkowa polityka przestrzenna dzielnicy skutkująca niewłaściwymi decyzjami lokalizacyjnymi oraz swoisty dyktat doktryny komunikacyjnej dającej jej pierwszeństwo nad ruchem pieszym. Celem niniejszego opracowania jest odwrócenie tych niekorzystnych tendencji i podjęcie próby ukończenia pierwotnego założenia urbanistycznego przy pomocy współczesnych środków z uwzględnieniem aktualnych potrzeb. Budynek ekran, uniesiony nad powierzchnię terenu połączony z częściami podziemnymi pod placem w którym znajdzie się nowy ratusz jest dopełnieniem brakującego elementu kubaturowego w historycznym układzie kompozycyjnym. Jednocześnie ażurowość parteru zapewnia Kontakt części centralnej Placu z parkiem położonym wzdłuż nowej ul, Akademickiej, tworząc w ramach jednego założenia układ sprzężonych wnętrz o różnym charakterze. Liczne świetliki i otwory w placu łączą go z placem dolnym podziemnym tętniącym życiem miejscem handlu, usług i rozrywki.

Potencjał miejsca jest oczywisty dziś niewykorzystywany. W świadomości mieszkańców jest to centrum dzielnicy i takim w szerokim rozumieniu tego pojęcia powinno być po dokonaniu programu naprawczego. Ma to być miejsce, odpoczynku, spotkań, węzeł komunikacyjny i przesiadkowy, handel, kultura rozrywka. Centrum dzielnicy to oprócz kościoła także siedziba władzy samorządowej-ratusz dzielnicy Ochota. Do dziś niewykorzystany jest potencjał terenów podziemnych które należy zaktywizować dając w ten sposób ekonomiczne możliwości dla realizacji wizji niekomercyjnej nad terenem.

Program - program kubaturowy zlokalizowano głownie pod placem oraz pod ulica Grójecką jako element budowy III linii metra. Proponuje się tu lokalizowanie handlu, gastronomii, kulturę. Program ten podzielony został na dwa etapy inwestycyjne pod placem tzw plac dolny oraz pod ulica Grójecką.

Głównym elementem programu kubaturowego jest budynek ratusza dzielnicy. Trzykondygnacyjny budynek ma uwolniony parter przez co stanowi filtr między obszarem placu a parkiem. W poziomie -1 zlokalizowano funkcje obsługi mieszkańców oraz pocztę, bank , toalety, gastronomię. W części pod budynkiem znajduje się parking rowerowy i System wynajmu oraz informacja turystyczna i kulturalna.

Projektowany plac składa się z następujących części funkcjonalnych:
● dominantą przestrzenną placu jest kościół św. Jakuba – ikona graficzna placu; opozycję do niego stanowi współczesny Ratusz w formie ringu, definiujący wschodnią, jednorodną pierzeję wielofunkcyjnego placu
● centralna część placu z posadzką odzwierciedlającą półkolisty układ kompozycji z podkreśleniem radialnych zbiegów ulic w ulicy Grójeckiej; z przeszklonymi doświetleniami podziemnej , centralnej części usług (U)
● ring placu pod nowoprojektowanym, uniesionym na wysokość 1 kondygnacji budynkiem Urzędu Miasta (+/- 0), z otwartym przyziemiem, „przeplecionym” funkcjami wzbogacającymi program placu i kryjącymi jednocześnie ewakuacyjne klatki schodowe części podziemnej;
● część zielona, parkowa , z programem wypoczynku, otwartej rekreacji i trasy rowerowej;
● ul. Akademicka – nowy ring komunikacyjny łączący ul. Grójecką z ul. Filtrową i odwrotnie;

Architektura nowoprojektowany budynek powinien być najwyższej klasy architekturą współczesną modernistyczną, transparentną. Wybór projektu powinien być wynikiem konkursu architektonicznego. Cechą budynku w relacjach przestrzennych jest jego forma stanowiąca uniesiony jednorodny parawan z zaakcentowanymi osiami historycznymi o cechach elewacyjnych charakterystycznych dla wysokiej klasy budynku publicznego. Dach płaski użytkowy. W strefie parteru duże otwarcia do poziomów podziemnych.

Mała architektura głównym elementem nawierzchni placu będzie cegła o zróżnicowanej ornamentyce silnie wiążąca miejsce ze stylistyka i materiałem budynku kościoła. Detale małej architektury minimalistyczne betonowe, kamienne, szklane. Formy współczesne.

Komercjalizacja zabudowy kubaturowej Zaproponowane rozwiązania (budynek biurowy) oraz podziemny zespół usługowo-handlową stwarza program komercyjny generujący środki finansowe na realizację nowej przestrzeni placu Narutowicza.

Lokalizacja placu Narutowicza daje szansę na sukces komercyjny zespołu funkcji nadziemnych i podziemnych ( handel drobny i średniopowierzchniowy, usługi, kultura, rozrywka)

Iluminacja Zarówno sam plac jak i budynek Urzędu Miasta, z uwagi na swa lokalizację, formę oraz zadaszoną część placu wymaga starannej iluminacji. Przy czym fasady szklane budynku będą emitować światło na zewnątrz w trybie nocnym z zastosowaniem niskoenergetycznego oświetlenia ledowego, natomiast plac pod budynkiem zostanie oświetlony ze stropu budynku. Elementem dopełniającym kompozycję placu stać się powinny zewnętrzne formy doświetleń, placu podziemnej części komercyjnej, posiadającej własne systemy oświetleń ledowych, przeistaczających je z dziennych świetlików w wieczorowe nadające klimat temu miejscu.

Zrównoważony rozwój przyjęta strategia projektowa , przyjęta hierarchizacja potrzeb i idea społecznej partycypacji w decyzjach programowych wpisuje się w filozofię zrównoważonego rozwoju współczesnego miasta podporządkowanego głownie wygodzie życia i potrzebom człowieka. Stać się ma wspólna przestrzenią dzielnicy forum agorą miejscem tętniącym życiem, ale również miejscem pracy, zakupów i odpoczynku. Układ przestrzenny i komunikacyjny, zestaw proponowanych funkcji mają pokazywać modelowe rozwianie lokalnego dzielnicowego placu dużej metropolii i stać się jej wizytówką.

Obsługa komunikacyjna
System obsługi komunikacyjnej węzła pl. Natrutowicza, opiera się o następujące założenia:
- Plac Narutowicza zmienia swój charakter z komunikacyjnego, rozbudowanego węzła końcowo-przelotowego na węzeł przelotowy – z możliwością zmiany kierunku jazdy tramwaju poprzez zastosowanie dwukierunkowych składów tramwajowych; takie rozwiązanie komunikacji pozwala na odzyskanie Placu Narutowicza jako przestrzeni publicznej; Następuje przesunięcie miejsc przystanków z centrum Placu na południe przez co w większym stopniu udostępnia się plac pieszym a także zapewnia łączność wzrokową obu stron Placu.
- ruch autobusowy obsługiwany jest przez zintegrowane przystanki autobusowo -tramwajowe; zawracanie autobusów z kierunku południowego odbywa się w powiększonej pętli, ulicami: Wawelską, Raszyńską, Niemcewicza i Grójecka do pl. Narutowicza;
- zachowana została dotychczasowa funkcjonalność węzła i utrzymanie możliwości prowadzenia ruchu tramwajowego we wszystkich kierunkach;
- przepuszczenie ruchu kołowego w ul. Grójeckiej „na wprost”, bez objazdu wokół placu;
- obsługa ruchu – silnie już ograniczonego - z kierunku ulic Filtrowa- Grójecka poprzez ul. Akademicką;
- możliwość sprawnych przesiadek w każdym kierunku i w każdej relacji komunikacji publicznej, poprzez zintegrowane przystanki komunikacji publicznej;
- ruch rowerowy prowadzony w ramach „zielonego ringu” i ul. Słupecką;
- masowy ruch komunikacji pieszej:
- w poziomie placu - przez zastosowanie dwóch przejść pieszych przez ul. Grójecką, regulowanych zsynchronizowaną sygnalizacją świetlną;
- przejście podziemne – bezkolizyjne – łączące przystanki w dwóch kierunkach, oraz podziemny zespół handlowy , parkingowy, podziemne dojście do Ratusza, oraz dojście na przyszłą stację III linii metra- wszystkie przejścia pionowe przystosowane będą do obsługi osób niepełnosprawnych;
- Wjazd/wyjazd do projektowanych garaży podziemnych rampami od strony ulic: Akademickiej i Barskiej;
Ulica Akademicka zostanie poszerzona z ruchem w obu kierunkach do klasy DZ jako naturalne przedłużenie ulicy Filtrowej.

Zieleń – Mniej a lepiej. Nie ma potrzeby utrzymywania drzewostanu przypadkowego nawet starego w złym stanie należy dążyć do świadomego ukształtowania zieleni przez wpisanie jej w układ urbanistyczny a następnie utrzymywanie jej w dobrym stanie przez całoroczna pielęgnację. Postulujemy więc utworzenie Parku Narutowicza jako pierzei nowej ulicy-miejskiego parku – zielonego „ringu”, odpowiednio zadbanego i zainwestowanego założonego w oparciu o stary drzewostan ale świadomie ukształtowany i podbudowany. Utworzenie i uzupełnienie szpalerów przyulicznych i zminimalizowanie przestrzeni zielonych (trawiastych) w obszarze samego placu ograniczając elementy zielone do kompozycji kwiatowych, sezonowych. Postuluje się dodatkowo wprowadzenie zieleni na dach ratusza, z możliwością wyprowadzenia zieleni na elewacje pionowe budynku; zielony dach stanowić ma również funkcjonalny taras widokowy z kawiarnią widokową.

Etapowanie - Nowy Plac Narutowicza powinien zostać ukończony w ciągu 10 lat, tak aby w 100-lecie wytyczenia historycznego założenia przekazać dzielnicy jej prawdziwe centrum. W pierwszym etapie należy przekształcić układ drogowy oraz komunikację szynową i utworzyć park w drugim wybudować ratusz z częścią podziemną pod placem. W etapie trzecim uzależnionym od tempa budowy metra należy wpiąć układ dolnego placu w planowaną geometrię stacji metra oraz dobudować parking podziemny pod ulicą i nową część handlową. Ostatnim elementem formowania geometrii nowego placu będzie korekta w obszarze kościoła.

PPP komercjalizacja - warunkiem realizacji wizji całościowego przekształcenia Placu w trudnych ekonomicznie czasach jest pozyskanie odpowiednich środków finansowych na realizację inwestycji. Tak dużej skali inwestycja musi być po części sfinansowana ze środków prywatnych, które jako kapitał deweloperski są w stanie zapewnić powstanie całej infrastruktury o charakterze niedochodowym potrzebnym dla codziennego funkcjonowania miejsca i stworzenia różnorodnej oferty. Stąd potrzeba ustanowienia PPP oraz umożliwienia skomercjalizowania terenu Placu głównie w podziemnego wypełnionego usługami finansującymi budowę ratusza, założenie i utrzymanie parku oraz bieżąca eksploatacje placu na wysokim standardzie

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl