Konkurs na opracowanie koncepcji programowo-przestrzennej zdegradowanych obszarów miejskich i aktywizacji terenów pokolejowych w centrum Wągrowca
III miejsce

<<< powrót
  • Jeden Do Jeden Grupa Projektowa
Skład zespołu:
  • mgr inż.arch. Magdalena Ziajska  
  • mgr inż.arch. Michał Golusiński  
  • mgr inż.arch. Jakub Stroiński  
  • mgr inż.arch. Karolina Grzęda  
  • student architektury Szymon Rąpała  
  •  
  •  
  • http://www.jedendojeden.pl/  
  •  

1. Przyjęta idea przestrzenna i rozwiązań urbanistyczno-architektonicznych

Wyjątkowe geograficzne i historyczne położenie Wągrowca to największe atuty miasta. Usprawnione połączenie z aglomeracją poznańską daje szansę na rozwój turystyki i funkcji jej towarzyszących. Za punkt zworny projektu przyjęto Dworzec Kolejowy – serce Zintegrowanego Centrum Komunikacji, zawierający w sobie nowy, różnorodny program funkcjonalny i będący równocześnie łącznikiem pomiędzy dwiema częściami miasta. Od pierwszego wejrzenia miasto ma sprawiać wrażenie, że panuje w nim wyjątkowy klimat. Głównym sposobem by to osiągnąć było stworzenie czytelnej struktury urbanistycznej organizującej przestrzeń publiczną przy równoczesnym zachowaniu jej różnorodności. W ramach tych działań celem było wykreowanie powiązań widokowych oraz funkcjonalnych tak pomiędzy dwiema częściami miasta, rozdzielonymi przez tory kolejowe, jak również pomiędzy terenami rekreacyjnymi nad Jeziorem Durowskim, a nowoprojektowanym centrum miasta i terenami zielonymi nad rzeką Nielbą. Istotnym elementem tych założeń jest brak segregacji ruchu pieszego i kołowego w centrum, oraz priorytet ruchu pieszego w miejscach skrzyżowań z jezdniami.

Zaproponowane rozwiązania, będące wynikiem analizy problemów przestrzenno-urbanistycznych Wągrowca, stwarzają perspektywę rozwoju w oparciu o nowy wyrazisty wizerunek jako miasta zielonego oraz atrakcyjnego dla turystów nie tylko za sprawą terenów znajdujących się poza jego granicami.

2. Relacje z istniejącym otoczeniem

Projekt identyfikuje następujące główne przestrzenie publiczne w Wągrowcu: Stary Rynek (historyczna), Nowy Rynek (reprezentacyjna), Plac Targowy (handlowa), Plac Dworcowy Północny i Południowy (usługowo-komunikacyjna) oraz rozwija strukturę połączeń między nimi.

Najważniejszą osią łączącą północną i południową część centrum jest ciąg pieszy pomiędzy Starym i Nowy Rynkiem. Mimo iż wybiega to poza obszar opracowania jako istotnie powiązanie wprowadza się pasaż pieszy, który zaczyna się od bramy kamienicy w północnej pierzei Starego Rynku i wiedzie do Dworca. Na Placu Dworcowym, przy jego wschodniej granicy, zaprojektowano pawilony usługowe zintegrowane z przystankami autobusowymi, tworząc pierzeję uczytelniającą przestrzeń i oddzielającą dziedziniec szkoły od powierzchni placu. Ciąg pieszy biegnie dalej przez dworzec i przejście podziemne, które po stronie północnej kończy szerokie amfiteatralne wyjście. Płynnie łączy się ono z płytą Północnego Placu Dworcowego, na którym załamuje się oś widokowa w miejscu projektowanej dominanty w postaci budynku centrum komercyjno-rozrywkowo-hotelowego i prowadzi dalej w stronę kolejnej dominanty w pierzei Nowego Rynku. Ze względu na swoją eksponowaną lokalizację - miejsce krzyżujących się osi widokowych oraz funkcjonalnych, kwartał zajmowany przez centrum komercyjne posiada zabudowę o wyróżniającej je typologii. Łączy ona w sobie cechy różnych rodzajów zabudowań występujących na projektowanym obszarze. Obiektem o analogicznym charakterze jest centrum komercyjne po południowej stronie torów między ulicami Dworcową a Kolejową. Stanowi ono dominantę zamykającą widok z ul. Średniej. Obydwa centra pełnią rolę widokowych połączeń spinających rozdzielone przez tory części miasta. Innym ważnym miejscem o charakterze komercyjnym jest budynek Bazaru przy Placu Targowym (miejsce dawnej obrotnicy kolejowej). Pełni on rolę wizualnej i akustycznej bariery pomiędzy torami kolejowymi, a kwartałami mieszkaniowo-usługowymi, a ponadto zamyka pieszo-jezdny trakt, wiodący od Nowego Rynku.

Miejscem o dużym znaczeniu, a bardzo zaniedbanym, jest fragment reprezentacyjnej ulicy Kościuszki w miejscu skrzyżowania z torami kolejowymi gdzie całkowicie gubi ona swój charakter w zdezintegrowanej zabudowie. Jej oś widokowa kończy się obecnie w sposób przypadkowy na ścianie szczytowej budynku mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej. W tym miejscu wskazane jest wprowadzenie dominanty architektonicznej. Ponadto wysoką zielenią oraz nowoprojektowaną pierzeją ulicy Dworcowej wprowadza się zamknięcie widokowe po stronie wschodniej w miejscu istniejącego dworca autobusowego. Skrzyżowanie ul. Kościuszki z torami jest również śluzą zieleni prowadzącą nad jezioro. Poza zdefiniowanym w projekcie obszarem o dużej intensywności zwartej zabudowy i kumulacji różnorodnych funkcji przyjęto zasadę stopniowego zwiększania ilości zieleni i zmniejszania intensywności zabudowy w miarę oddalania się od centrum w kierunku wschodnim. Przejście od zabudowy wielkopłytowego osiedla mieszkaniowego do niższej zabudowy kwartałowej stanowi szeroki pas zieleni parkowej.

W projekcie zmieniono niektóre ustalenia Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego. Przebieg ul. Wachowiaka, która wg MPZP łączyła się z ul. Średnią przypadkowym miejscu, został załamany i skierowany równolegle do istniejących działek w kierunku Placu Targowego. Inna zmiana dotyczy północnej części Nowego Rynku, gdzie zaprojektowano niskie pawilony usługowe, zamiast wysunięcia zabudowy zachodniej pierzei, co zaburzało czytelność przestrzeni Rynku.

3. Przyjęty program i rozwiązania funkcjonalne

Jako zasadniczą siłę miastotwórczą przyjęto różnorodność gdzie funkcje mieszkaniowe przeplatają się z handlem i usługami. Tożsamość miast kształtuje jego część historyczna, z rynkiem, kościołami, domami mieszkalnymi, podstawowymi usługami o niewielkiej skali oraz usługami turystycznymi dostosowanymi do tego by uatrakcyjnić i podkreślić jej charakter. Z kolei projektowany Nowy Rynek po północnej stronie torów, znajdując się w sąsiedztwie reprezentacyjnej ul. Kościuszki, wzdłuż której usytuowane są obiekty administracyjne, kulturalne i sportowe, stanie się miejscem o równie dużej sile przyciągania. Tym samym ciąg przestrzeni publicznych pomiędzy Rynkami stanowić będzie główne skupisko funkcji reprezentacyjnych takich jak najlepsze sklepy, kawiarnie z ogródkami, restauracje, hotele, siedziby firm itp. Należy nadmienić iż zlokalizowanie usług w parterach zapewnia ich dostępność dla osób niepełnosprawnych.

Punktem zwornym na tej osi jest Dworzec i Zintegrowane Centrum Komunikacji. Historyczny budynek dworca stał się obecnie zbyt obszerny dla swojego podstawowego przeznaczenia dlatego poza nowoczesnymi kasami połączonymi z informacją o rozkładzie jazdy i poczekalniami, winien również mieścić różnorodne funkcje towarzyszce takie jak: toalety, pomoc dla osób niepełnosprawnych, aptekę, bar-bistro, sklep samoobsługowy, a na pierwszym piętrze i na poddaszu powierzchnie pod działalność usługową. W pobliżu dworca po stronie zachodniej będzie się mieścić serwis i wypożyczalnia rowerów (w miejscu istniejącego budynku mieszczącego WC), a dalej w istniejącym budynku mieszkalnym hotel typu Bed and Ride. Zadaszenie w elewacji nowych zabudowań zamykających Plac Dworcowy to jednocześnie łącznik z budynkiem dworca, co zapewnia pieszym wyższą jakość dostępu do niego. Integracji komunikacji ma służyć także przeniesienie dworca autobusowego w bezpośrednie sąsiedztwo dworca kolejowego, a także zlokalizowanie obsługi biletowej w jednym miejscu. Przez Dworzec wiedzie przejście podziemne prowadzące do peronów oraz na drugą stronę torów. Wymaga ono poszerzenia po stronie południowej, a także przystosowania dla osób niepełnosprawnych poprzez zamontowanie platform przyschodowych. Obszernemu wyjściu po stronie północnej towarzyszą funkcje gastronomiczne typu fast food oraz inne usługi drobne rozpraszające się na placu.

Atrakcyjnym miejscem koncentracji funkcji komercyjnych jest budynek przy Północnym Placu Dworcowym znajdujący się na skrzyżowaniu ciągów usługowo-handlowych. Mieścić się w nim będą różnorakie funkcje od handlowych, przez usługowe, hotelowe, rozrywkowe do mieszkaniowych w pn-wsch części kwartału. Funkcje kulturalne i oświatowe takie jak galeria sztuki oraz biblioteka multimedialna przewidziano w sąsiedztwie wieży ciśnień stanowiącej dominantę architektoniczną usytuowaną na osi pomiędzy Nowym Rynkiem a Placem Targowym.

Dominującą pozostaje funkcja mieszkaniowa w budynkach o zróżnicowanej typologii, od wielorodzinnych przy placach, przez dwurodzinną do jednorodzinnej.

4. Przestrzeń publiczna i zieleń

Zieleń jest kluczowym elementem projektu. Wągrowiec ma ogromny potencjał jeżeli chodzi o tereny rekreacyjne i należy go wykorzystać. Pierwszym spostrzeżeniem w trakcie wizji lokalnej był fakt, że na odcinku przylegającym do terenu opracowania miasto jest całkowicie odwrócone od Jeziora Durowskiego, mimo ładnych terenów spacerowych nad jego brzegiem. Stąd ważne jest wprowadzenie zielonych klinów równolegle do torów wzdłuż osi wschód-zachód, tak aby powiązać tereny rekreacyjne nad jeziorem z terenami nad rzeką Nielbą na wschodzie. Osnowę dla grup wysokiej zieleni parkowej stanowią szpalery drzew. Na placach zaprojektowano niskie drzewa sadzone w wyniesionych ponad posadzkę kwaterach. Dekoracyjną zieleń rabatową zaproponowano również przed budynkiem Bazaru. Kształt kwater nawiązuje do geometrii dawnej obrotnicy. Istotnym elementem zagospodarowania przestrzeni publicznych jest woda. Sadzawki i fontanny występują na czterech najważniejszych placach miasta: Starym i Nowym Rynku na Południowym Placu Dworcowym oraz przed Bazarem.

Poza głównymi przestrzeniami publicznymi przewidziano kameralne wnętrza i skwery towarzyszące zabudowie kwartałowej z przewagą funkcji mieszkalnych. W tereny zielone wkomponowano funkcje sportowe oraz place zabaw dla dzieci. W parku, poniżej osiedla przy ul. Jeżyka zlokalizowano boiska do gry jako miejsca rekreacji dla młodzieży. Są one połączone z kolejnym boiskiem przeznaczonym do gry w piłkę ręczną i z budynkiem sal do squasha, usytuowanym wzdłuż torów w linii z Bazarem i ciągiem zieleni izolacyjnej przy parkingach. Zielone ścieżki pieszo-rowerowe prowadzą dalej na wschód gdzie zlokalizowany jest „scate park”, a dalej tereny zielone nad Nielbą.

5. Obsługa transportowa

Układ komunikacyjny zaprojektowano na bazie założenia o baraku segregacji ruchu pieszego i kołowego w centrum oraz nadania priorytetu ruchowi pieszemu. Układ samochodowy wewnętrzny tworzy sieć dróg dojazdowych do głównych ulic komunikacji kołowej oraz do parkingów i dworca. Natomiast ciągi pieszo-rowerowe łączą główne przestrzenie publiczne i rekreacyjne. Istniejące połączenia poprzez tory wzbogacono o zmodernizowane przejście podziemne oraz kładkę dla pieszych i rowerzystów na przedłużeniu ulicy Kcyńskiej.

Dzięki planowanej obwodnicy istnieje możliwość odciążenia centrum od ruchu tranzytowego, a tym samym nadania priorytetu ruchowi pieszemu w miejscach skrzyżowań z głównymi ulicami jak ul. Kolejowa i Wachowiaka. Główne trakty pieszo-rowerowe z południa na północ połączono na zasadzie skrzyżowań z zielonymi ścieżkami prowadzącymi do terenów rekreacyjnych nad jezioro oraz nad rzekę Nielbę.

Dojazd autobusów zamiejskich do dworca oraz taksówek przewidziano od ulic Kościuszki, Przemysłowej i Kolejowej. Parking autobusów zamiejskich usytuowano w miejscu wyburzonych budynków po południowej stronie ul. Dworcowej. Dojazd samochodów osobowych do parkingów Park and Ride (158 miejsc) zaprojektowano od ul. Przemysłowej, natomiast do parkingów Kiss and Ride (4 miejsca), zlokalizowanych przy Placu Dworcowym, od ulic Kolejowej i Kościuszki. Do przystanków dla autobusów komunikacji miejskiej usytuowanych przed dworcem dojazd jest taki sam jak dla autobusów zamiejskich. Parkingi rowerowe zlokalizowane są przy wyjściach z tunelu podziemnego po stronie północnej i południowej tuż przy dworcu. Chodniki wyposażono we wszelkie udogodnienia dla osób niepełnosprawnych takie jak prowadzące nawierzchnie dotykowe dla niewidomych i niedowidzących, pochylnie na całej szerokości przejść dla pieszych lub przejścia na podwyższeniach na poziomie chodnika. Zejścia i wejścia na perony posiadają bądź rampy bądź platformy przyschodowe.

Wprowadzenie zieleni do tkanki miejskiej, do wnętrz kwartałów mieszkaniowych oraz uspokojenie ruchu w centrum miasta, mieści się w ogólnej strategii projektowania przyjaznego mieszkańcom i pieszym. Zieleń w mieście pełni rolę filtrów izolujących przed hałasem, absorbujących spaliny, magazynujących wodę deszczową. Wągrowiec ma wszelkie warunki po temu by degradacji środowiska przeciwstawić jego regenerację za sprawą tworzenia przyjaznego mikroklimatu.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl