Konkurs na opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej zagospodarowania placu przed Muzeum Narodowym w Krakowie
Wyróżnienie

<<< powrót
  • GPP Grupa Projektowa Sp. z o.o.
Skład zespołu:
  • arch. Borysław Czarakcziew  
  • arch. Sławomir Kogut  
  • arch. Maciej Kociołek  
  • arch. Mikołaj Iwańczuk  
  • arch. Kinga Trąbińska  
  • arch. Katarzyna Kowalska  
  • arch. Magdalena Budzoń  
  • arch. Magdalena Zygier 

kontekst

Obszar opracowania konkursowego stanowi element wnętrza urbanistycznego istniejącego w rejonie skrzyżowania Alei Adama Mickiewicza, Alei 3 Maja i Alei Marszałka Ferdynanda Focha, ograniczonego fasadami gmachu Muzeum Narodowego, hotelu Cracovia i wschodnią pierzeją Alei Adama Mickiewicza.

Plac przed gmachem Muzeum Narodowego - Forum Muzeum - traktowany jako miejska przestrzeń publiczna, wymaga zarówno rewitalizacji, jak i szeroko pojętej adaptacji dla współczesnych potrzeb. Zgodnie z założeniem konkursowym Plac ma stać się zewnętrznym obszarem działalności Muzeum, miejscem spotkań sztuki i publiczności , ale także miejscem codziennego odpoczynku i rekreacji dla mieszkańców Krakowa.

Istniejący Plac - przestrzeń publiczna poza kontekstem historycznym i kompozycyjnym jest przestrzenią zdegradowaną poprzez chaotyczną organizację funkcji i komunikacji oraz brak jednoznacznie zdefiniowanych form i kierunków funkcjonalnych. Posiadający ogromny potencjał kulturotwórczy Plac poprzez brak tożsamości na dzień dzisiejszy nie pełni funkcji do jakiej jest predestynowany w tkance miejskiej oraz nie wykorzystuje możliwości wnętrza urbanistycznego i kontekstów funkcjonalnych w jakich jest zlokalizowany.

idea

Poszukiwanie najwłaściwszego scenariusza dla tego szczególnego miejsca to nie tylko rozważanie potencjalnych przekształceń w przestrzeni i funkcji, ale przede wszystkim poszukiwanie idei będącej w stanie wprowadzić w niewłaściwie wykorzystywaną i zdegradowaną przestrzeń użytkownika. Kreacja przestrzeni opartej na filozofii spotkania życia codziennego i Świątyni – ma podnieść rangę i status miejsca. W okresie wczesnego chrześcijaństwa dziedziniec poprzedzający kościół, otoczony krużgankami lub portykiem, pełnił rolę narteksu. W atrium znajdowała się studnia lub zbiornik wody przeznaczony do ablucji. Tworząc nową przestrzeń związaną jednorodnie z Muzeum odwołujemy się do miejsca jako świątyni sztuki - stąd bezpośrednia inspiracja klasyczną kompozycją atrium.

Możliwość uczestniczenia w przeróżnych działaniach – codziennych i okazjonalnych - jest podstawowym celem funkcjonalnym stawianym projektowanej przestrzeni. Poszukiwania rozwiązań mogących doprowadzić do wyznaczonego celu sprowadzają się do znalezienia miejsca i funkcji wpisanych w codzienne funkcjonowanie placu, narzucają konieczność określenie swoistego moderatora przestrzeni publicznej mającego pieczę nad okazjonalnymi scenariuszami funkcjonującymi na placu w całej jego dostępnej przestrzeni. W tej roli niezbędnym jest wykorzystanie możliwości intelektualnych i organizacyjnych Muzeum Narodowego, gospodarza tego obszaru.

Prosta kompozycja Placu ma umożliwić maksymalnie naturalny odbiór przestrzeni społecznej w różnorakich formach funkcjonalnych. Projekt uwzględnia istniejące uwarunkowania przestrzenne i funkcjonalne – zachowuje kierunki istniejących traktów ruchu pieszego. Utworzenie wartościowej przestrzeni publicznej, o skali właściwie dostosowanej do istniejącej monumentalnej zabudowy Muzeum Narodowego oraz docelowej rozbudowy pozwoli w pełni wydobyć potencjał drzemiący w tym fragmencie miasta.

kompozycja

Za punkt wyjścia do najistotniejszych decyzji kompozycyjnych posłużyła monumentalna bryła Muzeum Narodowego. Architektura budynku, wpisana w doskonałe proporcje pełnych płaszczyzn symetrycznie rozciętych pompatyczną kolumnadą zrodziła skojarzenia ze świątynią – budowlą zharmonizowanych pionów i poziomów. Kreowana przestrzeń przed muzeum – rodzaj wejściowego dziedzińca, została ujęta w proporcje kwadratu. Atrio wejściowe, wydzielone wizualnie z otaczającej przestrzeni za pomocą eleganckiej galerii, ma być w zamierzeniu kontynuacją logiki czytelnej w bryle samego budynku muzeum. Zachowano podstawową oś kompozycyjną budynku, która stanowi również oś symetrii nowo projektowanego placu wejściowego. Elementem łamiącym zasadę uporządkowanej kompozycji, jednocześnie będący jej naturalną kontynuacją jest wolnostojący kubiczny komunikator muzealny – prosta forma mieszcząca w sobie wyjście z parkingu, punkt informacyjny muzeum jest przede wszystkim swoistym znakiem informacyjnym muzeum. Lokalizacja komunikatora na zamknięciu podstawowych osi widokowych umożliwia jego percepcję niejako „ponad” otaczającym go ruchem miejskim.

Zważywszy na plany rozbudowy muzeum, w projekcie zaproponowano również wykreowanie drugiej przestrzeni, stanowiącej przedpole dla planowanej inwestycji. „Plac mały” zaprojektowano jaką przestrzeń o bardziej otwartym i rekreacyjnym charakterze – identyczne proporcje kwadratu zarówno jednego i drugiego placu mają ułatwić lekturę całości przestrzeni. Zdecydowano również o zmianie dotychczasowej lokalizacji pomnika Stanisława Wyspiańskiego. Ulokowanie postumentu na mniejszym placu daje większe możliwości jego właściwej ekspozycji, docelowa budowa nowego gmachu muzeum ma szanse stać się właściwym tłem i dopełnieniem istniejących form.

Dopełnienie całości założenia stanowi projektowany park sztuki, układ płaszczyzn ujmujących istniejącą wysoką zieleń w sekwencję geometrycznych kompozycji. Wprowadzenie trzeciego wymiaru w kształtowaniu zielni parku ma umożliwić ekspozycję dzieł sztuki w zróżnicowanym kontekście przestrzennym. Naturalną wydaje się być konieczność przedłużenia parku sztuki poza ulicę Oleandry w stronę istniejącego parku im. H. Jordana.

W związku z planowaną budową parkingu podziemnego, istnieje konieczność uporządkowania przedpola budynku hotelu Cracovia. Kompozycję całości wnętrza urbanistycznego proponuję się dopełnić dodatkowym szpalerem drzew zlokalizowanym wzdłuż elewacji hotelu od ul. Focha. Projektowana zieleń ma wydobyć walory istniejących relacji geometrycznych w zastanym kontekście.

komunikacja

Założeniem projektu jest otwarcie dla pieszych maksymalnie dużej przestrzeni komunikacyjnej Placu przed Muzeum oraz powiązanie nowo kreowanej przestrzeni Parku Sztuki z przestrzenią Błoń poprzez wprowadzenie dodatkowych połączeń pieszych, będących nawiązaniem do naturalnie kształtowanych ścieżek poprzez Błonia. Dla takiego założenia niezbędne jest maksymalne ograniczenie uciążliwości wynikającej z prowadzenia przez przestrzeń Placu ruchu tramwajowego. Odcinek linii tramwajowej od Alei Mickiewicza do ul. Oleandry jest odcinkiem o pełnej dostępności pieszych , nie wygrodzonym w sposób linearny , stąd konieczność narzucenia minimalnej prędkości podróżnej dla kursujących pojazdów tramwajowych oraz zapewnienie pełnego priorytetu dla pieszych . Przewiduje się również zamknięcie dla ogólnodostępnego ruchu kołowego odcinka ul. Oleandry pomiędzy budynkiem rotundy a Błoniami.

materiały

Materiałem podstawowym kreującym charakter przestrzeni są płyty trawertynu w kolorystyce zgaszonej sepii. Płyty, o prostym geometrycznym podziale stanowią zarówno okładzinę ścienną projektowanych elementów przestrzennych jak i posadzkę wewnętrznej części Placu. Pozostałe elementy ciągów pieszych zaprojektowano w kolorystyce jasno szarej, wyłożonej płytami granitowymi. Zastosowane materiały kreują w skali urbanistycznej jednorodną przestrzeń o charakterze stanowiącym tło dla budynku Muzeum.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl