Konkurs na opracowanie koncepcji zagospodarowania przestrzennego obszaru Portu i Cypla Czerniakowskiego w Warszawie
II Nagroda

<<< powrót
  • Przemysław Stępień
Skład zespołu:
  • mgr inż. arch. Wojciech Chyliński  
  • mgr inż. arch. Małgorzata Grzegorzewska  
  • mgr inż. arch. Przemysław Stępień  
  • mgr inż. arch. Ewa Woźny 

Wstęp

Przedmiotem konkursu jest opracowanie koncepcji zagospodarowania przestrzennego obszaru Portu i Cypla Czerniakowskiego w Warszawie w nawiązaniu do uwarunkowań wynikających z dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego obszaru (w tym wartości i uwarunkowania wynikające z obszaru Natura 2000) przy jednoczesnym zachowaniu walorów krajobrazowych terenu.

Lokalizacja

Omawiany teren rozpościera się od pomiędzy lewym brzegiem Wisły poprzez Cypel Czerniakowski z wałem przeciwpowodziowym, basen portu, a ulicą Czerniakowską. Od północy obszar ograniczony jest Płytą Desantu zwieńczającą Park Kultury i bulwary wiślane, od południa terenem MPWiK (o charakterze zamkniętym).

Stan istniejący

Obszar będący przedmiotem opracowania jest obecnie nieuporządkowany i częściowo zdegradowany, a dostęp do niego jest utrudniony, brak czytelnych połączeń z miastem. Teren choć bardzo atrakcyjny krajobrazowo i zarazem położony w strefie śródmiejskiej nie oferuje mieszkańcom funkcji odpowiadających jego potencjałowi. Sąsiaduje z terenami o zróżnicowanej funkcji, nie wykorzystując ich walorów i nie będąc chronionym od niekorzystnego wpływu części z nich. Wewnętrznie nie jest odbierany jako teren spójny i wyrazisty. Część z funkcji zlokalizowanych na przedmiotowym obszarze ma obecnie zamknięty charakter i nie pozwala na wykorzystanie terenów przez nie zajmowanych jako otwarta przestrzeń publiczna.

Sam basen portowy nie jest wykorzystywany w stopniu w jakim sugerowałby to potencjał miejsca. Brak pomysłu na należyte zagospodarowanie skutkuje dalszą degradacją. Powyższe uwarunkowania, jak również fizyczne bariery, jak Wisłostrada i zamknięte tereny MPWIK, powodują, że Port Czerniakowski wraz z Cyplem stanowią odciętą “wyspę” nie funkcjonującą w świadomości mieszkańców jako pełnoprawna przestrzeń miejska.

Postulaty projektowe

− stworzenie czytelnych powiązań funkcjonalnych i przestrzennych terenu z miastem i nadbrzeżem Wisły, pozwalających na zwrócenie się miasta ku rzece
− stworzenie zdefiniowanego podziału funkcjonalnego, "uczytelnienie" układu funkcji z naciskiem na ich swobodne przenikanie
− uszanowanie wartości historycznych i przyrodniczych
− stworzenie kompleksu o zróżnicowanej intensywności zabudowy i programie w zależności od kontekstu historycznego, urbanistycznego i uwarunkowań przyrodniczych
− stworzenie przyjaznej przestrzeni publicznej z podniesieniem prestiżu i atrakcyjności terenu
− stworzenie dogodnych warunków dla rozwoju i utrzymania funkcji o charakterze całorocznym, zapobieganie powstaniu "martwego sezonu"
− wprowadzenie na części funkcji komercyjnych stanowiących uzupełnienie sąsiadujących funkcji np. wystawienniczo-sportowych (Torwar, stadion Legii), umożliwiających uzyskanie dynamicznej struktury funkcjonalnej

Kontekst funkcjonalny

Zaproponowany program funkcjonalny w głównej mierze wykorzystuje potencjał rekreacyjno-sportowy, jaki stanowi Port i Cypel Czerniakowski oraz bulwary wiślane. Istniejące ciągi rekreacyjno spacerowe wzdłuż Kanału Piaseczyńskiego i bulwarów Wisły znajdują swą kontynuację na terenach Portu i Cypla. Ponadto, na styku z miastem – wzdłuż ulicy Czerniakowskiej stanowi uzupełnienie i kontynuację otaczających funkcji miejskich : konferencyjno-wystawienniczej - Torwar, sportowo widowiskowej – stadion Legii.

Kontekst historyczny

Port Czerniakowski pełnił niegdyś funkcję przeładunkowo-handlową oraz stoczniowo-remontową. W okresie zimowym na jego wodach zimowały jednostki pływające po Wiśle. Do tej pory zachowane się relikty działalności portowej to fragmenty dawnej pochylni stoczniowej, zbocza umocnione kamieniem polnym, ścieżki i schody kamienne, fragmenty stalowych latarni, stalowo-betonowe polery portowe. Przewiduje się zachowanie i uzupełnienie tych elementów lub też ich twórcza interpretację. W Porcie znajdował się budynek warszawskiej stoczni rzecznej, której obecność ma być zaznaczona poprzez zaproponowany budynek Skansenu Rzeki Wisły o tym samym obrysie i zbliżonej wysokości.

Kontekst przestrzenny

Basen Portu (tzw. patelnia) znajduje się na historycznej osi Stanisławowskiej, na fragmencie przebiegającym od Zamku Ujazdowskiego przez Kanał Piaseczyński w kierunku terenów nadwiślańskich. Obecnie ten układ urbanistyczny zaburzony jest przez zespół budynków użytkowanych przez straż miejską zlokalizowanych wzdłuż ul.Czerniakowskiej. Planuje się podkreślenie tej osi przez rozbiórkę obiektów i ukształtowanie zieleni w postaci promenady kontynuującej ciąg spacerowy wzdłuż Kanału Piaseczyńskiego i będącej jedną z głównych przestrzeni publicznych na tym terenie.

Opracowywany obszar znajduje się na styku miasta z rzeką i oddzielony jest ulica Czerniakowską, która stanowi barierę fizyczną oraz źródło hałasu. W celu stworzenia przestrzeni o wysokiej jakości dąży się do zapewnienia komfortu akustycznego przez stworzenie wzdłuż Czerniakowskiej fizycznej bariery w postaci pierzei budynków oraz pasa zieleni wysokiej. Aby zapewnić jeszcze lepszą jakość terenom rekreacyjno-spacerowym wokół Portu planuje się stworzenie dwupoziomowych ścieżek tak, aby dolny poziom znajdował się poza zasięgiem hałasu, a zarazem oferował bliski kontakt z wodą.

Projektowane 4 strefy zagospodarowania

Strefa A – Główny teren inwestycyjny


Wzdłuż ulicy Czerniakowskiej zaprojektowano pierzeję budynków o funkcji usługowo-biurowej, konferencyjno-wystawienniczej, hotelowej i mieszkaniowej, z ogólnodostępnymi funkcjami w parterze takimi jak gastronomia i handel dostępnymi od strony Portu. Halle wejściowe przecinają budynki w poprzek umożliwiając wejście z obu stron – zarówno od Portu jak i od Czerniakowskiej. Planuje się zachowanie otwarć pomiędzy budynkami tworzącymi pierzeję, aby możliwy był kontakt wizualny oraz połączenia piesze z ukształtowaniem zabudowy zapewniającym skuteczną barierę akustyczną przed hałasem komunikacyjnym (ul.Czerniakowska). Przyziemia budynków otwierają się na Port i wraz ze swobodnie ustawionymi niskimi pawilonami o funkcji gastronomiczno-handlowej oraz administracją i obsługą portu tworzą ciąg spacerowy z zespołem placyków.

Główne otwarcie w pierzei zlokalizowane jest na przedłużeniu Kanału Piaseczyńskiego i znajduje swoją kontynuację w promenadzie kończącej się rozległą piazzą utworzoną z częściowego przekrycia basenu Portu ukrywającego urządzenia infrastruktury technicznej związane z istniejącą siecią kanalizacyjną. Od strony Czerniakowskiej plac ma nawierzchnię piaskową utwardzoną nawiązującą do Wiślanych plaż piaskowych, zieleń zorganizowana o charakterze parkowym jest zarazem nawiązaniem do parku wzdłuż kanału Piaseczyńskiego. Dalej ciąg spacerowy przechodzi w park z zielenią o charakterze naturalnym i nadbrzeże Wisły z kulminacyjnym punktem w postaci plaży w obszarze D.

W północnej części pierzeja zostaje przełamana na przedłużeniu ulicy Łazienkowskiej poprzez wycofanie budynku Skansenu Rzeki Wisły, którego gabaryt i lokalizacja odtwarzają dawna stocznię. W ten sposób tworzy się zapraszający plac od ulicy Czerniakowskiej z dominantą wysokościową bryły hotelu na osi ulicy Łazienkowskiej, który stanowi przedpole ekspozycyjne i funkcjonalne dla budynku muzeum. Od południa plac ten zamknięty jest budynkiem hotelu, od północy – budynkiem konferencyjno-biurowym. Od strony portu funkcja muzealna znajduje swoją kontynuację w formie ekspozycji terenowej z zachowaną i częściowo odtworzoną pochylnią stoczniową oraz zabytkowymi jednostkami pływającymi. Są one zgrupowane wokół placu, na którym znajduje się pawilon o funkcji gastronomiczno-kulturalnej z widokiem na przestrzeń portu. Plac ten wraz z piazzą u zwieńczenia portu stanowi dwa bieguny, miedzy którymi rozpościera się promenada portowa.

Średnia wysokość budynków na obszarze wynosi 12 metrów, ale przewiduje się, że budynki, przy których znajdują się wejścia na główne place, będą lokalnymi dominantami o wysokości do 18 metrów.

Strefa B – Basen i kanał portowy

Basen Portowy o dominującej funkcji rekreacyjno-sportowej z centralną piazzą schodzącą łagodnie do wody w formie szerokiego slipu oraz okalającymi ścieżkami nadbrzeżnymi jest sercem całego założenia urbanistycznego. Zachowuje ona kameralny i przyrodniczy charakter portu dzięki użyciu prostych form małej architektury i naturalnych materiałów takich jak kamień, drewno i wiklina. W południowej części portu zaproponowano marinę na około 50 jednostek, której funkcje obsługujące – techniczna, administracyjna, sanitarna – zlokalizowano w pawilonach wzdłuż promenady. W środkowej części portu, tuż obok eksponatów muzealnych, cumują większe jednostki pływające, w tym barki usługowe. W sezonie zimowym przewiduje się gromadzenie wszystkich barek usługowych cumujących latem wzdłuż Wisły w Porcie zagrożonych płynącą krą, co umożliwi jego aktywizację poza sezonem wodniackim.

W północnej części portu oddzielonej od ulicy Czerniakowskiej pasem zieleni izolacyjnej przewidziano miejsce na barki mieszkalne z obsługującą infrastrukturą podziemną. W całym porcie zachowuje się lub odtwarza historyczne skarpy kamienne i wykorzystuje się naturalne różnice terenu do utworzenia obwodowej ścieżki portowej będącej na fragmencie promenadą. Na kanale nprzewiduje się zachowanie szerokości nawigacyjnej 15 metrów, co zostało umożliwione dzięki przesunięciu pomostu nznajdującego się u wejścia do portu w kierunku południowym.

Strefa C –Cypel Czerniakowski

Cała strefa cypla położona jest w obszarze Natura 2000 i przeznaczona jest na funkcję sportowo rekreacyjną z wykorzystaniem zieleni w formie naturalnej z fragmentami o charakterze parkowym, uporządkowanym i dopuszczalną ekstensywną zabudową rozproszoną. W północnej części cypla przewidziano uporządkowanie zabudowy Warszawskiego Towarzystwa Wioślarskiego, otwarcie zamkniętego w tej chwili terenu, lokalizację dwukondygnacyjnej kawiarni z tarasem widokowym od strony wisły z widokiem ponad wałem przeciwpowodziowym. W kierunku południowym rozpościerają się różnorodne tereny rekreacyjne i sportowe: otwarte tereny stwarzające możliwość organizacji imprez sportowych i artystycznych, boiska, korty tenisowe, skate-park i ścianki wspinaczkowe pod Mostem Łazienkowskim. W południowej części cypla proponuje się stworzenie plaży piaszczystej, do której prowadzi ciąg spacerowy zaczynający się w piazzy portowej. Ciąg ten przebiega wałem, który stanowi naturalną wskazaną do wykorzystania barierę rozgraniczającą tereny o różnych funkcjach rekreacyjnych. Po jego północnej stronie znajduje się roślinność o charakterze parkowym, niezorganizowanym ze ścieżkami spacerowym, kawiarnią i lekkimi pawilonami parkowymi stanowiącymi rzeźbę terenową, a w sezonie mogłaby pojawiać się w nich funkcja gastronomiczna. U wlotu parku od strony placu w porcie projektuje się całoroczny obiekt gastronomiczno-kulturalny. Na południe od wału pomiędzy naturalnymi pasmami zieleni ulokowane są place zabaw, rowerowy tor crossowy, parki linowy, boiska do gry, amfiteatralnie ujęta scena letnia. W części od strony dojazdu od ul.Czerniakowskiej, w otoczeniu roślinności wysokiej proponuje się budowę obiektu o funkcji hotelowej o standardzie schroniska młodzieżowego/hostelu.

Strefa D – Nabrzeże Wisły

Nabrzeże Wisły stanowi naturalny teren rekreacyjno-spacerowy i jest kontynuacją bulwarów wiślanych, z którymi łączy się za pomocą bramy przeciwpowodziowej i placu przy Pomniku Sapera. Projektuje się zaakcentowanie wejścia na teren cypla poprzez stworzenie skweru z zielenią o charakterze zorganizowanym od strony Wisłostrady i Placu Wioślarzy będącego punktem widokowym na Wisłę.

Część nabrzeża stanowi wał przeciwpowodziowy, na którym obowiązuje zakaz lokalizowania stałej zabudowy, dopuszcza się natomiast lekkie obiekty tymczasowe. W północnej części nabrzeża cumują większe jednostki pływające, które ze względu na głębokość zanurzenia nie mają możliwości wpłynięcia do portu oraz barki usługowe. Po północnej stronie Mostu Łazienkowskiego znajduje się przystanek tramwaju wodnego. W południowej części nabrzeża znajduje piaszczysta plaża ukształtowana na kilku poziomach wału oraz ogrodzony odkryty basen kąpielowy zlokalizowany na rzece. Przy plaży, powyżej wału, znajduje się lekki pawilon gastronomiczny z tarasem widokowym. W sezonie zimowym istnieje możliwość usytuowania na nadbrzeżu pawilonów przenośnych przyciągających amatorów zimowych aktywności sportowych, ew. oferujących saunę z widokiem na Wisłę. Miejsce mogłoby stanowić istotny wieńczący punkt w ciągu bulwarów wiślanych.

Układ komunikacyjny

Komunikacja kołowa

Komunikację kołową projektuje się poprzez wjazdy od ul.Czerniakowskiej (na zasadzie prawoskrętów) z wprowadzeniem możliwości wjazdu na wprost od ul.Łazienkowskiej. Od strony południowej projektuje się modernizację istniejącej ul.Zaruskiego i poszerzenie jej poprzez obniżenie wału, którym przebiega (dawny wał przeciwpowodziowy, nie pełniący obecnie tej funkcji). Ulica ta łączy się z drugą prowadzoną od skrzyżowania ul. Czerniakowskiej i Łazienkowskiej poprzez most nad kanałem portowym. Zakłada się budowę mostu w miejscu wcześniej istniejącego, z zachowaniem wymaganej wysokości nad taflą wody w kanale i szerokości między filarami pozwalającej bezkolizyjne przepłynięcie pod nim.

Komunikacja rowerowa
Projektuje się ścieżki rowerowe nawiązujące do istniejącej sieci wzdłuż Wisły od północy. Od południa z uwagi na barierę w postaci terenu zamkniętego strefy uchronnej ujęcia wody projektuje się prowadzenie ścieżki rowerowej istniejącym wałem (zgodnie z ideą zachowania naturalnych barier ziemnych rozdzielających funkcje) wzdłuż terenu MPWiK do ul.Czerniakowskiej i dalej do ul. Bartyckiej i mostu Siekierkowskiego wzdłuż Wisły. Połączenie z Parkiem Agrykola realizowane jest poprzez skrzyżowanie z ul.Łazienkowską, bez konieczności pokonywania istniejącej kładki nad Czerniakowską. Na terenie zakłada się prowadzenie ścieżek rowerowych o nawierzchni utwardzonej zgodnie z obowiązującymi standardami, generalnie wzdłuż ciągów pieszych i jezdnych.

Komunikacja piesza
Główne kierunki spodziewanego napływu pieszych to od północy bulwar wiślany i Park Kultury na Powiślu, od zachodu tereny przy Łazienkowskiej i dalej na południe tereny Parku Agrykola – wzdłuż Kanału Piaseczyńskiego.

Zakłada się modernizację istniejącej kładki pieszej nad ul.Czerniakowską i połączenie jej z projektowanym budynkiem na terenie, z windami po obu stronach ulicy. Rozwiązanie takie wynika z braku możliwości technicznych przeprowadzenia przejścia podziemnego z uwagi na rozbudowaną infrastrukturę techniczną pod ul.Czerniakowską.

Ciągi piesze na terenie to reprezentacyjne przestrzenie bulwaru portowego przy marinie wraz z placami, a także parkowe dukty pośród zieleni. Zakłada się wydzielenie ruchu pieszego od głównych ciągów jezdnych, m.in. poprzez lokowanie chodników okalających port na niższym poziomie niż droga, wykorzystując istniejące ukształtowanie terenu.

Miejsca postojowe

Zakłada się lokalizowanie miejsc postojowych w ramach terenów danej funkcji. W części wzdłuż ul. Czerniakowskiej zakłada się wykorzystanie kondygnacji podziemnych na funkcję garażową. Parkingi przy Torwarze i stadionie Legii powinny być wykorzystywane podczas większych imprez konferencyjnych na terenie objętym opracowaniem, ale także podczas imprez masowych na Cyplu. Projektuje się niewielkich rozmiarów place parkingowe przy hostelu, klubach sportowo-wodnych i usługach.

Kształtowanie zieleni

Zaproponowane zagospodarowanie terenu, a w szczególności zabudowa, zostało opracowane przy założeniu maksymalnego zachowania istniejącej zieleni. Szczególną wagę przywiązano do zachowania zieleni na wale przeciwpowodziowym stanowiącej umocnienie jego skarp i pełniącej funkcję w przypadku wysokiego stanu wód.

Nowe nasadzenia wykonane wzdłuż ulicy Czerniakowskiej jako bariera akustyczna tworzą uporządkowane geometryczne układy. Również nowo projektowane place i promenady zostały uzupełnione o dekoracyjne szpalery drzew – w kontraście do naturalnej roślinności portu i cypla. Zakłada się przechodzenie uporządkowanej zieleni od strony miasta w zieleń naturalną bliżej rzeki.

Materiały wykończeniowe i elementy małej architektury

Proponowane elementy wykończeniowe odwołują się do kontekstu historycznego oraz przyrodniczego miejsca. Główne place pokryte są kamieniem nawiązującym do kamiennych skarp basenu portowego, drewnem, a także na przedłużeniu Kanału Piaseczyńskiego – piaskiem, będącym odwołaniem do plaż nadwiślańskich.

Elementy małej architektury inspirowane są lub wykonane przy wykorzystaniu pozostałości dawnego portu takich jak polery, fragmenty stalowych latarni. Dodatkowo zainstalowano w przestrzeni publicznej rzeźby urbanistyczne oraz ławki wykonane z lokalnego i przyjaznego surowca – wikliny.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: ronet@ronet.pl, poczta@ronet.pl