Opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej Centrum Obsługi Odwiedzających Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
Projekt konkursowy

<<< powrót
  • Black&White Architecture
Skład zespołu:

Idea projektu

Przedstawiona koncepcja zagospodarowania, swoją formą i treścią, ma być jedynie uzupełnieniem rangi miejsca. Zieleń to według projektantów podstawowy i jednocześnie wystarczający środek wyrazu porządkujący i organizujący zastaną przestrzeń, nadający jej walory użytkowe i nie zniekształcający symbolicznego charakteru. Pozostałe elementy wynikają z treści zadania i są uzupełnieniem powyższych założeń.

Opis ogólny

Przedstawione zadanie konkursowe określono jako bardzo trudne. Nie tyle ze względu na rangę miejsca, ale ze względu na różnoraki charakter terenów przeznaczonych do zagospodarowania. W bezpośrednim sąsiedztwie zlokalizowano, tuż obok siebie, elementy symboliczne, historyczne i użytkowe z dzisiejszego punktu widzenia. Wszystkie one występują w trudnej do pogodzenia symbiozie użytkowania. Poszukiwanie związków między poszczególnymi terenami to przede wszystkim próba określenia przyszłego charakteru fragmentu żyjącego miasta. Jest to próba o tyle trudna, że podlega szeregowi ograniczeń, z jednej strony, jako jeden z ważniejszych terenów pamięci o holokauście na świecie, z drugiej, jako żywa miejska tkanka.

Praca nad charakterem miejsca skupiła się na znalezieniu wspólnego mianownika dla powyższych cech: muzealnych i użytkowych; znalezienia elementu, który mógłby łączyć walory terenu o szczególnej, symbolicznej wartości i jednocześnie terenu, który ma być użyteczny dla mieszkańców. Określonym mianownikiem jest zieleń, a projektem park.

Bazując na świadomości potrzeby zachowania pamięci miejsca i uczynienia z niego miejsca godnego i ponadczasowego, określono, że cały teren podlega rewaloryzacji w kierunku terenu parkowego. Cała powierzchnia przeznaczona pod konkurs objęta jest zmianą nawierzchni w celu uzyskania zupełnie nowego wymiaru i efektu otoczenia. Tym efektem jest zieleń – naturalna, bujna i przyjemna. Zieleń budująca świeżość, nadzieję, radość; budująca miejsce odmienne w charakterze od ponurej świadomości wydarzeń historycznych, ale nie przytłaczająca jego istnienia i symboliki.

Organizacja przestrzeni

Znalezienie wspólnego mianownika dla zagospodarowania terenu zdeterminowało idee aby cały teren pokryły powierzchnie trawiaste. Żeby to uzyskać dokonano podziału na tereny utwardzone i nieutwardzone. Tereny utwardzone to w praktyce nawierzchnia z wykorzystaniem plastrowych systemów utwardzania gruntu – widocznych i niewidocznych. Tereny nieutwardzone to tereny lokowania zieleni niskiej i wysokiej. Rozwiązanie takie pozwala unikać sytuacji budowania parkingów lub placów o charakterze mono-materiałowym lub takich, które mogłyby przytłaczać monolityczną formą. Również okazjonalny sposób użytkowania (duże skupiska ruchu w dużych odstępach czasowych) przemawia za organizacją przestrzeni pozwalającą na organizację parku ’tylko okazjonalnie’ wykorzystywanego jako parking. Celem jest otoczenie Muzeum Auschwitz przestrzenią o charakterze użytkowym – pozwalającą na oddech, ale również na swobodną komunikację.

Komunikacja

Etap II przewiduje stworzenie jednej – nowej drogi zwiedzania obejmującej cały teren muzealny – od Centrum Informacji do Terenu Obozowego, Krematorium i z powrotem. Droga – pas pieszo-jezdny - zbudowana jest w formie prostokątnego obejścia prowadzącego wokół całego terenu przeznaczonego do zagospodarowania. Materiałem są kamienne płyty (różne kształty, faktura, rodzaje). Rozwiązanie ma stworzyć prostą, klarowną i zrozumiałą komunikacje łączącą wszystkie elementy zagospodarowania w etapie II inwestycji. Droga w zamyśle ma narzucony kierunek zwiedzania, prowadząc przez park, wystawę wstępną aż do terenu muzealnego, a dalej z powrotem do Centrum Obsługi i Kafeterii. Jak wspomniano teren zagospodarowania podzielono na dwa rodzaje: utwardzone i nieutwardzone. Tereny utwardzone (oznaczone w planie zagospodarowania) pozwalają na swobodny wjazd komunikacji kołowej. W założeniu ma tworzyć to sytuację, gdzie możliwość dojazdu do większości terenu pozwala na swobodną aranżację wystaw plenerowych, budowy alternatywnych kierunków zwiedzania lub zmiany położenia parkingów, a także swobodne poruszanie zwiedzających bez względu na warunki pogodowe. W praktyce jedyną drogą wyróżnioną inną, widoczną, nawierzchnią jest wielo-materiałowy trakt dla zwiedzających. Znaczącym elementem nowego projektu jest korekta istniejącej ul. Więźniów Oświęcimskich (zaznaczone w planie zagospodarowania). Rozwiązanie to (nie zabronione w Regulaminie konkursu) należy rozpatrywać w kategoriach propozycji. Według projektantów pozwala ono na lepszy podział terenów parkowych oraz bezpieczne ulokowanie skrzyżowań traktu pieszo-jezdnego z ulicą (droga powrotna). W tym przypadku zastosowano najprostsze możliwe rozwiązanie w postaci bezpiecznej sygnalizacji świetlnej (decyzję o tym motywuje brak ingerencji w horyzontalny charakter terenu, a także stosunkowo niewielkie obciążenie ruchem istniejącej ulicy nie narzucające konieczności budowy kładek czy podkopów) oraz idea projektu – stworzenie terenu połączonego z tkanką miejską, a nie miejsca na wzór obozu – zamkniętego, podzielonego.

Architektura

Przedstawiona przebudowa budynku istniejącej rzeźni obozowej opiera się na powrocie do oryginalnej wielkości bryły, oraz zmiany charakteru proponowanych elewacji. Nowe funkcje narzucają odmienny charakter podziału wnętrza, a co za tym idzie nowe podziały okien i drzwi. W projekcie w maksymalny sposób wykorzystano istniejące elementy, starając się wpisać nowe funkcje w zastaną sytuację. Jednakże podstawą projektu jest zmiana i dopasowanie istniejącego budynku do całościowej wizji terenu oraz jego charakteru po II etapie inwestycji. Nowy budynek został rozczłonkowany na dwie niezależne bryły co ma być częścią czterobryłowego kompleksu budynków obsługi ruchu turystycznego w przyszłości (II Etap). Nowe materiały elewacji oraz sposób wprowadzenia doświetlenia są jednakowe dla wszystkich czterech form, mających stworzyć konsekwentną, łatwą w symbolice architekturę miejsca. Intencją autorów jest minimalizm i oszczędność wypowiedzi tak w kształtowaniu zewnętrznej jak i wewnętrznej formy budynków.


Detal rozwiązań

Na całym terenie zagospodarowania przewidziano detal zewnętrzny. Są to niewielkie (jedno-osobowe) kamienne ławy, kamienne podstawy dla prezentacji paneli LCD, zdjęć lub tablic pamiątkowych, oraz latarnie o słabym natężeniu światła. Wszystkie formy zachowują prostotę i minimalistyczny charakter formy, a także są wykonane z różnych typów kamienia (podobnie jak posadzka): piaskowiec, marmur, granit, wapień lub beton barwiony w masie – tworząc ciąg różnorodności, podkreślając symboliczną wymowę wielokulturowości miejsca.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: ronet@ronet.pl, poczta@ronet.pl