Opracowanie koncepcji architektonicznej modernizacji i rewitalizacji Placu 20 Października w Mosinie
III Nagroda

<<< powrót
  • Armageddon Biuro Projektowe
Skład zespołu:
  • Generalny Projektant:  
  • dr hab. inż. arch. Robert Barełkowski, prof. ZUT, PAN, WOIA, SARP  
  • mgr inż. arch. Katarzyna Barełkowska, WOIA, SARP  
  •  
  • Projektanci:  
  • mgr inż. arch. Arkadiusz Pihulak  
  • mgr inż. arch. Patryk Fleiszer  
  • mgr inż. arch. Michał Beyga  
  • mgr inż. arch. Konrad Waligóra  
  • mgr inż. arch. Katarzyna Racław  
  • mgr inż. arch. Leszek Chlasta  
  • mgr inż. arch. Łukasz Wardęski  
  • mgr inż. arch. Beata Drużkowska  
  • mgr inż. arch. Katarzyna Schwandt  
  • mgr inż. arch. Joanna Bromber  
  •  
  • http://armageddon.com.pl  
  •  

1. PRYNCYPIA ROZWIĄZANIA PROJEKTOWEGO

Plac 20 Października w Mosinie pełni rolę rynku – salonu miejskiego, skupiającego życie społeczne, a także intencjonalnie – kulturalne. W konkursie postawiono dwa podstawowe zadania: zaproponowanie kształtu rewitalizacji spełniającego kryteria racjonalizacji nakładów inwestycyjnych przy uzyskaniu efektu znaczącej poprawy jakości przestrzeni oraz wzmocnienie centrotwórczej roli placu.
Obydwa powyżej sformułowane zadania (rewitalizacja, wzmocnienie roli centrotwórczej), splecione ze sobą, rzutują na konieczność postawienia fundamentalnego pytania – o rolę rynku w Mosinie. W niniejszym projekcie konkursowym proponuje się uznanie placu za zintegrowaną, otwartą przestrzeń publiczną, która łączy jednoprzestrzenną kompozycję z trójpodziałem niuansów formalnych, introdukujących przestrzeń pamięci, przestrzeń aktywności społeczno-kulturowej (reprezentacyjną) i przestrzeń rekreacji.

Pamięć – Aktywność społeczno-kulturowa – Rekreacja

Pamięć – jako niezbędny składnik tożsamości Mosiny, nazwa przestrzeni publicznej, która równocześnie jednoczy wiele wielkopolskich miast będących świadkami tragedii początku II Wojny Światowej.
Aktywność społeczno-kulturowa – miejsce umożliwiające realizację wielorakich wydarzeń i imprez w samym sercu Mosiny, otwarte i wielofunkcyjne.
Rekreacja – jako powiązanie uzupełniających funkcji głównego placu miejskiego, służącego wypoczynkowi, sezonowym aktywnościom usługowym i usługowo-kulturalnym, a także wyeksponowanie elementów historycznych i kulturowych za pośrednictwem ekspozycji informacyjnej.

W dniu dzisiejszym plac jest rozbity na kilka stref, które tworzą konglomerat zróżnicowanych i niekoniecznie współdziałających form przeznaczenia. Układ komunikacyjny rynku i jego otoczenia jest niesprzyjający, bowiem rozcina przestrzeń placu na część parkingową od południa i część wydzieloną dwoma rzędami drzew od północy.
Projekt konkursowy stawia następujące tezy:
Teza 1. Plac 20 Października wymaga podkreślenia roli centralnego rynku miejskiego.
Teza 2. Dla osiągnięcia celu określonego w tezie 1 przestrzeń placu musi zostać zintegrowana formalnie.
Teza 3. Ruch komunikacyjny jest na placu niezbędny, jednak prymatem staje się jego ograniczenie w miejscach, w których koliduje to z tezą 1 i tezą 2, stąd wyłączenie zachodniej pierzei oraz ulicy Krotowskiego z ruchu (nie będącego ruchem wygenerowanym przez mieszkańców (właścicieli) przyległych nieruchomości.
Teza 4. Należy stworzyć oś organizującą przestrzeń placu, na której jednym biegunie rola upamiętniająca, na drugim funkcja udostępnienia przestrzeni wypoczynku i kontemplacji są scalane przez wielofunkcyjne wnętrze.
Teza 5. Rozwiązania w zakresie rysunku posadzki i użytych materiałów muszą być stonowane i wprowadzając nowoczesne zagospodarowanie pozostawiać prymat formalny przyległych zabudowań, zwłaszcza tych posiadających stosunkowo wysokie walory architektoniczne.

2. ZAŁOŻENIA FORMALNE

Wspomniana wyżej oś Pamięć – Aktywność społeczno-kulturowa – Rekreacja to odzwierciedlenie wewnętrznej, właściwej posadzki placu.
Północną część zajmuje strefa pamięci, nowy w formie pomnik upamiętniający wydarzenia z 1939 roku. Pamięć i tożsamość społeczna jest ważnym komponentem kondycji społeczności lokalnych, stąd w projekcie element ten uzyskał zupełnie nową oprawę. W miejsce pretensjonalnego pomnika proponuje się rozwiązanie niewielkiej, domkniętej żelbetowym walcem, przestrzeni przydającej zarówno powagi jak i sprzyjającej wyciszeniu, refleksji. Jest to quasi kubaturowe rozwiązanie miejsca, w którym intencjonalnie następować ma – w odizolowaniu od przestrzeni placu – kontakt z rodakami, którzy za niepodległą Polskę oddali życie. Rozwiązanie komnaty upamiętniającej ofiarę – z wypisanymi na wewnętrznej ścianie tubusu nazwiskami – daje możliwość organizacji zarówno uroczystości, jak i zapewnia indywidualny kontakt tych, którzy pamięć pielęgnują na codzień. Równocześnie uformowanie relacji przestrzennej przez wydzielenie quasi wnętrza daje wyraz relacji wspomnienia historycznych wydarzeń jako osobistego wyobrażenia i kontaktu z przeżyciami tych, którzy wówczas oddali życie lub ponieśli osobistą stratę.

Aktywności społeczno-kulturowe rozgrywają się w centralnej części placu, której neutralny, pasmowy wzór, kierunkujący spojrzenie zarówno na centralnie usytuowany, ale wizualnie mniejszy, niż poprzednik, pomnik ofiar 20 Października, jak i na budynek Urzędu Miejskiego, jest odzwierciedleniem intencji unifikacji przestrzeni placu, złożonej z placu właściwego (opisywana posadzka), otoku dla pieszych (mieszkańców, wraz z przestrzenią korzystania z usług rozmieszczonych w pierzejach) oraz układu drogowego.

Miejsce rekreacji, to południowa strefa placu, w której pasma jasnego kamienia podnoszą się z dotąd jednorodnej, uspokojonej posadzki, i tworzą zintegrowane z posadzką elementy małej architektury. Sfalowane elementy pasmowe, poprzetykane przejściami, tworzą tu zarówno substytut ławek rynkowych, jak i pryzm zieleni czy płytkich zbiorników z wodą. Woda i zieleń niska stanowią uzupełnienie elementów kompozycyjnych placu. Z racji pozostawienia od południa (ograniczonego) obszaru miejsc postojowych, zamknięciem placu od tej strony jest zadaszenie, dające częściową osłonę związaną z niesprzyjającą aurą, ale i przykrywające tablice informacyjne – informację historyczną i kulturalną.
Uzupełnieniem projektu jest odmienna w formie i z założenia mniej ważna posadzka przyległa do zachodniej pierzei. Pas ten przewidziany jest jako element deptaka, połączonego z ulicą Krotowskiego, pozostawiający jednak możliwość dojazdu właścicieli posesji, jak i służb miejskich i ratunkowych.

Przewiduje się użycie szlachetnych materiałów w centralnej części, a także kostki betonowej na obrzeżach i w pasie obwodowym placu. Na płycie wewnętrznej użyte zostaną elementy granitowe – z jasnych płyt granitowych (Kashmir White), rozdzielone pasami ciemnego granitu (Nero Absoluto). Posadzka w strefie przypomnikowej, a w szczególności wewnątrz pomnika wykonana będzie z granitu czerwonego (Maple Red). Elementy małej architektury, to pomnik, zadaszenie na przeciwległym końcu pomieszczenia oraz obiekty podniesione względem powierzchni placu. Zasadniczo zarówno pomnik jak i falujące wielorakiego zastosowania elementy wykonane są z żelbetu licowego (alternatywnie w formie wykonywanej in situ lub prefabrykowanej), w przypadku aktywnej górnej powierzchni obłożone licem kamiennym. Geometryczną dyscyplinę placu utrzymuje także szpaler elementów oświetleniowych, które wspólnie z iluminacją pomnika i zadaszenia (wraz z tablicami informacyjnymi) tworzą łącznie pełen program rewitalizacyjnej interwencji.

Poza wymienionym ścisłym wnętrzem (centrum) placu użyta będzie kostka betonowa drobnych wymiarów, umożliwiająca łączenie z użytym opodal granitem.
Oświetlenie przewidziano w postaci lamp na masztach średniej wysokości (lampy dla przestrzeni publicznej o wys. 4-5m), lamp niskich (wys. ok. 1,1m) oraz lamp w posadzce.
Zieleń – przy pozostawieniu istniejących drzew (co jest integralnym założeniem projektu konkursowego) otrzymuje dodatkowe elementy w postaci pasm zieleni niskiej.
Woda stanowi opcjonalne, lecz rekomendowane działanie projektowe.

3. POZOSTAŁE ELEMENTY

Niezbędne wydaje się pozostawienie na placu ruchu komunikacyjnego. Jednak założeniem projektu jest nie czynić z placu obszaru intensywnego ruchu. Projekt przewiduje wyłączenie ul. Krotowskiego i zastąpienie tej osi komunikacyjnej dojazdem do narożników placu – z ul. Garbarskiej i ul. Tylnej. Uporządkowaniem ruchu będzie ustalenie jednokierunkowego ruchu w ul. Krotowskiego, rozdzielonej na wjeździe w kierunku placu na ul. Garbarską i ul. Tylną, z wymuszonymi pętlami jednokierunkowego ruchu tak, aby dało się wyłączyć centralną część placu i zachodnią pierzeję z obsługi komunikacyjnej praktycznie w całości. To ul. Niezłomnych pozostaje miejscem utrzymującym dwukierunkowy przejazd, lecz jedynie do placu, by dalej wymusić bardziej ukierunkowany na lokalny ruch samochodów.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl