Konkurs na opracowanie koncepcji architektonicznej budynku "Teatru w budowie" w Lublinie wraz z koncepcją zagospodarowania Placu Teatralnego.
I miejsce

<<< powrót
  • Stelmach i Partnerzy Biuro Architektoniczne Sp. z o.o.
Skład zespołu:
  • Główny projektant:  
  • Bolesław Stelmach  
  •  
  • Projektanci:  
  • Marek Zarzeczny, Rafał Szmigielski, Zbigniew Wypych  
  •  
  • Współpraca:  
  • Sławomir Kłos, Konrad Opasała, Jarosław Kowalski, Tomasz Szot, Jarosław Sosnowski, Agnieszka Sokół, Michał Rakowski  
  •  
  • Współpraca ideowa:  
  • Tomasz Pietrasiewicz  
  •  
  • http://www.spba.com.pl  
  •  
  •  
Idea


Teatr w Budowie jest materialnym zapisem historii miejsca, a jednocześnie świadectwem minionej epoki - PRL. Teatr w Budowie jest symbolem utopijnego, rozpoczętego i nigdy nie zrealizowanego, niedokończonego projektu politycznego. Jest niedokończonym symbolem megalomanii i nieliczenia się ze społeczno-gospodarczą rzeczywistością.

Niedokończenie
Trzeba podkreślić tę cechę: niedokończenie. W jakimś głębokim sensie charakteryzuje ona stan naszego społeczeństwa w obecnej chwili. Projekt Centrum Spotkania Kultur nie stara się ukryć tego stanu niedokończenia, lecz w wielu miejscach zachowuje go i eksponuje. Tak więc „wchodzimy” w starą bryłę Teatru w Budowie z nową ideą, z nowymi rozwiązaniami, z nowym przeznaczeniem dla tego miejsca /Centrum Spotkania Kultur/. Nowa idea – internet przecina /przekreśla/ starą, niedokończoną strukturę Teatru, a jednocześnie otwiera i porządkuje jej przestrzeń publiczną. Powstanie obiekt odbierany przez użytkownika na kilku poziomach znaczeń: przyszłość chcemy budować w czytelny sposób na przeszłości; świat multimedialnego, interaktywnego przekazu powstaje na starej strukturze.

Internet - sieć
We współczesnym świecie pojawiła się nowa ważna przestrzeń spotkań kultur, jakim jest globalna sieć /internet/. Ma ona coraz większy wpływ na nasze życie. Dlatego próbując zrozumieć, co oznacza dzisiaj Spotkanie kultur nie można tego nowego zjawiska pominąć. W jakimś sensie również Centrum Spotkania Kultur powinno stać się węzłem w tej internetowej sieci w wymiarze symbolicznym, ale i bardzo konkretnym.

Energooszczędność
Kolejną, chociaż całkowicie oddzielną ideą architektoniczną projektu jest energooszczędność. W dobie wyzwań rozwoju zrównoważonego energooszczędność jest pierwszym obowiązkiem architekta. Peter Buchanan w eseju „Poza kultem obiektów” pisze: „Wśród licznych problemów stojących przed globalizującym się światem, najbardziej oczywisty i najpilniejszy jest kryzys środowiska naturalnego, znacznie wykraczający poza samą tylko zmianę klimatu. Może on wyznaczyć nowy cel architekturze, która – razem z innymi formami projektowania ekologicznego [environmental design] – powinna stać na pierwszej linii frontu, przeciwstawiając kryzysowi kreatywność.”

Plac Unii Europejskiej
Tak jak Plac Unii Litewskiej wiąże Lublin z tradycją Rzeczpospolitej Obojga Narodów, tak Plac Teatralny powinien symbolizować naszą przynależność do Wspólnoty Europejskiej. Te dwa miejsca w przestrzeni miasta łączą słowa papieża Jana Pawła II: „Od Unii Lubelskiej do Unii Europejskiej”. Zjednoczona Europa jest wielkim forum Spotkań Kultur. Plac Unii Europejskiej będzie symbolem kultur i tradycji, które zbudowały Europę: greckiej, łacińskiej i judeo – chrześcijańskiej. Historia Lublina leżącego na krańcu Unii Europejskiej jest tego doskonałym przykładem. Symbolem tego będą rozrzucone litery alfabetów: łacińskiego, greckiego, hebrajskiego oraz cyrylica wtopione w pochyłość i załomy placu. Bycie w każdej wspólnocie, w której stykają się i ścierają ze sobą różne kultury i religie wiąże się z trudem współistnienia, koniecznością dialogu. Jest to rodzaj chwiejnej równowagi, niestabilności, czy też napięć. To właśnie podkreślają pochyłości, wypiętrzenia i załomy placu. Litery w formie czcionek będą nawiązywały także do dorobku Europy, jakim jest epokowy wynalazek druku /Gutenberg/, dzięki któremu powstał w kulturze przełom technologiczny pozwalający na szybszy obieg informacji. Na naszych oczach epoka Gutenberga zmienia się w epokę internetu.

Urbanistyka Skala Miasta
Krakowskie Przedmieście od ulicy Kołłątaja do ulicy Lipowej, wraz z fragmentem Alei Racławickich do Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, projektuje się jako pieszą aleję o spowolnionym, podporządkowanym ruchu kołowym z priorytetem transportu publicznego. Na tę oś nanizane są kolejne place: od rynku Starego Miasta i Placu Łokietka, poprzez Plac Litewski, po projektowany Plac Unii Europejskiej – Plac Teatralny. Droga jezdna Krakowskiego Przedmieścia i Alei Racławickich zostaje zawężona do dwóch pasów ruchu. Poszerzono chodniki i wysoką zieleń ocieniającą miejsca postojowe i przedzielającą ruch kołowy od pasażu pieszych.

Zamknięciem Krakowskiego Przedmieścia w tym rejonie nie powinien być akcent urbanistyczny – element rzeźbiarski, lecz dominanta urbanistyczna. Jako zamknięcie osi Krakowskiego Przedmieścia projektuje się wysoki, smukły budynek hotelu na miejscu hotelu Unia. Budynek ma stanowić kompozycyjne uzupełnienie horyzontalnego, masywnego nowego budynku Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Stanowić ma także wertykalny akcent w panoramie miasta. Nawiązujący do grup pionowych wież – Trynitarskiej, Katedry, Bramy Krakowskiej, Ratusza.

Plac Idea


Plac ma prostą formę. Część pochyłości, wypiętrzeń i załomów przed Centrum Spotkania Kultur symbolizuje wciąż dziejącą się historię powstawania kultury europejskiej będącej efektem ciągłego ścierania się stanowisk, światopoglądów i szukania kompromisów. Te elementy europejskiej kultury symbolizują litery różnych alfabetów wtopione w pochyłości placu. W nocy będą podświetlone. W jego betonowej białej fakturze zaznaczone będą także ślady ulicy Radziszewskiego i Alei Kultur. Wyznaczać je będą oprawy oświetleniowe umieszczone w posadzce Placu oraz umeblowanie urbanistycznego wnętrza – mała architektura. Pochyła część Placu jest miejscem do posiedzenia, jazdy na rolkach i różnego typu akcji artystycznych. Jest to scena na otwartym powietrzu. Jego forma pozwala też na zaaranżowanie siedzisk, a sceny przed pawilonem „Przy Placu”. Jest to naturalne przedłużenie CSK na wolnym powietrzu.
Pawilony „przy Placu”

Wzdłuż Alei Racławickich projektuje się parterowy pawilon oddzielający Plac Unii Europejskiej od ulicy. Na poz. –2 i -1 znajdują się wyjścia z parkingu pod Placem i zaplecza restauracji i kawiarni, a na poz. 0.0 zaprojektowano restaurację i kawiarnię. Przed pawilonem znajduje się tafla wody. Pawilon jest transparentny. Elewacje i dach ze szkła. Pawilon stanowi zamknięcie /kulisę/ Krakowskiego Przedmieścia i podbudowę głównego zamknięcia wysokiego budynku hotelu.
Pawilony „Brama do Parku”

Przed budynkiem dawnego Komitetu Wojewódzkiego PZPR zaprojektowano bliźniaczy pawilon do tego „przy Placu”. Stanowi on bramę wejściową do Parku Saskiego. W pawilonie zaprojektowano wyjścia z parkingu na tyłach i przed budynkiem dawnego Komitetu. W parterze pawilonu ulokowano restaurację i kawiarnię. Przed pawilonami aranżuje się letnie ogródki. Obecnie brakuje prestiżowych obiektów gastronomicznych przy, lub w Parku Saskim. Transparentność pawilonów daje wgląd na Plac i budynek Komitetu od Alei Racławickich. Przedłużenie ul. Uniwersyteckiej do Al. Racławickich poprawia płynność ruchu w rejonie Teatru i pozwala na włączenie obszaru wysokiej zieleni jako rekreacyjnego „zaplecza” placu .

Komunikacja kołowa
Zakłada się „uspokojenie” ruchu na Alejach Racławickich na odcinku od ul. Długosza do ul. Lipowej poprzez /patrz schemat/:
– zmianę klasyfikacji Al. Racławickich na KDL i skierowanie części ruchu na północ poprzez skrzyżowanie Al. Racławickie - ul. Poniatowskiego, a następnie Al. Racławickie – ul. Długosza oraz na południe poprzez skrzyżowanie Al. Racławickie - ul. Sowińskiego, a następnie Al. Racławickie – przedłużenie ul. Uniwersyteckiej,
– priorytet dla komunikacji zbiorowej i taksówek /ruch lokalny/,
– docelowo proponuje się wyprowadzenie ruchu z Krakowskiego Przedmieścia oraz przedłużenie „deptaka” do ul. Kołłątaja.
Parkingi pod placem
Pod placem zaprojektowano 2-poziomowy parking dla 270 samochodów. Wjazdy od ul. Radziszewskiego i połączenie z parkingami przy Uniwersytecie Medycznym /150 mp/, Urzędzie Marszałkowskim i LCK /150 mp/.

Zieleń
Rosnące wzdłuż Al. Racławickich od strony teatru dęby kolumnowe będą przesadzone. Dla regulacji szpaleru wzdłuż Alei dosadzi się drugi rząd dębów. Wzdłuż Alei Ogrodów, ze względu na lokalizację na płycie, kształtuje się ogrody z regionalnych bylin, wrzosów, traw i roślin płożących. Będą one komponowane na przemian z kwaterami kwiatowymi.


Architektura Proces
Projektowany obiekt będzie zapisem procesu jego powstawania. Elementy projektowane są obudową istniejącej struktury. Wszystkie nowe elementy budowlane: ściany, obudowy akustyczne, posadzki, sufity podwieszone, instalacje wprowadza się tak, aby pokazać „stare i nowe”. Nowoprojektowane konstrukcje czytelnie różnią się od struktury istniejącej. Celowo pozostawiono elewacje od ul. M. Skłodowskiej–Curie, jako świadectwo nawarstwień. Także ingerencje w strukturę: wycięcie lub wzmocnienie będą widoczne. Przyjęta koncepcja pozwala otworzyć budynek na nowe elementy, które na pewno będą wprowadzone w najbliższej przyszłości. Należą do nich między innymi wielkie ekrany wyświetlające obrazy w technice LCD lub ED. W budynku, który żyje sztuką, a sztuka to dzisiaj informacja – przekaz, wprowadzenie takich elementów na elewacji i we wnętrzu jest nieuchronne. Proponuje się umieszczenie takiego wielkiego ekranu na elewacji Galerii od strony Placu. Będzie to gigantyczny ekran /45mx10m/, który stanie się taką samą przestrzenią ekspozycji oraz kreacji, jak całe Centrum Spotkania Kultur i Plac w konwencji elewacji.

Struktura
Najważniejszym celem projektowanej struktury przestrzennej Teatru w Budowie jest jej dostosowanie do nowych funkcji. Wyraźne – funkcjonalne wydzielenie poszczególnych części funkcjonalnych: Dużej Sali, CSK, Mediateki, Galerii, Filharmonii, Teatru Muzycznego, z jednoczesnym wytworzeniem integrującej je czytelnej przestrzeni komunikacyjno-ekspozycyjnej: Alei Kultur.

Aleja Kultur
Główną, wewnętrzną przestrzenią publiczną integrującą znajdujące się w Teatrze w Budowie instytucje o przestrzenie, jest wytworzona oś komunikacyjna – Aleja Kultur. Łączy ona Plac Unii Europejskiej z ulicą Skłodowskiej–Curie. Ten wewnętrzny pasaż pozwala na szybki kontakt kawiarni i restauracji z foyer sal teatralnych oraz Mediateką, stałą Galerią, Teatrem Muzycznym, Filharmonią i innymi instytucjami, które będą funkcjonowały w tym miasteczku kultury. Jest to także główna, wspólna przestrzeń ekspozycyjno – promocyjna CSK. Będzie ona dedykowana wszystkim i każdej instytucji z osobna. Tym samym będzie uzupełniała halle i foyer sal teatralnych, Galerii i Mediateki. Jest to także miejsce spotkań pracowników i po prostu mieszkańców Lublina. Uliczka jest wycięta w istniejącej strukturze obiektu. Ponad oświetloną od góry przestrzenią unoszą się kładki na poz. +1. +2, +3 w zależności od potrzeb funkcjonalnych. Parter uliczki aranżują meble, zieleń i wyspy – multimedialne stanowiska z dostępem do internetu. Jest to przestrzenny, programowy, ale i symboliczny kręgosłup CSK, ponieważ dzisiaj prawdziwą przestrzenią spotkań kultur jest internet. Nieskrępowany dostęp do sieci dla wizytujących CSK i mieszkańców Lublina, jako projekt kulturowy i edukacyjny jest właściwą interpretacją przestrzeni spotkań kultur. Jednocześnie wyspy multimedialne będą wyposażone w programy wykreowane przez CSK, miasto Lublin, czy inne instytucje zainteresowane w propagowaniu kulturalnych, obywatelskich, publicznych wartości.
Nowe kubatury
Dobudowano tylko fragment do elewacji frontowej – do granicy schodów, fragment pomiędzy częściami A1 i C /kawiarnia/ oraz fragment od ul. Skłodowskiej-Curie /restauracja/.

Funkcja


Zgodnie z warunkami Konkursu zaprojektowano następujące zespoły funkcjonalne:

1. Duża Sala dla ok. 1200 /1195/ osób wraz z foyer, częścią recepcyjną, szatniami, barem, zespołami kas /od ulicy Grottgera i Alei Kultur/ oraz zapleczami prób, artystów, pom. magazynowymi, itp. Przyjęto, że warunkiem przydatności Dużej Sali będzie elastyczność działania sceny i widowni, zaplecza i wybitne walory akustyczne /patrz koncepcja akustyki/.

2. Mała Sala teatralna dla około 200 osób w lewej kieszeni bocznej widowni. Wejście od hallu głównego z poz. 0.0.

3. Sala konferencyjna dla około 80 osób zaprojektowana w prawej kieszeni bocznej widowni. Tworzą ją dwie sale, po 40 osób każda, przedzielone mobilnymi ściankami. Wejście od hallu głównego z poz. 0.0.

4. Małe sale seminaryjne – 5 sal, dla około 25 osób każda, ulokowano w hallu wejściowym na poz. 0.0. Wydziela się je ściankami mobilnymi w miarę potrzeb.

5. Stała Galeria Sztuki jest zlokalizowana po prawej stronie od wejścia do Alei Kultur. Na 3 kondygnacjach umieszczono sale ekspozycyjne. Na poz. +3 zaprojektowano „podniebną Galerię” – długie, wąskie pomieszczenie przeszklone od północy i od góry, które łączy Galerię z tarasami ekspozycyjnymi na dachu Teatru. Będzie można tutaj organizować wernisaże na otwartym powietrzu z niepowtarzalnym widokiem na Park i miasto.

6. Mediateka z biblioteką umieszczone za Galerią z otwarciem na południe na ogród w patio.

7. Sala klubowa ulokowana zamiennie z salą konferencyjną. Fotele i stoliki klubowe przywożone są w miarę potrzeb z magazynu /pom. CSK 00.175/. Bufet dostarcza kawiarnia lub bufet z hallu głównego.

8. Kawiarnię umieszczono pomiędzy częściami A1 i C, na parterze, poz. +1 i poz. –1 /zaplecze/, z widokiem na ogród w patio. Zapewniono dogodną komunikację z hallem głównym na poz. 0.0 i foyer Dużej Sali na poz. +1.
Restaurację zaprojektowano w nowej części od ul. Skłodowskiej-Curie. Wykorzystano istniejące już dla tej funkcji pomieszczenie zapleczowe na poz.0.0 i niskiego parteru. Aleja Kultur dobrze komunikuje wszystkie funkcje CSK z restauracją.

9. „Przytulne kąty” aranżuje się we wszystkich pomieszczeniach recepcyjnych jako wydzielone aneksy o zindywidualizowanym charakterze. Wytworzenie niewielkich przestrzeni /4-10m2/, zamkniętych parawanami akustycznymi, o różnej kolorystyce, umeblowaniu /4-6 foteli, stoliki/, oświetleniu, pozwoli na ich separację od wielkich kubatur.

10. Pokoje gościnne /6 pokoi o pow. 26,36 m2/ zaprojektowano w istniejącej części C na poz. +3, bezpośrednio dostępne z recepcji części administracyjnej CSK.

11. Gościnne pracownie projektów kulturotwórczych zlokalizowano na poz. +2: pom. CSK 2.510,CSK2.511,CSK2.512.

12. Administrację CSK zlokalizowano w części C na poz. 0 i +1.

13. Teatr Muzyczny – wyprowadzono na zewnątrz wyjścia z klatek schodowych nr TM 0.209 i TM 0.202.

14. Filharmonia – przeprojektowano klatki ewakuacyjne zgodnie z przepisami i otwarto klatki istniejące na zewnątrz.
Obiekt zaprojektowano tak, aby do każdej z tych funkcji było wejście z Alei Kultur. Do Dużej Sali, zaplecza solistów – garderób, administracji CSK, Galerii, Mediateki, kawiarni, restauracji, Teatru Muzycznego są to jednocześnie wejścia od zewnątrz.

Elewacje
Frontowa elewacja CSK jest wielkim Ekranem Spotkania Kultur. Elewacje wschodnia i zachodnia tworzą pionowe prefabrykaty z białego betonu na podkonstrukcji stalowej. Elewacje południowe kształtuje się jako „double skin” z ogniwami fotowoltaicznymi. Cała górna część zachodniej elewacji ma elektrownię wiatrową z „miejskimi” – pionowymi turbinami /wiatrakami/. Elewacje te mają charakter technologiczny. Elewacje północne od strony Placu są zbudowane z prefabrykatów z Corianu /tworzywa GE patrz informacja/. Są to trzy ekrany Spotkania Kultur. Na parterze wąski szklany pas na całej długości Placu otwiera wnętrze CSK na przestrzeń Placu. Zawieszona nad nim monolityczna tafla z Corianu daje efekt lampionu. Gdy foyer jest rozświetlone, elewacja jarzy się jak tafla matowego szkła. W dzień foyer jest oświetlone dziennym, przytłumionym światłem, a elewacja od Placu wygląda podobnie jak betonowe elewacje od wschodu i zachodu. Górne partie elewacji północnych będą rozświetlane od zewnątrz. Elewacje projektowane są jako ażurowe /jak płot/ i w dystansie w stosunku do struktury istniejącej. Mają ją obudować, pozostawiając możliwość odczytania oryginalnej substancji.

Wielki ekran spotkania kultur
Frontowa elewacja Centrum Spotkania Kultur jest wielkim ekranem – Ekranem Spotkania Kultur. Elewacja z Corianu pozwala na wyświetlenie slajdów i filmów rzutnikami od środka foyer. Właściwości Corianu pozwalają na przenoszenie świetlnego obrazu z wewnętrznej powierzchni ściany na zewnątrz. Tym samym po zmierzchu frontowa ściana CSK stanie się wielkim ekranem do kreacji oraz akcji promocyjnych i informacyjnych CSK. Jest to także symbol całego CSK jako przestrzeni multimedialnej, internetowej – elektronicznej, gdzie największą wartością jest przekaz – informacja. Pionowym akcentem frontowej elewacji jest otwarcie Alei Kultur. Przesłania go falująca na wietrze kotara jak kurtyna teatralna, czy chorągiew. Jest to główne wejście do CSK. Na osi dużej Sali zaprojektowano wejście do głównego hallu i foyer Sali.
W niedalekiej przyszłości część ekranu z pewnością zastąpi ekran z LCD lub LED, który będzie wyświetlał w czasie rzeczywistym sprawozdania z wystaw, reklamy, informacje i relacje ze spektakli. Jest to zgodne z najnowszymi tendencjami zastosowania technologii w budynkach.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl